Lucas1  Diniꞌa, pegbesaan Teofilo, ki sinulat kini, genat dini Lucas. Mendadi Sir, ki kelaun pinggulaula ni Isukristu saananen pa dumuma dinita, melaun nai mikpulingkas meksumpatsumpat gukiten dun. 2Dayun yami, pidengegan ami dun pa pagid nu nga mikaitaꞌ dun genat di puunanen, ilan dademai migukit di Gempia Petenday nu kepedasun tu salaꞌ nu getaw. 3Naa kagina maꞌantu, naan dema, laung ku melengas saꞌ peksibaꞌan ku sumpatayi gukiten dun kini, puitu diniꞌa, uu pegbesaan Teofilo, kagina piksimaꞌu gupia sug launanen genat di pikpuunanen. 4Kaas piwitu diniꞌa Sir ki sulat kini, adun mesuunan mu puꞌ ki pisuun diniꞌa kiin nu nga sakup ni Isus, naa lumbus metuud. 5Naa su timpu pa ni Herodes meglegadiꞌ ditu prubinsya Judea, sala tawan di ngag belian nu getaw Judea, si Zacarias, sakup nu pikumpungan belian sapuꞌ ni Abias. Iini sawa ni Zacarias si Elisabet, sapuꞌ dadema ni Aaron. 6Ki senlangan kini, mekesuun ilan duaꞌ di pegitaꞌen nu Megbebayaꞌ, puꞌ ndaꞌiduni misulat palintanen ndaꞌ nilan dunutay. 7Laak ndaꞌig bataꞌ nilan, puꞌ si Elisabet, ndiꞌ mapet bataꞌen, mukaꞌ megulang nailan duaꞌ. 8Naa su timpu nu pikumpungan ni Abias meguit tu kektamuy ditug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, iinig belian mikanu, si Zacarias kini. 9Saꞌ mekanu, betad nu ngag belian, pekteliin su mektutung pelinan. Mendadi, duuni gendaw piktali si Zacarias mektutung pelinan. Saꞌ maꞌnia, sumiled ditu Pengedapan si Zacarias. 10Su melaun getaw pelum, minenabi ilan diag liu, selian mektutung pelinan diag dialem. 11Mendadi benaꞌ miktutung pelinan si Zacarias, mitekaw duuni mituaꞌ dia niin, masiꞌ sesuguꞌen nu Kaunutan Megbebayaꞌ getaw langit, pegindeg dia dapit lintu nu pektutungan pelinan. 12Dekag minitaꞌ ni Zacarias, mitekawan dun, mipatiꞌ mendek. 13Laak dagid kaliꞌ pektaluꞌ su getaw langit, “Ndiꞌa mendek, Zacarias, puꞌ midengeg nu Megbebayaꞌ su kenenabi mu. Kaas megbataꞌ amu nu sawa mu kiin si Elisabet, bataꞌlaki. Iini baal niu ngalan nu gembataꞌ kiin, si Juan. 14Naa mpatiꞌa leliagay dun ki kegigetawen, gempia ki ginaa mu, dakus leliagen dun dademai melaun getaw! 15Ki gembataꞌ niu kiin, metaas di pegitaꞌen nu Kaunutan Megbebayaꞌ. Subay ndiꞌ minum mekebulek. Dekag pa pegigetaw, pengepuꞌan na nug Balakat nu Megbebayaꞌ. 16Kaas kini si Juan, melaun samasapuꞌen dini Israel pepuliꞌenen sug delendeman nilan ditu Kaunutan nilan Megbebayaꞌ. 17Iini metenduꞌ mauna ditu Kaunutan metuaꞌ, iini mandam dig biananen. Begayan tuꞌu ginuung nug Balakat nu Megbebayaꞌ, maaꞌ nu sala tawan dengantu pimuunan nu Megbebayaꞌ si Elias, adun pegeksudenen diadia su gembataꞌ megulang migbanta, mukaꞌ pesikesuunenen puliꞌ su getaw mimilas. Maꞌantu, pepengendamenen su getaw tu kedateng nu Kaunutan.” 18Kaliꞌ saak si Zacarias tu getaw langit, “Paa, alandun bai kesuun ku dun puꞌ metuud, megbataꞌ ami? Puꞌ naan, megulang nau. Su sawau, megulang dadema.” 19Kaliꞌ sembag su getaw langit, “Naan si Gabriel, dituunu metatap pegindeg gedapan nu Megbebayaꞌ. Sinuguꞌu niin medini niꞌa adun petendayu diniꞌa ki kepianan kini. 20Naa genat nandaw, megbeeda, sampay di gendaw menuudi tinaluꞌu keni, sabaꞌ ndaꞌa metuuday dini pitendayu diniꞌa. Puꞌ menuud da tuꞌu saꞌ metektak nai sesaꞌen.” 21Naa saꞌ maꞌantu, pigelatan si Zacarias nu nga getaw diag liu nu Pengedapan tu Megbebayaꞌ. Misebuꞌan ilan ditu kilengananen dia seled. 22Laak saꞌ gumiwaꞌ na si Zacarias, ndaꞌ mekekabit dinilan. Kaas misimaꞌ nilan puꞌ duuni pinitaꞌ nu Megbebayaꞌ diniin dia seled nu Pengedapan. Laak miksinyas dinilan, sabaꞌ nu kegbeeden kia. 23Naa saꞌ mitubus mekanu si Zacarias, minuliꞌ dayun tug balayen. 24Naa benaꞌ ndaꞌ maiben, migbedes tuꞌu su sawa ni Zacarias, si Elisabet. Lima bulan pegbedes, ndaꞌ pegleleguaꞌ diag balay si Elisabet. Laungen, 25“Aa naa, dekag pa milelaat dinaan su Kaunutan Megbebayaꞌ, kaas maꞌninii pinggulaulanen dinaan, adun mawaꞌi piidan ku di nga getaw!” 26Naa di keꞌenem bulan nug bedesan ni Elisabet, sinuguꞌ puliꞌ nu Megbebayaꞌ su sesuguꞌenen kiin getaw langit, si Gabriel, mangay na pelum dig lunsud pegingelanan Nazaret, sakup Galilea. 27Sinuguꞌ su getaw langit ditu sala tawan delaga, ngalanen si Maria. Kini si Maria, iini mimbeng diniin ki sala tawan begutaw, ngalanen si Jose. Si Jose, sapuꞌ ni Adiꞌ David. 28Mendadi, benaꞌ mituaꞌ ditu ni Maria su getaw langit, kaliꞌ pektaluꞌ diniin, “Aa naa, gempia nai ginaa mu! Pigebangan ka nu Kaunutan Megbebayaꞌ! Pipianan ka niin gupia!” 29Milibuleng patiꞌ si Maria di tinaluꞌ nu getaw langit. Migdelendem gupia si Maria, saꞌ taꞌ alandun saani maꞌanan nu tinaluꞌen kia. 30Kaliꞌ pektaluꞌ su getaw langit, “Naa, ndiꞌa mendek, Maria, puꞌ pipianan ka nu Megbebayaꞌ. 31Puꞌ ndiꞌ maiben, megbedesa. Dayun megbataꞌa, iinig bataꞌ mu, laki. Iini baal niu ngalanen, si Isus. 32Metaas gupia su gelalen, paingalan dun iin sug Bataꞌ nu Tampusan Metaas Megbebayaꞌ. Baalen nu Kaunutan Megbebayaꞌ kaunutan maaꞌ nu ginepuꞌayen si David, 33iin nai meglegadiꞌ di nga samasapuꞌen dini Jacob. Su keglekaunutanen, ndaꞌi kepapasen!” 34Kaliꞌ saak si Maria tu getaw langit, “Naa, mekendutaꞌ mai kegbataꞌu, ndaꞌ pau siben pegawid duayan?” 35Kaliꞌ sembag su getaw langit, “Sug Balakat nu Megbebayaꞌ, lumusad diniꞌa, melekleman ka di ginuung nu Tampusan Metaas Megbebayaꞌ, dayun megbataꞌa. Kaas sug bataꞌ mu, pimiliꞌ nu Megbebayaꞌ, paingalan dun sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ. 36Puꞌ pegdelendem mu sug betaꞌan mu kiin si Elisabet. Pia megulang na, miapet dadema bataꞌen. Nandawi keꞌenem bulan na bedesanen, asa iini ndiꞌ daw mapet bataꞌen. 37Puꞌ su Megbebayaꞌ, ndaꞌiduni ndiꞌen mesuꞌat baalay.” 38Kaliꞌ sumpat si Maria, “Naa naan, sesuguꞌenu laak nu Kaunutan Megbebayaꞌ. Saꞌ maꞌnia, melengas menuud tuꞌu dinaan ki tinaluꞌ mu.” Dayun minawaꞌ dia si Gabriel, su sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit. 39Tubus nituꞌ ndaꞌ maiben, migdedaliꞌ si Maria mangay di sala lunsud tug binentudan sakup prubinsya Judea. 40Benaꞌ minateng si Maria dia, minundas diag balay ni nga Zacarias, sinabinen dayun si Elisabet. 41Kaliꞌ medengeg ni Elisabet su taluꞌ ni Maria, mikuleg su gembataꞌ dia tian ni Elisabet. Pingepuꞌan dayun nug Balakat nu Megbebayaꞌ si Elisabet, 42kaas minekeg mekabit, laungen dini Maria, “Yaꞌai pipianan nu Megbebayaꞌ di nga kelaun libun! Melengas pepianan dadema ki gembataꞌ dia tian mu! 43Taꞌ alandun maig bentanganen, mingumbelayan ka ma dini naan, asa yaꞌai ginaꞌ nu Kaunutan ku? 44Puꞌ sikna midengegu su taluꞌ mu, didialan ka nu gembataꞌ dini tian ku, kaas mikuleg. 45Naa liliaga lai tuꞌu, puꞌ mituudan ka puꞌ ki pitenday nu Kaunutan Megbebayaꞌ diniꞌa, menuud!” 46Mendadi kini si Maria, kaliꞌ pektaluꞌ, “Su Kaunutan Megbebayaꞌ, pegenalen ku iin dema tuꞌu, 47pinleliagu sabaꞌ nu Megbebayaꞌ Meglegawen dinaan. 48Puꞌ liningiꞌanu niin, asa gembabaꞌu laak getaw kini, sesuguꞌenu laak niin. Kaas genat nandaw, paingalan dun dinaan nu nga getaw sumpat menumpat, pipiananu nu Megbebayaꞌ. 49Puꞌ pipiananu tuꞌu nu Ginuungan Megbayaꞌ tug launan, iin dadema su pinaas Megbebayaꞌ. 50Lelaatanen su kelaunanen megbasa diniin, pia sanu sumpat. 51Pinitaꞌen su metaas ginuungen, puꞌ su getaw mekpelabawlabaw, pibuluganen sug delendemanen. 52Su nga metaas gadiꞌ, inawiꞌen su pegbayaꞌ nilan, pitaasen sukli dun su nga gembabaꞌi tindegen. 53Su nga mekegutem, pibesugen di gempia gaan. Su nga mekegaꞌus, piuliꞌen, ndaꞌi miwit nilan. 54Ita nug bansa Israel, su sesuguꞌenen, ibanganen, pinuuden tuꞌu su pinasaden melelaat dinita. 55Saꞌitada ndaꞌen selingaway ki pinasaden ditu ginepuꞌay ta si Abraham, ki pinasaden dadema dinita nga sapuꞌen sampay menumpat menumpat!” 56Naa saꞌ maꞌantu, migbebenwa pa si Maria ditu ni nga Elisabet duun saani telu bulan, puli pasiꞌ si Maria minuliꞌ. 57Mendadi kini pelum si Elisabet, benaꞌ minateng na su kegbataꞌen, migbataꞌ tuꞌu. Iinig bataꞌen, bataꞌlaki. 58Benaꞌ midengeg nu nga sumbalay ni Elisabet dakus nu ngag betaꞌanen ki gembagel lelaat kini nu Kaunutan Megbebayaꞌ diniin, didialan dadema nilan su kegigetaw nu gembataꞌ. 59Mendadi di kewalu endawen genat di kegigetawen, minangay dia su nga getaw, puꞌ kitui gendaw peksirkunsisu ditu gembataꞌ. Mukaꞌ baalan da nilan dema ngalanen, pesangay sia di gamaꞌen kia si Zacarias. 60Laak dagid laung nu ginaꞌ nu gembataꞌ, “Ndiꞌ lai mesuꞌat! Iini baal ta dun ngalan, si Juan.” 61Kaliꞌ ilan sumpat dini Elisabet, “Mauma dema? Ndaꞌ ma lai betaꞌan mu mesangay di ngalan kiin!” 62Miksinyas ilan dayun di gamaꞌen, beed pa buꞌ bengel pa, iin pelumi sinaakan nilan, saꞌ taꞌig baalen ngalan nug bataꞌen. 63Si Zacarias, minengi penulatan, sinulaten dayun su pitenday diniin kiin nu getaw langit paingalan dun, laungen, “Ngalanen si Juan.” Misebuꞌan ilan gelaꞌ di sinulaten kia. 64Dekag pa miawaꞌ sug beed ni Zacarias, sampay sug bengelen. Miktaluꞌ dayun, inalen su Megbebayaꞌ. 65Naa apelai, sug lumaun sumbalay ni nga Zacarias, mindek ilan patiꞌ. Genat itu, su tibaꞌan mipenggulaula, pegyegayegaan nu nga getaw tu tibuuk binentudan Judea. 66Adinadin dayun su mikedengeg dun, pegdelendemenen gupia, laungen, “Ki gembataꞌ kini, taꞌ alandun ma saani gasalen?” Puꞌ gempantek, bigayan nu Kaunutan Megbebayaꞌ ginuung ki gembataꞌ kini, si Juan. 67Naa si Zacarias kiin, su gamaꞌ ni Juan, pingepuꞌan nug Balakat nu Megbebayaꞌ. Benaꞌ pimuunan, kaliꞌ pektaluꞌ, 68“Mendadi, enalen su Kaunutan Megbebayaꞌ, su pektemuyen ta nu nga getaw Israel! Liningiꞌan ita niin nga piglegetawanen, likat ita niin. 69Pilusaden ki ginuungan Meglegawen dinita, iini sapuꞌ ni David, su sesuguꞌen kitu nu Megbebayaꞌ. 70Kinii kenuud nu pisulat pedaan nu Megbebayaꞌ tu nga getaw dengantu pimiliꞌen pemuunanen, 71puꞌ guunen ita niin di nga kuntra ta, di gengkeman nug lumaun memensengay dinita. 72Minuud tuꞌu su tinaluꞌ nu Megbebayaꞌ puꞌ lelaatanen su ginepuꞌay ta, mukaꞌ ndiꞌen selingawan su pasaden kiin, 73-74ki sinapanen ditu ginepuꞌay ta si Abraham. Iini pinasaden dini Abraham, lekaten ita niin di nga kuntra ta, adun meketamuy ita diniin di ndaꞌ nai gendekan ta. 75Kaas pegbetaden ta su mbantang tu getaw pinaas nu Megbebayaꞌ, dakus mekesuun ita di pegitaꞌenen sampay di gendaw matengi gumul ta.” 76Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Zacarias, “Mendadi yaꞌa ki Mbataꞌ, gelalen ka nu nga getaw, pimuunan nu Tampusan Metaas Megbebayaꞌ. Yaꞌa dademai tinduꞌ mauna ditu Kaunutan, puꞌ adun pengendamen mu sug biananen, 77saꞌitada pesuun mu tu nga piglegetawanen ki kegawen nu Megbebayaꞌ dinilan pebian di kepedasunen di nga salaꞌ nilan. 78Kiin, puun di gembagel lelaat nu Megbebayaꞌ, su pektemuyen ta. Ki keglegawenen kiin dinita, maaꞌ nu kesebang nu gendaw. 79Puꞌ nandaw, migbebenwa paita di medelem, saꞌitada mideleman ita di kepatay ndaꞌi tamanen. Dagid ndiꞌ maiben, mesebang ditug langit ki gendaw di kegawenen dinita, dayun metiagan ita dun, dakus magak ita ditug dalan pegangay tu kelinaw.” 80Mendadi su gembataꞌ kia si Juan, tuminulin, mukaꞌ migiseg dademai sinuunanen. Laak migbebenwa tug limawaꞌ, sampay di gendaw minangay tu nga getaw Israel. 1  Naa di timpu kia, su tampusan gadiꞌ nu getaw Roma si Augusto, mikpelaktag puꞌ penlistaan sug launan getaw ditu peglegediꞌanen. 2Kiaig bekna kenlista di nga getaw, saanan nu kaingkud dadema ni Cirenio gubirnadur tu Siria. 3Naa maꞌantu, diadia subay minangay tug benwa nu ginepuꞌayen adun mekpelista dia. 4Mendadi kini si Jose, ki gandang linaawan nu getaw langit kiin, benaꞌ midengegen su pimuun kia nu gadiꞌ, sumikat dema tug lunsud Nazaret, sakup Galilea, miditug Betlehem, lunsud ditu tandaꞌ nu kegigetaw ni Adiꞌ David, puꞌ sapuꞌ ni David si Jose. 5Miditu dayun mekpelista, dumanen si Maria, kig bimbengen kiin, begat na. 6Mendadi, benaꞌ dia nailan Betlehem, minateng ki kegbataꞌ ni Maria. 7Migbataꞌ tuꞌu penganay bataꞌen, bataꞌlaki. Laak sabaꞌ ndaꞌidun nai sugud diag balay pektulugan nu nga getaw, ibenan ni Maria ki gembataꞌ, dayunen pebeliliday diag dialem palungan nu nga petubuꞌen. 8Naa diag benwa kia, duuni nga megingat karniru, pegingaten nilan su nga karniru nilan diag beluyan saꞌ gebii. 9Mendadi, saanan nilan megingat dun, tekaw duuni mituaꞌ dia nilani sesuguꞌen nu Kaunutan Megbebayaꞌ getaw langit. Mitiagan dayun nu kelengas nu Kaunutan Megbebayaꞌ su nga megingat karniru. Mipatiꞌ ilan dayun mendek. 10Dagid miktaluꞌ su getaw langit dinilan, “Ndiꞌ amu mendek! Puꞌ ki petendayu kini diniu, gempia, dedialan gupia nug launan getaw. 11Puꞌ gebii kini, ki Meglegawen diniu, su Kaunutan si Kristu, migigetaw na tuꞌu ditug lunsud ni David! 12Naa maꞌniniꞌi tuꞌusan niu dun. Adin sug begu pegigetaw gembataꞌ ibenan, pibelilid di palungan.” 13Mideksuꞌ laak mektaluꞌ su getaw langit, mitekaw metuaꞌ melaun gupia dumanen, getaw langit dadema. Inal nilan su Megbebayaꞌ, laung nilan, 14“Enalen su Megbebayaꞌ ditu gekbus langit! Dayun su nga getaw petailenen dinig dibabaw lumbang, gembageli kelinaw nilan!” 15Mendadi, mimegawaꞌ su nga sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ ditu megingat karniru, mimeguliꞌ ilan ditu gekbus langit. Benaꞌ mipalus ilan, laung nu nga megingat karniru, “Tala. Mpanaw ita ditug Betlehem, bentayan ta ki mipenggulaula kini pisuun dinita nu Kaunutan Megbebayaꞌ.” 16Migapas dayun mpanaw su nga megingat karniru, mibaangan nilan tuꞌu si Maria buꞌ si Jose dakus ki gembataꞌ kia, pibelilid tuꞌu dia palungan. 17Dekag minitaꞌ nu nga megingat karniru su gembataꞌ kia, inukit nilan di ngag duma getaw su pisuun dinilan nu nga getaw langit mekatag di gembataꞌ kini. 18Sug launan mikedengeg ditu ginukit nu nga megingat karniru, misebuꞌan ilan dun. 19Laak si Maria, tinaguꞌen gupia dig delendemanen kig lumaun mipenggulaula, pigdelendemen gusay. 20Tubus itu, mipuliꞌ su nga megingat, inal nilan tantu su Megbebayaꞌ sabaꞌ nug lumaun minitaꞌ nilan mukaꞌ midengeg nilan, maaꞌ dadema nu pitenday dinilan nu getaw langit. 21Naa ki gembataꞌ kini, benaꞌ di kewalu endawen genat kegigetawen, su gendaw peksirkunsisu dun, binaalan na ngalanen. Iini piningalan diniin, si Isus, ki ngalan pitenday nu sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit, su kanaꞌ pa bedesan dun nu ginaꞌen. 22-24Naa mitektak na su kekanu ni Maria mekatag di palinta pisulat nu Kaunutan Megbebayaꞌ ditu ni Moises dengantu, adun mawaꞌ su kelemuꞌay ni Maria genat megbataꞌ. Mendadi benaꞌ mitektak na, miditu Jerusalem si Maria buꞌ si Jose, iini guliden nilan su misulat ditu Palinta, laung, “Duaꞌ buukig buun atawaka duaꞌ buuki gekpis malepati.” Iwit pa pagid nu mekegulangen su gembataꞌ kia si Isus, puꞌ adun pegwakil tu Kaunutan Megbebayaꞌ. Puꞌ misulat ditu Palinta, “Adini penganay gembataꞌ, saꞌ laki, paingalan dun pinaas, puꞌ danu Kaunutan Megbebayaꞌ.” 25Naa mitaang duuni getaw migbenwa dia Jerusalem, ngalanen si Simeon. Mekesuun si Simeon, mikpetuud gupia tu Megbebayaꞌ, dakus mikpedateng di kenlekat tug bansa Israel. Naa pingepuꞌan gusay nug Balakat nu Megbebayaꞌ si Simeon. 26Kaas gandang pisuun nug Balakat nu Megbebayaꞌ diniin puꞌ ndiꞌ pa matengi gumulen, subay maitaꞌen pa ki Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, metuaꞌ na tuꞌu. 27Naa duuni gendaw, ibayan si Simeon nug Balakat nu Megbebayaꞌ meditu Pengedapan tu Megbebayaꞌ. Mendadi, midengan dun su gembataꞌ kia si Isus, inated nu mekegulangen dia, adun penggulaulaan nilan na tuꞌu diniin sug betad kia misulat ditu Palinta nu Megbebayaꞌ. 28Naa, benaꞌ minitaꞌ ni Simeon ki gembataꞌ kia, ginibanen, mukaꞌ pikpeladpeladanen su Megbebayaꞌ, laungen, 29“Aa naa, uu Kaunutan, mesuꞌat na buang mu dinaan, ki sesuguꞌen mu kini, matayu di gempia ginaa, maaꞌ dadema nu gandang tinaluꞌ mu dinaan. 30Puꞌ miduaꞌ matau na tuꞌu ki meglegawen genat diniꞌa, 31ki gandang sinukat mu, medayag pa nu kelaun bansa nu getaw. 32Kinii tilaw mekpedelag pa tu nga kanaꞌ getaw Judea, iin dademai puunen, enalen ami nu nga getaw Israel, ki piglegetawan mu.” 33Naa benaꞌ midengeg nu ginaꞌ ni Isus mukaꞌ nu gamaꞌen su kelaun tinaluꞌ kia ni Simeon mekatag di gembataꞌ, misebuꞌan ilan dun. 34Pinenebian dailan dema ni Simeon. Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Simeon tu ginaꞌ nu gembataꞌ si Maria, “Naa ki gembataꞌ kini, gasalen, mekpuun diniin, melaun getaw Israel ndiꞌ mpeduma tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Mukaꞌ melaun getaw Israel mpeduma pasiꞌ tu ketubuꞌ kia, puun da gusay dig bataꞌ kini. Gasalen dadema, iini mbaal tuꞌus genat tu Megbebayaꞌ, laak pemilasen nu nga getaw, 35kaas su iglud delendeman nu melaun getaw, mbuasan da. Dagid daniꞌa pelum Maria, melegenan ka patiꞌ mekpuun diniin, maaꞌ teduken sundangi pusung mu.” 36Naa duun pagidi sala tawan libun dia, pimuunan nu Megbebayaꞌ, ngalanen si Ana, bataꞌ ni Panuel, sapuꞌ ni Aser. 37Megulang gupia si Ana, puꞌ pitu taun megawid duayan, dayun genat itu mibalu, sampay walu puluꞌ buꞌ paat tauni gidaden. Betad ni Ana, gebii gendaw mektamuy dia Pengedapan, mekpuasa mukaꞌ menenabi. 38Mendadi, benaꞌ mideksuꞌ mektaluꞌ si Simeon mekatag di gembataꞌ kia, iin demai kedateng ni Ana dia, mikpaladpalad dayun tu Megbebayaꞌ si Ana. Genat itu, adini getaw mekpedateng di kenlekat tu nga getaw Jerusalem, pegwelian ni Ana mekatag di gembataꞌ si Isus. 39Mendadi si Maria mukaꞌ si Jose, benaꞌ migelaꞌ nilan petuuday sug lumaun betad kia sinulat ditu Misulat Palinta nu Kaunutan Megbebayaꞌ, minuliꞌ ilan ditug lunsud pegbenwanan nilan, ditu Nazaret, sakup Galilea. 40Tuminulin dayun su gembataꞌ, tuminulin sug lawasen mukaꞌ migiseg gupia su sinuunanen. Liliag dun dadema su Megbebayaꞌ. 41Naa su mekegulang ni Isus, tauntaun mangay ilan ditu Jerusalem sumaup tug Lumpuk nu getaw Judea gindan tug Liniusan. 42Naa saꞌ maꞌantu, ki gembataꞌ kia si Isus, benaꞌ sepuluꞌ buꞌ duaꞌ nai taunen, migdunut tu mekegulangen meditu Jerusalem sumaup, maaꞌ nu gandang betad nilan. 43Mendadi, benaꞌ miglinggwang na sug Lumpuk, sumikat su nga mekegulang ni Isus muliꞌ. Laak su gembataꞌ si Isus, miksibilin pa dia Jerusalem. Ndaꞌ mesuunay nu mekegulangen, 44laak laung nilan dun, diin da piktendugan nilan. Kaas lagaꞌ sendaw ilan mpanaw, dekag pa nilan metukaway, dayun nilan penengaway ditu ngag betaꞌan nilan mukaꞌ di kailala nilan. 45Mendadi benaꞌ ndaꞌ nilan maitaꞌ, mipuliꞌ ilan ditu Jerusalem, pekpenengaun nilan ditu. 46Benaꞌ di ketelu endawen, dekag pa nilan mbaangay, dia masiꞌ Pengedapan. Pegingkud dia si Isus, dumanen su nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, pekineeg dinilan, bineegen sumaak dinilan. 47Sug launan mikedengeg dun, misebuꞌan ilan tu sinuunan ni Isus sampay su penembagen. 48Benaꞌ mibaangan nu mekegulangen si Isus, misebuꞌan ilan dun gupia. Laung nu ginaꞌen, “Apelai, Naung, mauma dema pimaꞌniin mu ami? Su gamaꞌ mu mukaꞌ naan, milegenan ami gupia menengaw diniꞌa.” 49Dagid kaliꞌ sembag si Isus, “Aa, masiꞌ penengaun niau? Ndaꞌ niu masiꞌ mesuunay puꞌ subay mediniinu Balay nu Gamaꞌu?” 50Laak ndaꞌ mesabut nu mekegulang ni Isus su gulugan nu tinaluꞌen kia. 51Naa saꞌ maꞌantu, migdunut si Isus dia mekegulangen muliꞌ ditu Nazaret, mukaꞌ mikpetuud dinilan. Saꞌ su ginaꞌen, tinaguꞌen dig delendemanen su kelaun mipenggulaula kini. 52Mendadi, migiseg su sinuunan ni Isus sampay tuminulinig lawasen. Liliag dun su Megbebayaꞌ, sampay pitail dadema nu nga samatawen. 1  Naa di kesepuluꞌ buꞌ lima taun nu tampusan gadiꞌ nu getaw Roma si Tiberio, iini gubirnadur dig benwa Judea si Poncio Pilato. Su kaunutan tu Galilea, si Herodes. Su kaunutan dig benwa Iturea buꞌ Trakonite, si Felipe, ngudan ni Herodes. Su kaunutan dig Abilena, si Lisanias. 2Dakus iin su Tampusan Metaas Belian nu getaw Judea, ilan si Anas mukaꞌ si Caifas. Naa mitaang dun kini si Juan, kig bataꞌ kiin ni Zacarias, pimuunan nu Megbebayaꞌ selianen diag limawaꞌ. 3Mendadi genat itu, lineep ni Juan kig benwa lumibut di tubig Jordan, miktituluꞌ tu nga getaw. Kaliꞌ pektaluꞌ si Juan, “Peksikesuun amu, mukaꞌ pekpebunag amu tubig tuꞌus dun, adun pedesunen nu Megbebayaꞌ ki salaꞌ niu.” 4Kaas saꞌ migukit si Juan, minuud su sinulat dengantu ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ nu pimuunanen si Isaias, laungen, “Duuni getaw mektawag diag limawaꞌ, laungen, ‘Pengendamay niu sug bianan nu Kaunutan Megbebayaꞌ, pelegdeng niu kig dalanen! 5Su nga kelaun sebeng, tempulan, su nga kelaun bentud, maikaꞌ saꞌ gembagel, lumbangen. Mukaꞌ su nga mekelikuꞌ dalan, pelegdengen, dakus su mimaledmaled, pelenuꞌen dadema. 6Dayun maitaꞌ nu kelaun kilawan ki kegawen nu Megbebayaꞌ!’” 7Naa saꞌ maꞌantu, melaun gupia getaw minangay ditu ni Juan mekpebunag tubig. Laak dagid sug duma, miktaluꞌ si Juan dinilan, “Paa, yamu pa di nga mamak! Taꞌ taway duni mikpegad diniu, adun sia peleguyan niu ki ginukuman nu Megbebayaꞌ sungu mateng? 8Subay menggulaula amu gempia, ki mbantang di nga getaw miksikesuun, damikian duni gayu megbunga melengas. Mukaꞌ ndiꞌ amu pektaluꞌ dig dialem ginaa niu puꞌ mipemilang namu nu Megbebayaꞌ mekesuun puun di kesapuꞌ niu dini Abraham. Puꞌ taman taluꞌu diniu, pia ki ngag batu dinig lupaꞌ kini, mesuꞌat dadema beluyay nu Megbebayaꞌ nga sapuꞌ ni Abraham! 9Dagid nandaw, minuyaꞌ na sug wasay, dia na tuꞌu puun nu gayu. Kaas adini gayu ndiꞌ megbunga gempia, penegaꞌen nu Megbebayaꞌ, dayun piglakay tu gapuy.” 10Benaꞌ midengeg nu nga melaun getaw ki tinaluꞌ ni Juan, sinaak nilan diniin, “Saꞌ maꞌantu, taꞌ alandun maig baalen nami?” 11Kaliꞌ sembag si Juan, “Naa maꞌniniꞌ. Adini getaw duaꞌ buuki suuben, subay begayen su salabuuk ditu ndaꞌidunig daniin. Adin pelumig duuni gaanen, maꞌantu dadema.” 12Naa duun pagidi nga mendawat buis minangay dadema ditu ni Juan mekpebunag diniin tubig. Kaliꞌ ilan saak, “Naa Sir, yami pelum, taꞌ mai pegbetaden nami?” 13Kaliꞌ sembag si Juan, “Iin na laaki pebuis niu tu nga getaw, su gikteb tinduꞌ diniu.” 14Naa duun pai nga sundalu, laung nilan pelum, “Yami, taꞌ mai baalen nami?” Kaliꞌ sembag, “Naa ndiꞌ na niu limbungayi getaw pebian di pendeg atawaka galeg. Adin su gikteb nu tindan diniu, iin dai sanguꞌ niu.” 15Saꞌ maꞌantu, migisegi kegdedama nu nga getaw, sinaak nilan dig delendeman nilan saꞌ si Juan kini, mabuꞌ iin na tuꞌu su pedetengen nilan Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan. 16Dagid miktaluꞌ si Juan dinilan, “Baa, naan kini, megbunagu laak tubig diniu. Dagid duuni sungu metuaꞌ, metaas pai ginuungen batul danaan. Pia su sepatusen, kanaꞌu mbantang megubad dun diniin. Iin, bunagen diniu kig Balakat nu Megbebayaꞌ mukaꞌ gapuy. 17Iin, minuyaꞌ na mekpalid di ginani. Saꞌ metubus mekpalid, pungunenen su trigo, teguꞌenen dayun tug lulunen. Laak dagid su gepis mukaꞌ gebas, sensulanen tu gapuy ndiꞌ na mpaleng.” 18Naa melaun pa paduni tituluꞌan ni Juan tu nga getaw selianen megukit dinilan Gempia Petenday. 19Dagid su kaunutan dia si Herodes, pigbeluꞌan ni Juan, puꞌ duunig libun, ngalanen si Herodias, inagaw ni Herodes, asa sawa nu pateden. Mukaꞌ melaun pai melaat gulaula ni Herodes, pigbeluꞌan dadema dun ni Juan iin. 20Kaas deksuꞌanen, sala paig dugang ni Herodes ditu melaat pinggulaulanen, pipirisunen si Juan. 21Laak su saanan pa ni Juan megukit tu kelaun getaw, pimbunaganen ilan tubig. Mendadi si Isus, mikpebunag dadema dini Juan tubig. Benaꞌ mitubus bunagay tubig si Isus, kaliꞌ penenabi, mipukaꞌ sug langit. 22Dayun sug Balakat nu Megbebayaꞌ, kuminilawan, miglanguban di maꞌniin palas limuun, luminusad dini Isus. Duun dayuni miktaluꞌ ditug langit, laungen, “Yaꞌai petailen ku Bataꞌu, leliagenu gupia diniꞌa.” 23Naa su kekpuun ni Isukristu tu kengimbaalen, minayan na saani telu puluꞌi taunen. Mendadi, kinii gesalan ni Isus. Laung dun nu nga getaw, iini gamaꞌen, si Jose kiin. Si Jose pelum, iini gamaꞌen si Heli. 24Si Heli, iini gamaꞌen si Matat. Si Matat, iini gamaꞌen si Levi. Si Levi, iini gamaꞌen si Melqui. Si Melqui, iini gamaꞌen si Jana. Si Jana, iini gamaꞌen su sala Jose. 25Si Jose, iini gamaꞌen si Matatias. Si Matatias, iini gamaꞌen si Amos. Si Amos, iini gamaꞌen si Nahum. Si Nahum, iini gamaꞌen si Esli. Si Esli, iini gamaꞌen si Nagai. 26Si Nagai, iini gamaꞌen si Maat. Si Maat, iini gamaꞌen si Matatias. Si Matatias, iini gamaꞌen si Semei. Si Semei, iini gamaꞌen si Jose. Si Jose, iini gamaꞌen si Juda. 27Si Juda, iini gamaꞌen si Joan. Si Joan, iini gamaꞌen si Resa. Si Resa, iini gamaꞌen si Sorobabel. Si Sorobabel, iini gamaꞌen si Salatiel. Si Salatiel, iini gamaꞌen si Neri. 28Si Neri, iini gamaꞌen si Melqui. Si Melqui, iini gamaꞌen si Adi. Si Adi, iini gamaꞌen si Cosam. Si Cosam, iini gamaꞌen si Elmodam. Si Elmodam, iini gamaꞌen si Er. 29Si Er, iini gamaꞌen si Josue. Si Josue, iini gamaꞌen si Eliezer. Si Eliezer, iini gamaꞌen si Jorim. Si Jorim, iini gamaꞌen si Matat. Si Matat, iini gamaꞌen si Levi. 30Si Levi, iini gamaꞌen si Simeon. Si Simeon, iini gamaꞌen si Juda. Si Juda, iini gamaꞌen su sala Jose pelum. Si Jose, iini gamaꞌen si Jonan. Si Jonan, iini gamaꞌen si Eliakim. 31Si Eliakim, iini gamaꞌen si Melea. Si Melea, iini gamaꞌen si Mainan. Si Mainan, iini gamaꞌen si Matata. Si Matata, iini gamaꞌen si Natan. Si Natan, iin pelumi gamaꞌen si David. 32Si David, iini gamaꞌen si Isai. Si Isai, iini gamaꞌen si Obed. Si Obed, iini gamaꞌen si Boos. Si Boos, iini gamaꞌen si Salmon. Si Salmon, iini gamaꞌen si Naason. 33Si Naason, iini gamaꞌen si Aminadab. Si Aminadab, iini gamaꞌen si Admin. Si Admin, iini gamaꞌen si Arni. Si Arni, iini gamaꞌen si Hezron. Si Hezron, iini gamaꞌen si Fares. Si Fares, iini gamaꞌen si Juda. 34Si Juda, iini gamaꞌen si Jacob. Si Jacob, iini gamaꞌen si Isaac. Si Isaac, iin pelumi gamaꞌen si Abraham. Si Abraham, iini gamaꞌen si Tare. Si Tare, iini gamaꞌen si Nahor. 35Si Nahor, iini gamaꞌen si Serug. Si Serug, iini gamaꞌen si Ragau. Si Ragau, iini gamaꞌen si Peleg. Si Peleg, iini gamaꞌen si Eber. Si Eber, iini gamaꞌen si Sala. 36Si Sala, iini gamaꞌen si Cainan. Si Cainan, iini gamaꞌen si Arfaxad. Si Arfaxad, iini gamaꞌen si Sem. Si Sem, iin pelumi gamaꞌen si Noe. Si Noe, iini gamaꞌen si Lamec. 37Si Lamec, iini gamaꞌen si Matusela. Si Matusela, iini gamaꞌen si Enoc. Si Enoc, iini gamaꞌen si Jared. Si Jared, iini gamaꞌen si Mahalaleel. Si Mahalaleel, iini gamaꞌen si Cainan. 38Si Cainan, iini gamaꞌen si Enos. Si Enos, iini gamaꞌen si Set. Si Set, iin na pelumi gamaꞌen, naa si Adan. Mukaꞌ si Adan pelum, iin na gupiai gamaꞌen, su Megbebayaꞌ. Kinii gesalan ni Isus. 1  Naa mendadi kini si Isus, minuliꞌ genat ditu tubig Jordan, pingepuꞌan na nug Balakat nu Megbebayaꞌ. Benaꞌ ndaꞌ maiben, inabay dayun si Isus nug Balakat nu Megbebayaꞌ mekpanawpanaw tug limawaꞌ. 2Saananen dia, pingindanan nu Palin si Isus seled paat puluꞌ gebii. Laak gikteb nu kegbebenwanen dia, ndaꞌ siben aan si Isus. Kaas benaꞌ mitektaki paat puluꞌ gebii, migutem gupia. 3Mendadi, miktaluꞌ su Palin dini Isus, “Mendadi, yaꞌa sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ, daw. Naa saꞌ pinenggiꞌ metuud, naa kig batu kinuꞌ, pebaluy mu daw pan.” 4Dagid sumimbag si Isus, laungen, “Paa, duuni sinulat ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, ‘Kanaꞌ gaan laaki ketubuꞌan nu kilawan.’” 5Naa saꞌ maꞌantu, pituad pelum nu Palin si Isus, pinitaꞌen dayun diniin selingka su kelaunan peglegediꞌan dinig dibabaw lumbang. 6Miktaluꞌ pelum su Palin dini Isus, “Naa kig launanen kiin, yaꞌa nai begayan ku dun, yaꞌai pebiaꞌen ku dun, mukaꞌ daniꞌa su kelaunlaun kelengasen. Puꞌ naani pigwekilan dun, kaas pia taꞌ taway duni pegwekilan ku dun, naan dai metau dun. 7Kaas saꞌ mengamuyuꞌa dinaan, daniꞌa na su kelaunanen.” 8Dagid sumimbag si Isus, laungen, “Duun pagidi misulat, ‘Su Kaunutan mu Megbebayaꞌ laaki penluꞌudan mu, ndaꞌig lain temuyen mu.’” 9Mendadi, iwit na pelum nu Palin si Isus tu Jerusalem, piꞌindegen dayun ditu tampusan ditaas nug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ. Miktaluꞌ dayun su Palin diniin, “Saꞌ metuud puꞌ yaꞌa tuꞌu sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ, naa sampaka diag lupaꞌ. 10Puꞌ duuni misulat ditu Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, ‘Suguꞌen nu Megbebayaꞌ su nga sesuguꞌenen getaw langit megingat diniꞌa.’ 11Mukaꞌ duun pa pagidi misulat, ‘Sipupuun ka nilan, adun ndiꞌa meseknun dig batu.’” 12Dagid sumimbag si Isus, laungen, “Duun pagidi misulat, ‘Su Kaunutan mu Megbebayaꞌ, ndiꞌ mu pengindanay mekatag di tinaluꞌen.’” 13Naa benaꞌ mitubus si Isus penulayay sia di kelaun gininisan kengindan dun, bilengan pa deliꞌ nu Palin. 14Naa saꞌ maꞌantu, mipuliꞌ si Isus ditu Galilea, ginuungan, sabaꞌ pingepuꞌan nug Balakat nu Megbebayaꞌ. Mileep dig lumibut benwa sug dengeganen. 15Minamal mektituluꞌ dia nga simbaan nu getaw Judea, enalen dadema nu kelaun getaw. 16Naa minateng puliꞌ si Isus ditu Nazaret, sug lunsud tandaꞌ mitenudanen. Benaꞌ sala Gendaw Pelali, minangay si Isus tu simbaan nu getaw Judea, maaꞌ nug betaden. Benaꞌ dia seled simbaan, migindeg adun megbasa di Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ. 17Mendadi, tinulun diniin su sinulat nu pimuunan nu Megbebayaꞌ si Isaias. Kaliꞌ belatay ni Isus su sinulat, minitaꞌen ki misulat dakus binasanen, laungen, 18“Naan, pingepuꞌanu nug Balakat nu Kaunutan Megbebayaꞌ, puꞌ tinduꞌu niin megukit Gempia Petenday tu nga gempusuk getaw. Pimuunanu niin adun petendayu tu nga dinaap sug bian kebeluy dinilan. Pimuunanu niin adun petendayu tu ngag buta sug bian keneguliꞌ di mata nilan. Sinuguꞌu niin tu nga getaw pilaatan, adun lukatu dinilan 19dakus pesuun ku dinilan su taun nu kegawen nu Kaunutan Megbebayaꞌ di nga kilawan.” 20Benaꞌ mitubusen besaay, linulun puliꞌ ni Isus su sinulat, inuliꞌen di sala tawan migabang dia. Migingkud puliꞌ si Isus, pinentengan gupia nu kelaun getaw dia simbaan. 21Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus di nga getaw dia, “Mendadi, ki misulat kini di Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, minuud gupia nandaw, pebian di kegbasau dun diniu.” 22Saꞌ maꞌantu, didial si Isus nu kelaun getaw dia. Misebuꞌan ilan ditu melengas gupia taluꞌen. Dagid maaꞌ laung pa nilan, “Asa ki getaw kini, kanaꞌ bain sug bataꞌ laak ni Jose?” 23Benaꞌ midengeg ni Isus, kaliꞌ sembag, “Mabuꞌ teluꞌen pa niu dinaan ki penteluꞌen nu getaw, laung, ‘Memulung, pauliꞌay muig lawas mu. Saꞌitada su nga mekesalebuꞌ tuꞌus midengeg nami pinggulaula ditug lunsud Capernaum, naa iini baal mu pa pagid dinig daan benwa mu.’ 24Naa metuud daan,” maaꞌ laung pa ni Isus, “ki pimuunan nu Megbebayaꞌ, kanaꞌ mpenembaꞌ diag daan benwanen. 25Naa taluꞌu diniu tuꞌu, maꞌnia dademai mipenggulaula dengantu, su timpu pa ni Elias. Kig benwa Judea kini, ndaꞌig dupiꞌ dun gikteb telu taun buꞌ ginengaꞌ, kaas mibianan meliget gutem su tibuuk benwa. Laak pia melaun paig balulibun dinig benwa ta Israel, 26ndaꞌ nu Megbebayaꞌ suguꞌay si Elias ditu nilan, subay ditu laak sala tawan balulibun tug lain bansa, ditu Sarepta sakup Sidon. 27Mesama dadema ditu timpu nu pimuunan nu Megbebayaꞌ si Eliseo. Melaun pasiꞌ sakup Israel pegladu mekesalebuꞌ nuka, laak ndaꞌidun lain piuliꞌanen, daal da ki sala tawan ngalanen si Naaman, getaw Siria.” 28Mendadi, su melaun getaw dig dialem simbaan, benaꞌ midengeg nilani tinaluꞌ kia ni Isus, mitutung ilan gangit. 29Minlibuat ilan megutid dini Isus diag lunsud. Inagak nilan tu gilidan nug bentud tandaꞌ pisekan tug lunsud. Benaꞌ midepet ilan tu keba, lebuꞌen nilan sia si Isus. 30Laak dagid minguliksuk si Isus di tebenan getaw, mikegliaw dinilan. 31Naa tumigbeng si Isus tu Capernaum, sala lunsud na pelum, sakup dadema Galilea. Benaꞌ Gendaw Pelali na, mikpetuꞌun dia simbaan nu getaw Judea. 32Saꞌ mikpetuꞌun si Isus, misebuꞌan su nga getaw, puꞌ su tituluꞌanen, duuni pegbayaꞌen. 33Naa duuni sala tawan dia, piglegetan menulay. Iin, benaꞌ minitaꞌen si Isus, miktegas dayun, laungen, 34“Ii, yaꞌa Isus kiin, getaw Nazaret, taꞌ maig labet mu dinami? Midiniin ka ba mekpatay dinami? Mailalau yaꞌa, yaꞌa ma su Pimiliꞌ nu Megbebayaꞌ!” 35Pimaag ni Isus su menulay, laungen, “Ndiꞌa pesasak! Pegawaꞌa di getaw kiin!” Naa ki menulay kini, pibuksaken su getaw di gedapan nilan, dayun tuꞌu megawaꞌ diniin, ndaꞌen tanan mpesaitay ki piglegetanen kia. 36Mendadi su kelaun getaw dia, misebuꞌan ilan dun gupia. Laung nilan, “Alandun ini, ki tituluꞌan nu getaw kini? Pia su menenulay, duuni ginuungen mukaꞌ pegbayaꞌen mesuguꞌen, mautidan ilan dayun!” 37Saꞌ maꞌantu, migleleep ditug lumibut benwa sug dengegan ni Isus. 38Naa benaꞌ gumiwaꞌ si nga Isus dia simbaan nu getaw Judea, minangay ilan ditug balay ni Simon. Mendadi mitaang dun dema, pegladu ki penugangan ni Simon libun, gembagai panasen. Mendadi, inubug nu nga getaw dini Isus, pegebanganen kig libun kia. 39Mikpesempel diniin si Isus, sinuguꞌen dayun mawaꞌ su panasen. Migwanan dayun. Suminambut megbuat sug libun mukaꞌ mikpelutuꞌ, migilak dayun dini nga Isus. 40Naa benaꞌ sungu na mesindepi gendaw, adini nga getaw duunig dumanen pegladu, pinguit nilan ditu ni Isus, migininisan naig leduun nilan. Pigleteb ia ni Isus depenay, diadia piuliꞌanen. 41Mukaꞌ pa padun, melaun getaw piglegetan menenulay, pingutidan dadema ni Isus dinilan su menenulay. Miktegas su menenulay, laung nilan, “Yaꞌa sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ!” Laak ndaꞌ begay ni Isus mektaluꞌtaluꞌ su menenulay, puꞌ misuunan nilan, iin tuꞌu su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan. 42Naa benaꞌ miglegendaw, minawaꞌ si Isus diag lunsud, minangay tug limawaꞌ. Laak pinengaw nu nga getaw dia. Naa benaꞌ mibaangan nilan, inubug nilan sia diniin, ndiꞌ na mekpesuay dinilan. 43Laak kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Subay megwali pau dema Gempia Petenday nu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ ditu ngag lain lunsud, puꞌ iini sinuguꞌ dinaan nu Megbebayaꞌ.” 44Naa saꞌ maꞌantu, minundas si Isus, pegwali dia nga simbaan nug benwa Judea. 1  Laak duuni gendaw, pegindeg si Isus ditu geksid linaw Genesaret. Mikpungunpungun dini Isus su nga getaw, adun kineegan nilan su Gempia Petenday genat tu Megbebayaꞌ. 2Naa saanan ni Isus megukit dia, minitaꞌenig duaꞌ buuk sekayan midengguꞌ di geksid linaw. Laak su menelisedaꞌ, luminusad na, pingugasan nilan sug baling nilan. 3Saꞌ maꞌantu, luminulan si Isus di salabuuk sekayan, iini gapuꞌen si Simon, dayunen petulaktulakay dini Simon kemaikaꞌ. Naa benaꞌ miꞌigin su sekayan melayuꞌlayuꞌ di geksid, pegingkud si Isus diag dialem nu sekayan, pituꞌunanen gusay su nga getaw dia geksid. 4Mendadi benaꞌ mitubus na megukit, laung ni Isus dini Simon, “Naa, bundas pamu diag laud nug linaw kini, dia amu pemaling, adun mekelaam amu.” 5“Laak Sir,” laung ni Simon, “piglegendawan mami metegelan memaling, ndaꞌ ami tanan mekelaam. Dagid saꞌ teluꞌen mu memalingu, naa memalingu gusay.” 6Mimaling ilan dayun diag laud mukaꞌ mikelaam ilan, ndiꞌ na mbilangi sedaꞌ milaam nilan. Naa benaꞌ meglegetus na sia su ngag baling nilan, 7kipayan ni nga Simon su ngag duma nilan diag lain sekayan, mikpaingabang ilan dinilan. Mikpesempel ilan, dayun sug duaꞌ buuk sekayan, mipenuꞌ gupia, sampay peglened na sia. 8Laak si Simon Pedro, benaꞌ minitaꞌen su mipenggulaula, minginlulud di gedapan ni Isus, laungen, “Uu Kaunutan, pelayuꞌa dinaan, puꞌ mikesalaꞌu getaw!” 9Kaas maꞌniai tinaluꞌ ni Pedro, puꞌ misebuꞌan patiꞌ, sampay su kelaun dumanen, ditu melaun sedaꞌ milaam nilan. 10Maꞌantu dademai ngag duma ni Simon, si Santiago buꞌ si Juan, ngag bataꞌ ni Sebedeo. Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus dini Simon, “Ndiꞌa na mendek. Puꞌ genat nandaw, kanaꞌ na sedaꞌi peglaaman mu, puꞌ getaw na, adun sumakup ilan dinaan.” 11Naa benaꞌ midengguꞌ nilan su nga sekayan nilan, binilin nilan dayun sug launan pimetang nilan, migdunut ilan dayun dini Isus, suminakup ilan diniin. 12Naa selian ni Isus di sala lunsud, mitaang duuni getaw dia, mileep mekesalebuꞌ nukaig lawasen. Mendadi, benaꞌ minitaꞌ nu getaw kini si Isus, miglaub dayun di gedapanen, kaliꞌ penengi diniin, laungen, “Sir, saꞌ mauyaꞌan mu da, suunan ku megaga mau pauliꞌay!” 13Tinggal ni Isusig baingkenen, dipenaneni getaw kia, kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa, mauyaꞌan ku lai. Mauliꞌan ka dadema tuꞌu!” Seduꞌunduꞌun dayun miawaꞌ su mekesalebuꞌ nukanen. 14Laak inungub ni Isus su piuliꞌanen kia, laungen, “Pia sala tawan, ndaꞌiduni ukitan mu di mipenggulaula kini. Segaga angaya tug belian, pekpebantaya diniin, dayun ilak mu sug betang pinalinta ni Moises dengantu, puꞌ adun metakesiꞌan ka nu getaw, miawaꞌ na su kelemuꞌay mu.” 15Dagid minamal laak mesigwag sug dengegan ni Isus. Kaas melaun gupia getaw mikpungun adun mekineeg diniin dakus mekpebulung diniin di ngag leduun nilan. 16Laak taang dun, megawaꞌ si Isus di tebenan getaw, mangay tu meliaw benwa, adun menenabi dia. 17Naa duuni gendaw, mikpetuꞌun si Isus. Duun dademai pemegingkud dia ki nga sakup nu pikumpungan nu getaw Judea piningalan dun Pariseo, mukaꞌ nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ. Genat ilan di kelaun lunsud sakup Galilea dakus Judea, sampay genat tu Jerusalem. Naa si Isus, ginuungan meneguliꞌ di pegladu, puun tu Kaunutan Megbebayaꞌ. 18Mendadi, duuni nga getaw minateng, pegbuligan nilan di sinampuyuan ki mipilung. Benaꞌ midepet ilan diag balay kia, peseleden nilan sia ki mipilung, adun pebeliliden nilan di gedapan ni Isus. 19Laak dagid sabaꞌ nu melaun getaw, ndiꞌ mesuꞌati keseled nilan diag balay. Kaliꞌ ilan pegleketau, minaik ilan tu gatep, inawaꞌ nilan dayuni nga santaꞌ laad nu gatep kia tisaꞌ. Saꞌ miguangan su gatep, tintun nilan dayun su mipilung, dia da gusay sinampuyuan dun. Pibelilid nilan dayun dia titengaꞌ nu nga getaw, dia gedapan ni Isus. 20Mendadi si Isus, benaꞌ minitaꞌen ki kesalig nilan diniin, miktaluꞌ di pilung kia, “Naung, pidasun na su salaꞌ mu.” 21Naa mendadi, ki nga Pariseo kini mukaꞌ ki nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, benaꞌ midengeg nilan ki tinaluꞌ kia ni Isus, kaliꞌ ilan taluꞌ dig dialem delendeman nilan, “Paa, ki getaw kini, mauma dema piksudiꞌanen pelum su Megbebayaꞌ? Taꞌ mai mekepedasun di salaꞌ, subay su laak Megbebayaꞌ?” 22Misuunan dayun ni Isusig dialem nug delendeman nilan kia. Kaliꞌ dayun pektaluꞌ dinilan, “Mauma dema maꞌniini teluꞌen niu dig dialem delendeman niu? 23Puꞌ saꞌ su kilawan laak, melemu pebelusen saꞌ teluꞌenen tu pilung, ‘Pidasun na su salaꞌ mu.’ Melemu dadema pebelusen saꞌ teluꞌenen, ‘Pegbuata, panawa.’ 24Dagid naan kini, luminusad mau, miksibaluyu Bataꞌ nu Kilawan. Saꞌ maꞌantu, paitaꞌu diniu puꞌ duuni pegbayaꞌu mekpedasun di salaꞌ dinig dibabaw lumbang.” Luminingay dayun si Isus tu pilung mukaꞌ miktaluꞌ diniin, “Naa, taluꞌu tuꞌu diniꞌa, pegbuata, sikwat mui sinampuyuan diniꞌa kiin, mukaꞌ uliꞌa!” 25Suminambut tuꞌu megbuat dia gedapan nu melaun getaw su pilung kia, sinikwaten su sinampuyuan diniin kia, dayun muliꞌ, pegenalanen su Megbebayaꞌ. 26Naa su kelaun getaw dia, mipatiꞌ ilan mesebuꞌay dun, inal nilan gelaꞌ su Megbebayaꞌ dunut mindek pailan pagid, laung nilan, “Mekesalebuꞌ gupiai minitaꞌ ta kini nandaw!” 27Tubus nitu, mipanaw si Isus. Benaꞌ mipanaw, duuni mipekitaꞌen sala tawan mendawat buis pegingkud diag bataꞌ gupisinanen, ngalanen si Levi. Sinabi ni Isus si Levi, laungen, “Dunuta dinaan.” 28Benaꞌ midengeg ni Levi, migbuat dayun, bilengen tanan su kelaun sengkapanen, migdunut tuꞌu dini Isus, suminakup na diniin. 29Naa si Levi, pigbesaanen si Isus di gaan tug balayen, gembibu gupia. Melaun mendawat buis suminaup, melaun dademai getaw dumingan dinilan maan. 30Mendadi ki nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ mukaꞌ ki nga sama Pariseo nilan, pigbensi nilan su nga sakup ni Isus, laung nilan, “Paa, mauma dema dumingan mamu maan di nga mendawat buis kia mukaꞌ di ngag duma mekesesalaꞌ getaw?” 31Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa su getaw ndaꞌig leduunen, ndiꞌ kambat mekpebulung, subay su laak duunig leduunen. 32Naa naan kini, maꞌantu dadema, iini luminusadu dun dinig lumbang, adun pesikesuunen ku su laak mekesesalaꞌ getaw, kanaꞌ nu nga gandang mekesuun getaw.” 33Naa mendadi duuni nga getaw, kaliꞌ ilan pektaluꞌ dini Isus, “Saꞌ su nga sakup ni Juan, betad nilan mekpuasa mukaꞌ menenabi. Mesama dadema su nga sakup nu nga Pariseo. Dagid su ngag daniꞌa sakup, laak maan ilan dakus minum ilan pelum.” 34Kaliꞌ sembag si Isus, “Waꞌa daan, puꞌ penenggiꞌan dun sug belaꞌi. Su nga suminaup dig belaꞌi, kendutaꞌen ba nilan pekpuasa, saanan duma pa nilan su menginsawa? 35Laak dagid duuni gendaw mateng, uiꞌen na dinilan ki menginsawa, dekag pailan tuꞌu pekpuasa.” 36Naa minalap pelum si Isus penenggiꞌan, laungen, “Duun bai getaw sukpay dig begu suuben, adun iini ekleben dig danul suuben kig begu gupia penepeten? Puꞌ saꞌ pinenggiꞌ pemaꞌantuunen, mesabaꞌen megedit sug begu, asa kig begu gekleb, ndiꞌ dadema mbantang ditug daan penepeten. 37“Mukaꞌ pa pagid sug betad megbetang penginumen di pemetangan binaal panit petubuꞌen, maꞌantu dadema. Duun bai getaw megbetang begu penginumen dig daan pemetangan? Puꞌ saꞌ pinenggiꞌ maꞌnia, saꞌ tumulin sug begu penginumen, ndiꞌ ba megbetu su panit petubuꞌen? Deksuꞌanen, megulaꞌ su penginumen, mukaꞌ meglaat dadema su pemetanganen. 38Kaas sug begu penginumen, subay begu dadema su pemetanganen. 39Laak ndaꞌi getaw mitagam na meginum dig daan penginumen, metumuꞌen dayun sug begu penginumen. Puꞌ laungen, ‘Melengas sug daan.’” 1  Naa duuni Gendaw Pelali, minayan si nga Isus di pegimulanan trigo. Naa selian nilan mayan dia, mingetes tu trigo su nga sakup ni Isus, kinusu nilan, dayun nilan pekaanay. 2Mendadi ki nga Pariseo, benaꞌ minitaꞌ nilan su kengetes nu nga sakup ni Isus tu trigo kia, kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Paa, mauma iin maꞌniinig baalen niu? Ki Gendaw Pelali, binandu dinita ditu Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ duunig baalen ta di gendaw kini!” 3Kaliꞌ sembag si Isus dinilan, “Baa, pia da. Puꞌ si David kanugdiin, ndaꞌ ba niu mbasa ki pinggulaulanen dadema saꞌ migutem, ilan nu ngag dumanen? 4Puꞌ sumiled si David ditug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, inalapen su pan ginilak tu Megbebayaꞌ, dayunen aanay, inilasanen dun padun su ngag dumanen. Asa binandu ditu Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ duuni maan di pan kia, subay su laak ngag belian.” 5Diksuꞌ ni Isus su sinumpaten di nga Pariseo, “Mendadi naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, naani Kaunutan megbayaꞌ dig baalen nu kilawan metaang di Gendaw Pelali.” 6Naa benaꞌ lain Gendaw Pelali, minangay si Isus di simbaan nu getaw Judea, miktituluꞌ dia. Naa mitaang duuni getaw dia, mingupesi sedibaluy kemeten dapit lintu. 7Naa ki nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ mukaꞌ ki nga Pariseo, penengaun nilan siai gempia dangat nilan dini Isus. Saꞌ maꞌantu, piktuliktulikan nilan gupia si Isus saꞌ meneguliꞌ metaang di Gendaw Pelali, saꞌ ndiꞌ. 8Laak misuunan ni Isus kig delendeman nilan kia. Mendadi, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus di getaw kia mingupesi kemeten, “Naa, pegindega, pediniin ka gedapan nug launan.” Migbuat dayun, migindeg di gedapan nilan. 9Laung dayun ni Isus di nga getaw kia menengaw dangat nilan diniin, “Naa, duuni saaken ku diniu. Taꞌ alandun mai biwang dinita ditu Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, baalen ta metaang di Gendaw Pelali? Pepianan ta bai samataw ta di Gendaw Pelali, atawaka pelaatan ta? Guunen ta su ginaanen, atawaka petain ta ba?” 10Pingenlengan ilan dayun ni Isus diadia, tinaluꞌen dayun di getaw kia mingupesi kemeten, “Naa, tenggal mui kemet mu.” Tinggalen dayun, mukaꞌ miuliꞌan. 11Mendadi ki nga mekpetuꞌun di Palinta kia mukaꞌ ki nga Pariseo, mitutung ilan patiꞌ gangit. Migyagayaga ilan dayun, endutaꞌen nilan dun si Isus. 12Naa ndaꞌ maiben, duuni gendaw tumiwad si Isus dig bentud adun menenabi ditu. Benaꞌ mitingkag tug bentud, pigendawan dia menenabi ditu Megbebayaꞌ. 13Mendadi benaꞌ miglegendaw, sinabi ni Isus su nga sakupen. Saꞌ mipungun ilan dia niin, pimiliꞌanen ilan, tinduꞌen ki sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan dinilan, ilani gilal ni Isus nga peneliganen. 14Sug beknanen, si Simon, piningalan dun ni Isus si Pedro. Dayun si Andres, pated ni Simon, mukaꞌ si Santiago, si Juan, si Felipe, si Bartolome. 15Dayun si Mateo, si Tomas, si Santiago, gamaꞌen si Alfeo, dayun si Simon, piningalan dun su mingatu tu gubirnu. 16Dayun si Judas, gamaꞌen su sala Santiago. Mendadi su kesepuluꞌ buꞌ duaꞌen, iin si Judas Iscariote, su tumipu pa dini Isus. 17Naa mindiksun si nga Isus. Benaꞌ pegindeg ilan diag datag, mikpungun dia ni Isus su melaun gupia sakupen, dakus melaun getaw genat tu tibuuk Judea dakus Jerusalem sampay genat tu geksid dagat, ditug lunsud paingalan dun Tiro mukaꞌ Sidon. Mituaꞌi melaun gupia getaw adun mekineeg dini Isus dakus mekpebulung diniin ditug leduun nilan. 18Sampay su nga piglegetan menulay, pineguliꞌan ilan dadema. 19Su kelaun getaw, diadia pinengawenig bianen megdeluꞌ dini Isus, puꞌ duuni ginuung gumiwaꞌ diniin, kaas ndaꞌidun dinilani ndaꞌ mauliꞌay. 20Mendadi, pingenlengan ni Isus su nga sakupen, kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Naa, yamu nu nga gempusuk getaw, liliag amu, puꞌ mikesakup amu tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ! 21Yamu nu nga megutem nemun, liliag amu dadema, puꞌ pebesugen dun amu nu Megbebayaꞌ! Yamu nu nga pengaduy nemun, liliag amu dadema, puꞌ duuni gendaw, pentuaan amu!” 22Laung padun ni Isus, “Naa saꞌ maꞌantu, saꞌ bentaan amu nu getaw dakus pemilasen amu nilan mukaꞌ tampalaksaan amu, mukaꞌ saꞌ peksudiꞌan amu pa pagid sabaꞌ nu kesakup niu dinaan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, naa liliag amu! 23Kaas saꞌ maꞌniai mbianan niu, pegleliag amu dun, sampay megleksuleksu amu. Puꞌ maꞌananen, duun pai sugda diniu gembagel ditu gekbus langit. Puꞌ iini sama niu, su nga pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu, puꞌ maꞌantu dademai kekpeleget dinilan nu ginepuꞌay nu getaw nemun.” 24Laung padun ni Isus, “Dagid yamu nu nga medatuꞌ getaw, mekelelaatlelaat amu, puꞌ su memis kebetang, migelaꞌ na niu malap! 25Yamu nga mibesug nemun, mekelelaatlelaat damu dema, puꞌ megutem pamu! Yamu nga peketawa nandaw, mekelelaatlelaat amu pagid, puꞌ melegenan pamu, mukaꞌ mekengaduy pamu! 26Mukaꞌ mekelelaatlelaat amu saꞌ penalan amu nug launan getaw, puꞌ iini sama niu su nga getaw dengantu tautau pimuunan nu Megbebayaꞌ, pinalan dailan dema nu ginepuꞌay nu getaw nemun.” 27Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Laak yamu nu nga mekineeg, kinii taluꞌu diniu nandaw, petail niui nga kuntra niu. Ki nga getaw megbanta diniu, pepianay niu dadema. 28Ki nga mektuyud diniu, penenebiay niu mpianan, sampay su mekpelaat diniu. 29Saladuaꞌ diniu, saꞌ pinenggiꞌ depiꞌen ka di muluꞌ mu dapit lintu, pedapiꞌ mu pagid su sedibaluy muluꞌ mu ditug duminapiꞌ diniꞌa. Adin su malap suub mu, begay mu dun pa pagid su kamisita mu, peduma mu padun su suub mu. 30Ki kelaun menengi diniꞌa, begayay mu. Saꞌ duuni malap pimetang mu, ndiꞌ mu peksaakay puliꞌ diniin. 31Kaas pia taꞌ alanduni melabuꞌ dig delendeman niu melengas sia gabang nug duma niu diniu, iini baal niu dinilan.” 32Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Isus, “Saꞌ iin da laaki petailen niu su mekpetail diniu, bantang bamu sugdaan nu Megbebayaꞌ? Puꞌ pia su nga mikesalaꞌ getaw, mekpetail dailan dema tu nga mekpetail dinilan! 33Mukaꞌ saꞌ iin laaki pepianan niu su mekpepia diniu, naa bantang bamu sugdaan dun? Pia su nga mikesalaꞌ getaw, maꞌniaig betad nilan! 34Mukaꞌ padun, saꞌ iin laaki pedamen niu su laung niu metau meguliꞌ pelum diniu gidamen, naa bantang bamu sugdaan dun? Pia su mikesalaꞌ getaw, pedamen da nilan dema sug duma nilan, adun biadan nilan puliꞌ su miutang! 35Dagid yamu, petail niu su nga kuntra niu. Pepianay niu su nga samataw niu. Pedam niu ilan di ndaꞌi pedetengen niu dun mpuliꞌ diniu. Puꞌ saꞌ maꞌniai penggulaulaan niu, naa gembagel gupiai sugda diniu, mengemaꞌan amu tu Tampusan Metaas. Puꞌ daniin betad, melilelaaten. Pia su getaw ndiꞌ metau ebangan sampay su medupang getaw, lelaatanen da gusay. 36Kaas melilelaaten amu, maaꞌ dadema nu Gamaꞌ niu Megbebayaꞌ, melilelaaten.” 37Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Ndiꞌ niu pegdenaꞌay su nga samataw niu, mukaꞌ ndiꞌ amu ukumen nu Megbebayaꞌ. Ndiꞌ niu peselaꞌay su samataw niu, mukaꞌ ndiꞌ damu dema ukuman nu Megbebayaꞌ. Pedasun niu su samataw niu, pedesunen damu dema nu Megbebayaꞌ. 38Begayay niu su samataw niu, dayun begayan damu dema nu Megbebayaꞌ. Pebegelen dayun nu Megbebayaꞌ sug betanganen tug begayen diniu, tisenenen pa pagid mukaꞌ engkugenen dakus pepenuꞌenen sampay meglapay. Puꞌ adini tepengan niu dig begay niu, iin dademai tepengan nu Megbebayaꞌ tug begayen pelum diniu.” 39Mendadi, miksambingay si Isus di nga getaw, laungen, “Sug buta, mesuꞌaten ba egakay dig dalanig dumanen, buta dadema? Pinenggiꞌ egakenen, dayun buus duunig luak dia gunaan nilan, ndiꞌ ba megelaꞌ ilan dayun melabuꞌ dia? 40“Su getaw mektuꞌun, kanaꞌ metaas pa di mekpetuꞌun diniin. Laak adin su metubus na pektuꞌunay, melepengen dadema su mikpetuꞌun diniin.” 41Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Isus, “Naa mauma dema saladuaꞌ diniu, maitaꞌ mu ki maikaꞌ puling di mata nug duma mu, laak yaꞌa, ndaꞌ mu metukaway puꞌ duun dademai puling mu, gembagel? 42Mukaꞌ pagid mauma dema teluꞌen mu pelum tug duma mu, ‘Uy, Mingumpated, uaꞌen ku pa deliꞌ ki puling mu kiin,’ asa yaꞌa dema, ndiꞌ mu maitaꞌ puꞌ mipulinga dadema gembagel puling? Baa, yaꞌa kiin, tautau mekesuun ka! Kaas unaay mu uaꞌay ki gembagel puling di mata mu kiin, adun mpalas mu su maikaꞌ puling nug duma mu, adun mawaꞌ mu.” 43Kaliꞌ pagid pektaluꞌ si Isus, “Ndaꞌiduni gempia gayu megbunga melaaten. Mesama dadema di melaat gayu, ndiꞌ megbunga melengas. 44Kaas saꞌ peksimaꞌen su gayu, iini kimanan, kig bunganen. Sug bunga igera, kanaꞌ maupuꞌ dig dugi. Kanaꞌ dadema maupuꞌ dig dugi sug bunga gubas. 45Maꞌniin dadema su mekesuun getaw, gempiai pegbetadenen, puꞌ sug betaden, puun di gempia delendemanen. Su pelum medupang getaw, melaati pegbetadenen, puꞌ sug betaden, puun dadema di melaat delendemanen. Puꞌ ki taluꞌ nu getaw, iini megbuas dig delendemanen.” 46Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Naa, mauma dema gelalen niau Kaunutan, asa ki suguꞌan ku diniu, ndiꞌ niu pelum petuuden? 47Adin su getaw medini naan adun mekineeg di teluꞌen ku, dayun megdunut dun, maꞌniniꞌi petenggiꞌan ku dun. 48Penenggiꞌan duni getaw migbaal balay. Migengkul medalem, adun entudenen di telektap sug balayen. Naa benaꞌ mitubus sug balay, migbaaꞌ su tubig, kaas midenlagan nu guluan layas sug balay. Laak ndaꞌ tanan pegegdel, sabaꞌ gempageni kebaal dun. 49Laak dagid adini getaw mekedengeg di taluꞌu kini laak ndiꞌen dunutan, iini maaꞌ nu getaw migbaal balayen diag lupaꞌ laak, ndaꞌi gintudanen dun. Dayun kig balayen kia, benaꞌ midenlagan baaꞌ, migebaꞌ dayun, gembagelig dulebaken.” 1  Naa benaꞌ mideksuꞌen su kelaun pidengegen tu nga getaw dia, mipanaw si Isus ditug lunsud piningalan dun Capernaum. 2Naa duuni getaw diag lunsud kia, kaunutan di sundalu nu getaw Roma, migladui petailenen sesuguꞌenen, pekagawinaa da dun. 3Mendadi su kaunutan, benaꞌ midengegen su kedateng ni Isus, duuni sinuguꞌen nga kaunutan nu getaw Judea, adun sebiin nilan si Isus, adun sia mangay meneguliꞌ di sesuguꞌenen kia. 4Naa benaꞌ minateng ditu ni Isus su nga sinuguꞌ, kaliꞌ ilan penengi diniin, “Ki kaunutan sundalu kiin, mbantang dema tuꞌu ebangan mu, 5puꞌ melelaat dig bansa ta, iini miglegastu di simbaan nami.” 6Saꞌ maꞌantu, sumikat tuꞌu si Isus, migdunut dayun tu nga sinuguꞌ kia. Laak benaꞌ mesempel nailan tug balay, suminuguꞌ su kaunutan sundalu di nga sambaten mangay mekpetenday dini Isus, pimuunen dinilan, “Naa Sir, petuyangen na, laungen, ndiꞌa na mundas. Puꞌ naan, kanaꞌ mbantang penaikan muig balayu. 7Kaas ndaꞌu makuꞌ madap diniꞌa. Pektaluꞌa laak diin, naa misuunan ku puꞌ mauliꞌan tuꞌui sesuguꞌen ku kia. 8Puꞌ maaꞌ dinaan kini, duuni metaas pa dinaan sumuguꞌ dinaan, duun pa pagidi sundalu suguꞌen ku. Teluꞌan kui sala tawan, ‘Dituun ka angay,’ meditu dayun. Teluꞌan ku pelumi sala tawan, ‘Diniin ka angay,’ medini dadema. Saꞌ teluꞌan ku su gulipen ku, ‘Maꞌniniꞌi baalen mu,’ naa baalenen dayun.” 9Benaꞌ midengeg ni Isus su pimuunen kia, misebuꞌan dun gupia. Liningayen dayun su kelaun getaw tumindug diniin, laungen dinilan, “Taman taluꞌu diniu, ki kaunutan kiin, ndaꞌu mainsan mbianayi kesalig mesama di kesaligen, pia pa dini nita nga getaw Israel!” 10Naa benaꞌ minateng puliꞌ su nga sinuguꞌ ditug balay nu kaunutan sundalu, iini mitaangan nilan, miuliꞌan na tuꞌu su sesuguꞌen kia. 11Tubus nituꞌ ndaꞌ maiben, mipanaw si Isus, ilan nu nga sakupen sampay melaun gupia getaw, minangay ilan ditug lunsud piningalan dun Nain. 12Naa benaꞌ misebang ilan tu gengaꞌan nug lunsud, duuni nga getaw pegbulig minatay misungkak nilan. Ki minatay kini, buntung bataꞌ balulibun. Dakus melaun getaw genat tug lunsud migdunut tug balulibun. 13Mendadi su Kaunutan si Isus, benaꞌ minitaꞌen sug balulibun, milelaat dun dayun, laungen diniin, “Naa Dadaꞌ, ndiꞌa na pengaduy.” 14Naa mukaꞌ mikpesempel si Isus, dipenanen sug lungun. Mitenlen dayun su nga migbulig dun. Miktaluꞌ si Isus, “Naa Nuung, taluꞌu diniꞌa, pegbuata!” 15Migingkud tuꞌu ki minatay kia, dunut mikektaluꞌ na. Pigwakil dayun ni Isus tu ginaꞌen. 16Naa apelai, su nga kelaun getaw, mindekan ilan patiꞌ. Inal nilan dayun su Megbebayaꞌ, laung nilan, “Mituaꞌ na dinita ki metaas pimuunan nu Megbebayaꞌ! Liningiꞌan na tuꞌu nu Megbebayaꞌi nga piglegetawanen!” 17Naa saꞌ maꞌantu, mileep tug benwa Judea su gukiten di pinggulaula ni Isus, sampay ditug lumibut benwa. 18Naa si Juan kiin, su Memunag Tubig, inukit diniin nu nga sakupen su tibaꞌan pinggulaula ni Isus. 19Mendadi sinabi ni Juanig duaꞌ tawan sakupen, sinuguꞌen ilan meditu nu Kaunutan si Isus, pimuunen dinilan, laung, “Sir, kelelaat taluꞌ mu dinami saꞌ yaꞌa na tuꞌu su pedetengen nami lumusad, atawaka mekpedateng pami dig lain?” 20Naa benaꞌ midepet ditu ni Isus su nga sinuguꞌ ni Juan, laung nilan diniin, “Sir, sinuguꞌ ami ni Juan su Memunag Tubig. Pimuunen dadema dinami saaken diniꞌa, saꞌ yaꞌa ma daw su pedetengen nami lumusad, atawaka megelat pami dig lain?” 21Naa mitaang dun, melaun mimegladu mukaꞌ mesaitan pineguliꞌan ni Isus dakus melaun getaw piglegetan menenulay, sampay melaun buta pipengitaꞌen. 22Mendadi, sumimbag si Isus ditu nga sakup ni Juan, laungen, “Naa, puliꞌ amu ditu ni Juan, ukit niu diniin ki taman minitaꞌ niu kini mukaꞌ ki midengeg niu. Su ngag buta, mikengitaꞌ na. Su nga pilung, mikepanaw na. Su nga migladu mekesalebuꞌ nuka, miuliꞌan na. Su ngag bengel dema, mikedengeg na. Sampay su nga minatay, pitubuꞌ na puliꞌ. Mukaꞌ su gempusuk getaw, inukitan na tu Gempia Petenday. 23Kaas adini getaw ndiꞌ memilas dinaan, iini liliag!” 24Mendadi, saꞌ mipalus su nga sakup ni Juan, migukit si Isus tu melaun getaw mekatag dini Juan. Sinaak ni Isus dinilan, “Naa kini si Juan, saꞌ linaawan niu iin ditug limawaꞌ, alandun mai pedetengen niu diniin? Laung niu ba si Juan, maaꞌ nu sala puun tigbaw, melemu mpilay nu genus? Kanaꞌen. 25Naa saꞌ maꞌantu, alandun mai pedetengen niu diniin? Laung niu dun puꞌ getaw migimakay? Baa, kanaꞌen dadema, puꞌ su getaw migimakay dakus melengasi kebetangen, subay ditu laak penengaway balay nu nga gadiꞌ! 26Mendadi saꞌ maꞌantu, taꞌi pedetengen niu maitaꞌ niu? Getaw pimuunan nu Megbebayaꞌ? Waꞌa lai! Mukaꞌ taman taluꞌu diniu, kini si Juan, kanaꞌ laak pimuunan nu Megbebayaꞌ. 27Puꞌ iinen dadema su mibetang ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, ‘Miktaluꞌ su Megbebayaꞌ, Mendadi paunaan ku diniꞌa ki pemuunan ku, puꞌ adun pengendamenen sug bianan mu.’” 28Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Naa saꞌ maꞌantu, taman taluꞌu diniu, genat pa dini Adan sampay nemun, ndaꞌi sala tawan metaas pa dini Juan. Laak dagid pia maꞌantu, adin su tampusan gembabaꞌ sakup di Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, iini metaas padun dini Juan.” 29Naa su melaun getaw kampuꞌ nu nga mendawat buis, benaꞌ midengeg nilan su tinaluꞌ kia ni Isus, mikpetuud ilan tu Megbebayaꞌ, ilani gandang binunagan ni Juan tubig. 30Laak dagid su nga Pariseo mukaꞌ su nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, pimilas nilan sug delendeman nu Megbebayaꞌ dinilan, kaas mipauk ilan bunagan ni Juan tubig. 31Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Isus, “Mendadi ki getaw nemun, alandun mai penenggiꞌan ku dun? Alandun bai samanen? 32Petanggiꞌu di gembataꞌ pemeglingkulu pegayep dia padiꞌan. Beksayan nilan su nga samambataꞌ nilan, laung nilan, ‘Mauma saꞌ minlantuyan ami diniu, ndaꞌ amu peksabay? Dayun saꞌ miksulang ami, mauma ndaꞌ amu pelum pengaduy?’ 33Puꞌ si Juan,” laung ni Isus, “mituaꞌ diniu, iinig betaden mekpuasa mukaꞌ ndiꞌ minum mekebulek. Laung niu dayun, ‘Pingepuꞌan menulay!’ 34Tubus itu naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, mituaꞌu pelum diniu, betadu maan dau mukaꞌ minum dau dema. Laung niu pelum, ‘Paa, bentayay pa daan niu, medalu masiꞌ maan mukaꞌ penenatan meginum, sambaten pa paduni nga mendawat buis mukaꞌ ki ngag duma mekesesalaꞌ getaw!’ 35Laak dagid ki tantu sinuunan genat tu Megbebayaꞌ, mailala dia penggulaulaan nu megdunut dun.” 36Naa inggat si Isus maan tug balay nu sala tawan Pariseo. Miliag si Isus, midia dayun adun sumalu dinilan maan. 37Naa duuni sala tawan libun dangen dig lunsud kia, tebiaꞌ meglaat pekesuunan. Laak pia maꞌantu, kig libun kini, benaꞌ midengegen pekaan si Isus diag balay nu Pariseo, midia dayun, peguit bataꞌ bandi gemputiꞌ, mipenuꞌ pagemut. 38Mendadi, benaꞌ mitulan sug libun, migindeg di teliudan ni Isus, mesempel di geksuden. Pengaduy namal sug libun kia, mitegduꞌan luaꞌen su geksud ni Isus. Benaꞌ mibasaꞌ luaꞌen su geksud ni Isus, pinunasan dayun nug libun, iini pinunasen dun sug buuken, dunut pingelekanen su geksud ni Isus, kegbasanen diniin. Binunaganen padun nu pagemut su geksud ni Isus. 39Dekag minitaꞌ nu Pariseo kia, maaꞌ laungen pa dig dialem delendemanen, “Paa, ki getaw kini, saꞌ sia metuud puꞌ pimuunan nu Megbebayaꞌ, mailalanen siaig libun kini mikpuleg diniin, mesimaꞌen sia puꞌ meglaat pekesuunan!” 40Dagid si Isus, kaliꞌ pektaluꞌ, “Simon, duuni teluꞌen ku diniꞌa.” Kaliꞌ sembag si Simon, “Sigi, Sir, pedayun mu.” 41Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa, duuni mekpautang kwarta, piutangen duaꞌ tawan. Ki sala tawan, inutangen lima gatus denario. Su sala, lima puluꞌ da. 42Naa sabaꞌ ndaꞌ ilan mekebayad, pidasun nailan duaꞌ. Naa saꞌ maꞌantu, taꞌ ma, adin saan dinilan duaꞌ su gembageli kepetailen ditu mikpedasun diniin?” 43Laung ni Simon, “Mabuꞌ ki getaw gembageli gutangen pidasun.” “Metuud,” laung ni Isus. 44Liningayen dayun sug libun kia, kaliꞌ pektaluꞌ dini Simon, “Naa, maꞌantu dadema kig libun kini. Yaꞌa, saꞌ mitulanu dinig balay mu, ndaꞌ mau tanan begayay tubig gugasu sia di geksudu. Laak kig libun kini, kig luaꞌen nai ginugasen di geksudu, sug buuken demai pinunasen dun. 45Yaꞌa, ndaꞌ mau dedialay di galek. Laak dagid iin, sikna nau mitulan dini, ndaꞌen mainsan sikpaꞌay pengelekayi geksudu. 46Yaꞌa, ndaꞌ mu bunagay lanai guluu, laak dagid iin, binunaganen pagemuti geksudu. 47Paladpalad taman taluꞌu diniꞌa, ki salaꞌ nig libun kini, pia melaun, gempantek puꞌ pidasun na, puꞌ gembageli kepetailen dinaan. Laak adin su getaw pidasun di maikaꞌ, maikaꞌ dademai kepetailen.” 48Miktaluꞌ dayun si Isus dig libun kia, “Pidasun nai salaꞌ mu.” 49Naa su ngag duma ni Isus maan, benaꞌ midengeg nilan ki tinaluꞌen kini, mikpuun ilan sumaak dig delendeman nilan, laung nilan, “Paa, adin saan getaw ini, pia su salaꞌ, pedesunenen?” 50Laung ni Isus tug libun kia, “Naa, migawen ka tuꞌu, sabaꞌ nu kesalig mu. Uliꞌa na, gempia nai ginaa mu.” 1  Naa ndaꞌ maiben, mipanaw si Isus, lineepen su ngag lunsud mukaꞌ gimbelayan diag lumibut benwa, pegukitenen ki Gempia Petenday puꞌ pikpuunan na su Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ. Duma ni Isus su sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan peneliganen, 2dakus duun dademai migdunut dinilan ngag libun, su nga gandang pingutid duni menenulay mukaꞌ piuliꞌan dig leduun nilan. Su sala tawan dinilan, si Maria Magdalena, su pingutidan diniini pitu buuk menenulay, 3dayun si Juana, sawa ni Cusa peneligan ni Herodes, sampay si Susana. Dakus melaun paig libun, ilani migabang meglegamut tu ketubuꞌan ni nga Isus. 4Naa pinemalan si Isus laaway nu nga getaw genat tu ngag lumibut lunsud. Benaꞌ melaun gupia getaw mikpungun ditu niin, migukit si Isus dinilan sambingay. 5Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Duuni getaw minangay tug binaalanen adun megimula. Laak benaꞌ saananen meksigwag, duunig beniꞌ mitenaꞌ ditug dalan, kaas miꞌindegan nu nga getaw mukaꞌ pingektuk nu nga manukmanuk. 6Naa duun dademai mitenaꞌ ditug betuan. Benaꞌ mintubuꞌ, milawes dayun, puꞌ memala sug lupaꞌ. Minatay da pelum. 7Naa duun pa pagidig beniꞌ mitenaꞌ dig dugian. Kaliꞌ pentubuꞌ su sigwag, mintubuꞌ dadema su ngag dugi. Benaꞌ tuminulin, milebeng dun su pimula. 8Laak tumuꞌ kig duma beniꞌ, mitenaꞌ tuꞌu di pialupaꞌ, kaas mekelengasi tubuꞌen. Benaꞌ sumingkuꞌ, duuni pingmegatus.” Diksuꞌ dayun ni Isus su taluꞌen, “Adin sug duuni telinganen, mekineeg dema tuꞌu!” 9Naa mendadi, inubug dini Isus nu nga sakupen, pegulugenen dinilan su sinambingayen kia. 10Kaliꞌ sembag si Isus, “Aa naa yamu, buasan na diniu su gandang pigbuni mekatag di kesakup tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ. Laak dagid pebian laak di sambingay su kegukit dun tug lain getaw, adun mengenleng dailan, laak ndiꞌ ilan mekengitaꞌ. Mekineeg dailan, laak ndiꞌ ilan mekesabut.” 11Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Naa mendadi, kinii gulugan nu sambingay kia. Kig beniꞌ kiin, iin su Gempia Petenday genat tu Megbebayaꞌ. 12Naa sug beniꞌ mitenaꞌ diag dalan, damikian dun su nga getaw mikedengeg tu Gempia Petenday kia, laak benaꞌ medengeg nilan, mateng dayun su Palin, uaꞌenen pelum tug delendeman nilan su Gempia Petenday, adun ndiꞌ ilan mekpetuud dun, kaas ndiꞌ dailan dema megawen. 13Naa su pelum beniꞌ mitenaꞌ diag betuan, iin su nga getaw, sikna medengeg nilan ki Gempia Petenday, telimaꞌen nilan dayun mukaꞌ penleliagen ilan dun. Laak ndaꞌ pengganget dig delendeman nilan, kaas kanaꞌ maiben su kekpetuud nilan. Saꞌ matengi kepenulay dinilan, teliudan nilan su kekpetuud nilan. 14Naa sug beniꞌ mitenaꞌ dema dig dugian, iin su getaw tumuꞌ mikedengeg tu Gempia Petenday, laak dagid tubus itu, megelaꞌi ginaa nilan tu kelibuleng nilan tu kegleketubuꞌ nilan mukaꞌ su gaꞌus nilan sampay di nga gayepan nilan, kaas maulakanen su Gempia Petenday. Benaꞌ ki mamaꞌ bunga nilan, ndiꞌ na mainug. 15Mendadi kig beniꞌ mitenaꞌ dia pialupaꞌ, iin tumuꞌ su nga getaw mekedengeg tu Gempia Petenday dayun pepengganget nilan dig delendeman nilan, sabaꞌ gempia mukaꞌ melegdengig delendeman nilan. Dayun mektigel ilan, sampay megbunga ilan.” 16Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mendadi ki suluꞌ, ndiꞌ tutudan dayun uklubay bandi, atawaka betangen tu silung belilidan. Segaga betangen dig dempaꞌan, adun medelaganen su nga getaw suled tug balay. 17“Kaas adin su giglud nandaw, mbuasan da saꞌ maiben. Adin su pigbuni nandaw, pesuunen da saꞌ maiben. 18“Kaas ki kelaunanen kini medengeg niu dini naan, talentenay niu gupia. Puꞌ adin su getaw duunig daniin, begayan pa padun. Adin pasiꞌ su getaw ndaꞌidunig daniin, laak uiꞌen pa diniin su maikaꞌ sia daniin.” 19Naa su ginaꞌ ni Isus mukaꞌ su nga pateden, linaawan nilan sia si Isus, laak ndiꞌ mesuꞌati kekpesempel nilan diniin, sabaꞌ nu melaun getaw. 20Mendadi, pisuunan dun dayun si Isus, laung nu getaw diniin, “Sir, su ginaꞌ mu mukaꞌ su nga pated mu, pegindeg ilan diag liu, peksebiin ka nilan.” 21Sumimbag si Isus, “Naa, waꞌa. Laak adini getaw mekineeg di Gempia Petenday genat tu Megbebayaꞌ, dayun pegdunutanen, iin pa pagidi ginaꞌu mukaꞌ nga patedu.” 22Naa duuni gendaw duminangan si Isus di sekayan, ilan nu nga sakupen. Laung ni Isus, “Naa, dumipag ita dinig linaw.” Tuminulak nailan dema. 23Selian nilan mekpangay tug dipag, tinulug si Isus. Mendadi ndaꞌ maiben, tekaw miksalindapak, misipukan dayun ki sekayan nilan kia, misimpitan ilan gupia. 24Mikpesempel dini Isus su nga sakupen, tinanud nilan dayun iin, laung nilan, “Ii, Sir, megbayaꞌbayaꞌ ita dun ini!” Migbuat si Isus, pimaagen dayun su genus mukaꞌ su nga nabek. Misikpaꞌ ki salindapak, miksilengen gupia tuꞌu sug linaw. 25Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus dia nga sakupen, “Mauma dema ndaꞌiduni kesalig niu dinaan?” Mindek dayun su nga sakup ni Isus, misebuꞌan ilan dun gupia. Kaliꞌ ilan peksinaakay, “Taꞌ gasal dun saan ini, pia su genus mukaꞌ nabek, masiꞌ mesuguꞌen, mekpetuud dayun diniin?” 26Naa midengguꞌ si nga Isus ditug benwa tug dipag Galilea piningalan dun Gerasa. 27Benaꞌ mikelusad si Isus tu sekayan, duuni getaw dangen dig lunsud kia suminungkak diniin. Ki getaw kini, silunuꞌan menulay. Miniben na ndaꞌ peginapet, kanaꞌ na dema megbenwa dig balay, puꞌ dia na kelebengan pegbenwa. 28Mendadi, benaꞌ minitaꞌ nu silunuꞌan kia si Isus, mimeksay, miglaub di gedapan ni Isus, minekeg mektaluꞌ, laungen, “Ii, yaꞌa Isus, Bataꞌa nu Tampusan Metaas Megbebayaꞌ, taꞌ maig labet mu dinaan? Kelelaat dema tuꞌu diniꞌa, ndiꞌ mau pa peglegetay!” 29Kaas mitaluꞌ dun nu menulay, puꞌ sinuguꞌ ni Isus megawaꞌ di getaw kia. Betaden, tatap peglegetay nu menulay ki getaw kia, kaas ginapus nu nga getaw, pinusasan kadina, iniketan pa padun su geksuden. Dagid getusenen laak su ngag baluden, dayun uitay nu menulay tug limawaꞌ. 30Mendadi, sinaakan ni Isus ki menulay kia, “Taꞌ mai ngalan mu?” Kaliꞌ sembag, “Si Linaksaꞌ.” Puꞌ melaun gupia menenulay sumilunuꞌ dun. 31Pigubug nilan dini Isus, ndiꞌen pailan pedituun linaw gapuy. 32Naa duuni sala kauluan babuy dia mesempel, melaun gupia babuy, meglunang ilan dia gabig. Pinengi nu menenulay dini Isus, pedituunen ilan ngag babuy kia, adun sulunuꞌ ilan dinilan. Mendadi, biwang ni Isus. 33Dayun memegawaꞌ dia getaw kia su menenulay, sumilunuꞌ ilan pelum ditu ngag babuy. Benaꞌ su sala kauluan babuy, minggebek dumiksun ditug delipasan pangay diag linaw, migelaꞌ ilan dayun melemes. 34Mendadi, benaꞌ minitaꞌ nu nga megingat tu ngag babuy, minggebek ilan ditug lunsud, pigukit nilan dayun dia ki mipenggulaula kia, sampay ditug lumibut benwa. 35Benaꞌ su getaw inukitan nilan dun, linaawan nilan su mipenggulaula kia. Benaꞌ midepet ilan ditu ni Isus, iini mitaangan nilan, su getaw inutidan tu menenulay, pegingkud laak iin di gedapan ni Isus. Mikseluk na suuben, miseksud na tuꞌu su pianan ginaanen. Naa, mindek patiꞌ su nga getaw. 36Inukit dayun nu nga mikaitaꞌ dun su kebian kauliꞌay nu getaw kia silunuꞌan menenulay. 37Saꞌ maꞌantu, su tibaꞌan getaw dig lumibut nu Gerasa, inubug nilan dini Isus, megawaꞌ dia nilan, puꞌ mindekan ilan patiꞌ. Saꞌ maꞌantu, duminangan puliꞌ si Isus ditu sekayan nilan, puꞌ dumipag ilan puliꞌ diag linaw. 38Migubug tundug dini Isus ki getaw kia, su inutidan tu menenulay. Dagid piuliꞌ ni Isusi getaw kia, laungen, 39“Uliꞌa ma, pegukit mu ditu su gabang nu Megbebayaꞌ diniꞌa.” Naa saꞌ maꞌantu, mipanaw su getaw kia, sinigwagen tuꞌu ukitay dig lunsud kia su pinggulaula ni Isus diniin. 40Naa benaꞌ minateng puliꞌ si nga Isus ditug dipag linaw, didialan si Isus nu kelaun getaw dia, puꞌ pigelatan nilan iin. 41Mendadi, duuni minangay ditu ni Isus kaunutan di simbaan nu getaw Judea, ngalanen si Jairo. Benaꞌ minateng, miglaub di gedapan ni Isus, inubugen dayun diniin megdunut tug balayen. 42Puꞌ duunig buntung bataꞌen delaga meliget megladu, pekagawinaa na. Kig bataꞌen kini, mabuꞌ sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tauni gidaden. Migdunut dayun dini Jairo si Isus. Naa selian ni Isus mpanaw, melaun gupia getaw tuminakin diniin, miꞌisel nilan si Isus. 43Laak duuni sala tawan libun dia, sepuluꞌ buꞌ duaꞌ taun na, tebiaꞌ leduunen kig betad libun. Pia migelaꞌen su selapiꞌen di kepebulungen, ndaꞌi mekeneguliꞌ diniin. 44Mendadi kig libun kini, mikpesempel dia teliudan ni Isus, diluꞌen dayun su kuyamay suuben. Lemen laak mideluꞌeni suub ni Isus, misikpaꞌ dayun sug duguꞌen. 45Sinaak dayun ni Isus, “Taꞌ taway duni mikpuleg dinaan?” Mimalaw laak su kelaun getaw. Kaliꞌ pektaluꞌ si Pedro, “Sir, linibutan ka nu nga melaun getaw kini, miꞌisela nilan!” 46Dagid simbag ni Isus, “Duun laii mikpuleg dinaan, puꞌ mibetikan ku duuni ginuungu gumiwaꞌ dinaan.” 47Naa sug libun kia, benaꞌ misuunanen puꞌ mitukawan iin, mikpesempel dayun dini Isus, miglaub dayun di gedapanen, mipatiꞌ mengedeg. Pigukiten dayun di gedapan nu kelaun getaw su kedeluꞌen dini Isus sampay su kauliꞌayen midengan dun. 48Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus diniin, “Naa, Enaung, miuliꞌan ka na, sabaꞌ nu kesalig mu. Uliꞌa na, gempia nai ginaa mu.” 49Naa selian ni Isus mektaluꞌ, duuni minateng sinuguꞌ genat ditug balay ni Jairo, ki kaunutan di simbaan kiin. Benaꞌ minateng dia ni Jairo, kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa Sir, sug bataꞌ mu kiin, ndaꞌ mu na mesaguti ginaanen. Kaas ndiꞌ na kambat salibaꞌeni Mekpetuꞌun kiin.” 50Laak benaꞌ midengeg ni Isus, kaliꞌ pektaluꞌ dini Jairo, “Naa, ndiꞌa na melibuleng, saliga laak, dayun mauliꞌan.” 51Mendadi, benaꞌ minateng si Isus tug balay ni Jairo, ndaꞌen peseledayig lain getaw dumanen, subay si Pedro laak mukaꞌ si Juan, si Santiago, dakus su mekegulang nu gembataꞌ kia. 52Naa sug launan getaw dia, mimengaduy ilan, penembiten nilan su gembataꞌ. Dagid miktaluꞌ si Isus, “Naa, ndiꞌ amu dega pengaduy. Puꞌ ki gembataꞌ kiin, kanaꞌ ma minatay. Pektulug da!” 53Piketuanan laak nu nga getaw si Isus, puꞌ misuunan nilan, minatay tantu su gembataꞌ. 54Mendadi, piguidan ni Isus su gembataꞌ di kemeten. Sinabinen dayun, laungen, “Naa, Enaung, pegbuata!” 55Mipuliꞌ dayun su gimuuden. Suminambut dayun megbuat su gembataꞌ. Sinuguꞌ dayun ni Isus, paanen nilan. 56Naa su mekegulang nu gembataꞌ, mipatiꞌ ilan mesebuꞌay. Dagid inungub ilan ni Isus, pia laak daw sala tawan, ndaꞌiduni pesuunan nilan di mipenggulaula kia. 1  Naa su sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan kiin mitenduꞌ ni Isus peneliganen, sinabinen ilan. Mendadi, benaꞌ mipungun ilan, bigayan ilan ni Isus ginuung mukaꞌ pegbayaꞌ mengutid tu kelaun menenulay mukaꞌ meneguliꞌ tu ngag leduun. 2Sinuguꞌ ilan dayun ni Isus mpanaw, adun megukit ilan mekatag di Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ mukaꞌ meneguliꞌ tu nga pegladu. 3Puli pailan mpanaw, piktituluꞌanen ilan, laungen, “Saꞌ mpanaw amu, ndaꞌiduni sengkapan uiten niu, pia sekud, gambag, balun niu pan, atawaka selapiꞌ, mukaꞌ salabuuk laaki suub niu. 4Adin sug bekna balay mekpepenaik diniu, ditu laak amu tuun, sampay mekebundas amu dig lain lunsud. 5Adin sug lunsud ndiꞌ menembaꞌ diniu, pegawaꞌ amu dayun dia, mukaꞌ ekpug niu sug lepup lupaꞌ di geksud niu, adun metakesiꞌanig lunsud kia.” 6Mendadi maꞌnia, mipanaw tuꞌu su nga sepuluꞌ buꞌ duaꞌ peneligan ni Isus, lineep nilan dayun su ngag lunsud, migukit ilan tuꞌu di Gempia Petenday mukaꞌ pineguliꞌan nilan su nga pegladu tu kelaun benwa gingayan nilan. 7Naa su kaunutan dia Galilea si Herodes, benaꞌ midengegen sug lumaun pinggulaula ni Isus, mikalangalangig delendemanen. Puꞌ sug duma getaw, pekteluꞌen nilan puꞌ kiin si Isus, iin si Juan su Memunag Tubig, masiꞌ mitubuꞌ puliꞌ. 8Dagid sug duma mektaluꞌ, laung nilan puꞌ kiin si Isus, iin si Elias dengantu, mituaꞌ puliꞌ daw. Mukaꞌ duun pa pagidi mektaluꞌ, laung nilan puꞌ si Isus kiin, iini sala tawan pelum pimuunan dengantu, mitubuꞌ puliꞌ daw. 9Kaas mitaluꞌ ni Herodes, “Uy, si Juan, piputukan ku ma gulu. Naa saꞌ maꞌantu, kini midengegu, adin dun saan getaw iin?” Saꞌ maꞌnia, mauyaꞌan gupia ni Herodes mpekitaꞌen sia si Isus. 10Naa ki nga peneligan ni Isus, su nga sinuguꞌen mangay megukit, mipuliꞌ nailan ditu ni Isus. Benaꞌ minateng ilan, inukit nilan dayun diniin su kelaunan pinggulaula nilan. Saꞌ mitubus, inggat ilan ni Isus mekpain ilan sia deliꞌ ditu sala lunsud piningalan dun Betsaida. 11Laak su nga melaun getaw, misuunan nilani kepanaw kia ni nga Isus. Saꞌ maꞌantu, miglendug ilan. Laak didialan ilan ni Isus, inukitanen ilan dayun mekatag di Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, sampay pineguliꞌanen su nga pegladu dinilan. 12Mendadi, benaꞌ sungu na mesindepi gendaw, mikpesempel dini Isus su sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan peneliganen, kaliꞌ ilan pektaluꞌ diniin, “Sir, su nga melaun getaw, melengas suguꞌen mu mangay ilan tu ngag lunsud mukaꞌ tu mektabuꞌ benwa, puꞌ adun mekesukat ilan lebungan nilan dakus mekenengaw ilan pektulugan nilan. Puꞌ kig benwa kini, meliaw ma.” 13Sumimbag si Isus, “Yamu mai pekpaan dinilan.” “Apelai, Sir!” simbag nu nga sakupen. “Duun laakig lima buuk pan nami, dayun duunig duaꞌ buuk sedaꞌ. Naa mabuꞌ ndiꞌ dadema mesuꞌat suguꞌen mu ami mangay sumaluy gaan, ki sukal dini nga melaun gupia getaw kini?” 14(Puꞌ su getaw dia, lima ngibu tawan su laak lumbus laki.) Mendadi, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus di nga sakupen, “Naa pekpinigpinigen niu ilan pemaingkuday, duun saani piglima puluꞌ tawan sala penunan dun.” 15Piningkud nilan tuꞌu sug launan getaw. 16Mendadi, inimud ni Isus kig lima buuk pan kia mukaꞌ sug duaꞌ buuk sedaꞌ, dayun megangag tug langit mukaꞌ mekpaladpalad tu Megbebayaꞌ. Pikpetapetanen dayun su pan mukaꞌ sedaꞌ, piktukiden pegilasay tu nga sakupen, adun pengilaken nilan tu nga getaw. 17Minaan dayun su kelaun getaw, mukaꞌ migelaꞌ ilan mbesug. Benaꞌ mibesug nailan, kaliꞌ pengikpesay nu nga sakup ni Isus su sawad nilan, sepuluꞌ buꞌ duaꞌ dig belanan mipenuꞌen. 18Naa, duuni gendaw sumiway si Isus tu melaun getaw adun menenabi, dumanen laak su nga sakupen. Benaꞌ misuay ilan, sinaak ni Isus tu nga sakupen, “Mendadi naan kini, saꞌ su gasalu, alanduni ketaluꞌ dun nu getaw?” 19Kaliꞌ sembag su nga sakupen, “Yaꞌa daw si Juan su Memunag Tubig. Saꞌ sug duma mektaluꞌ, yaꞌa daw si Elias dengantu. Mukaꞌ duun pa pagidi mektaluꞌ, yaꞌa dawi sala tawan pa pelum pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu, mitubuꞌ daw puliꞌ.” 20“Mendadi yamu dema,” sinaak ni Isus, “taꞌ mai ketaluꞌ niu dun, ki gasalu?” Sumimbag si Pedro, “Yaꞌa na gupia su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan.” 21Laak dagid benaꞌ midengeg ni Isus su tinaluꞌ kia ni Pedro, inunguben su nga sakupen, ndiꞌ nilan pesuun tu getaw ki gasalen kia. 22Kaliꞌ pagid pektaluꞌ dinilan, “Naan, kig Bataꞌ nu Kilawan, melaun pai kekpeleget dinaan. Mukaꞌ pemilasenu pa pagid nu nga kaunutan nu getaw Judea mukaꞌ su nga kaunutan nug belian kampuꞌ nu mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ. Deksuꞌanen, petainu nilan. Laak dagid di ketelu endawen genat di kepatayu, petubuꞌenu puliꞌ.” 23Kaliꞌ dayun pektaluꞌ si Isus tu melaun getaw, “Mendadi, saꞌ duuni getaw mauyaꞌanen sumakup dinaan, iin, subay teliudanen sug daniin delendeman, pisanenen dayun gendawgendaw ki kurusen, dakus dumunut dinaan. 24Puꞌ adini mpauk megwakil gumulen dinaan, mbeleng diniin su ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Adin su pegwakilen dinaan su gumulen sabaꞌ nu kesakupen dinaan, iin, malapen sungkin su ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 25Puꞌ pia pa malap nu getaw su tibuuk lumbang, dayun mbeleng diniin su ketubuꞌ ndaꞌi tamanen, naa alandun bai gatagen? Ndaꞌidun! 26Adini getaw mpiid mangken di kesakupen dinaan mukaꞌ di taluꞌu, naa naan, kig Bataꞌ nu Kilawan, mpiid dau dema mangken diniin sakupu saꞌ lumusadu puliꞌ dini. Mukaꞌ saꞌ lumusadu puliꞌ, maitaꞌ na di tiagu su kelengas nu pegbayaꞌu, iin dademai kelengas nu pegbayaꞌ nu Gamaꞌu Megbebayaꞌ mukaꞌ danu nga pinaas sesuguꞌenen getaw langit.” 27Diksuꞌ ni Isus su taluꞌen, “Taman taluꞌu diniu, yamu nga getaw pegindeg dini nandaw, duun diniui ndiꞌ matengi gumulen, meduaꞌ matanen ki Keglekaunutan na tuꞌu nu Megbebayaꞌ.” 28Naa duun saani sala simana, tumiwad si Isus dig bentud adun menenabi dia. Pidunuten si nga Pedro, si Juan, mukaꞌ si Santiago. 29Mendadi, selian ni Isus menenabi, masiꞌ mitekaw mpalini palasen. Sampay su nga penepetenen, metilak gupia sabaꞌ keputiꞌen. 30Mukaꞌ padun tekaw duunig duaꞌ tawan dumanen pegabitabit, masiꞌ si Moises mukaꞌ si Elias, 31tumiag dademai palas nilan. Pegyegaan nilan sug delendeman nu Megbebayaꞌ sungu penuuday ni Isus saꞌ mateng ditu Jerusalem, saꞌitada ki kepatayen. 32Laak si nga Pedro kia, tinulug pailan gupia. Dagid mitanud ilan, kaas minitaꞌ nilan dayun tumiagi palas ni Isus. Minitaꞌ nilan dadema sug duaꞌ tawan pegindeg di gupiden. 33Saanan lumilung nug duaꞌ tawan duma ni Isus, kaliꞌ pektaluꞌ si Pedro, “Aa Sir, melengas puꞌ dini dami! Naa, megbaal ami bebelayan telu buuk, salabuuk daniꞌa, salabuuk dani Moises, mukaꞌ salabuuk dema dani Elias.” (Laak ndaꞌ ni Pedro mesuunayi gempia sia teluꞌenen.) 34Naa selian ni Pedro mektaluꞌ, duuni gabun mituaꞌ mikeleklem dinilan. Kaliꞌ peleklemay dun si nga Pedro, mipatiꞌ ilan mendek. 35Duuni miktaluꞌ dig dialem gabun, laungen, “Kini na tuꞌu sug Bataꞌu, ki pimiliꞌu. Pekineegay niu iin!” 36Dekag mideksuꞌ mektaluꞌ, minitaꞌ nilan, sala da dun ni Isus dia. Genat itu, pigunguban pa nilan ki minitaꞌ nilan kia, miniben pa dekag nilan pegukit di nga getaw. 37Naa benaꞌ miksala gendaw, duminiksun si nga Isus. Kaliꞌ ilan diksun, melaun gupia getaw suminungkak dini Isus. 38Mendadi, kaliꞌ pektawagi sala tawan, laungen, “Sir, kig bataꞌu kini, penengiin ku diniꞌa, bentayay mu, puꞌ buntung bataꞌu! 39Iin, peglegetan menulay. Saꞌ matengi kegleget dun, metekaw megbeksay, dayun bebuyen, megbulaꞌig babaꞌen. Ndiꞌ sia megawaꞌ diniin ki menulay. Dekag pa megawaꞌ diniin, metegelan dun gupiaig bataꞌu kini! 40Naa, inubugu di nga sakup mu kini, utidan nilan sia ki menulay, laak ndaꞌ nilan megaga.” 41Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus tu nga getaw dia, “Ay, yamu pa di nga getaw nemun, ndaꞌi salig niu, mipenulay amu! Pinlukas nau dumuma diniu. Santaꞌ pai kaibenen, ki ketigelu diniu?” Laung ni Isus tu gamaꞌ nu gembataꞌ kia, “Uit mu dini kig bataꞌ mu kiin!” 42Puli pa midepet dia ni Isus su gembataꞌ, pibuksak nu menulay kia, binabuy dayun. Mendadi pimaag dayun ni Isus ki menulay kia, piuliꞌanen tuꞌu su gembataꞌ, pigwakilen dayun puliꞌ tu gamaꞌen. 43Su kelaun getaw migbantay, misebuꞌan ilan patiꞌ di metaas ginuung kia nu Megbebayaꞌ. Mendadi, selian misebuꞌan su melaun getaw tu taman pinggulaulanen, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus tu nga sakupen, 44“Mendadi yamu, talentenay niu gupia kini taluꞌu diniu. Naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, duuni gendaw mateng, pegwakilu tu pegbayaꞌ nu getaw.” 45Dagid ki tinaluꞌ kia ni Isus, ndaꞌ metekad nu nga sakupen. Puꞌ ndaꞌ pa mbuasay sug delendeman nilan, kaas ndiꞌ pa nilan mesabut, mukaꞌ mekalangalang ilan dema sumaak dun diniin. 46Naa mendadi su nga peneligan ni Isus, miksual ilan, saꞌ taway dun dinilani tampusan metaasi tindegen. 47Laak misuunan ni Isus kig delendeman nilan kia. Dayun suminabi si Isus sala tawan gembataꞌ, piꞌindegen dia gupiden, 48kaliꞌ pektaluꞌ, “Adin su menembaꞌ di gembataꞌ kini sabaꞌ nu kesakupen dinaan, naa gitunganen, naani mipenembaꞌen. Pidag pa tanan, kagina pinembaꞌu niin, mipenembaꞌen dadema su suminuguꞌ dinaan. Puꞌ adin diniui mekpebabaꞌ gupia dig lawasen, iini tampusan metaasi tindegen.” 49Laak dagid si Juan, kaliꞌ pektaluꞌ dini Isus, “Sir, duuni minitaꞌ nami getaw megutid di menenulay, sembayanen su ngalan mu. Laak pimaag nami, puꞌ kanaꞌ tain samasakup di pikumpungan ta.” 50Laak kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, ndiꞌ niu pemaagay. Puꞌ adini getaw kanaꞌ kuntra niu, iini sugut niu.” 51Naa mendadi, saꞌ sungu na mateng su kepuliꞌ ni Isus ditu gekbus langit, pia maꞌantu, pinanteken di ginaanen megdayun da gusay tu Jerusalem. Saꞌ maꞌantu, sumikat ilan dayun, 52duuni piuna ni Isus nga sakupen mangay tu salabuuk lunsud tu Samaria, adun pengendamen nilan sia su kengintuluganen dia. 53Dagid su nga getaw Samaria kia, benaꞌ misuunan nilan kig delendeman ni Isus pegangay ditu Jerusalem, benwa nu getaw Judea, naa ndaꞌ nilan dayun penembaꞌay si nga Isus diag lunsud nilan. 54Saꞌ maꞌantu, laung nu sakupen, si Santiago mukaꞌ si Juan, “Naa, uu Kaunutan, liagan mu ba mekpelabuꞌ ami dinilan dupiꞌ gapuy genat tug langit, adun mesapul ilan?” 55Laak liningay ni Isus su nga sakupen kia, pimaagen ilan dayun. 56Minundas dayun tug lain lunsud si nga Isus. 57Naa mendadi, selian ni nga Isus mundas, duuni getaw pektaluꞌ diniin, “Sir, pia adin ka angay, megdunutu diniꞌa.” 58Kaliꞌ sembag si Isus, “Laak naan, kig Bataꞌ nu Kilawan, ndaꞌidun tanani pektulugan ku. Tumuꞌ pa su nga teleksuy, duuni gateb nilan, mukaꞌ su nga manukmanuk, duuni salag nilan.” 59Naa duun pelumig lain getaw, miktaluꞌ si Isus diniin, “Sakupa dinaan.” Kaliꞌ sembag, “Laak Sir, muliꞌ pau deliꞌ, puꞌ unaan ku pa lebengay su gamaꞌu.” 60Kaliꞌ pelum sembag si Isus, “Baa, su nga pangay tu kepatay ndaꞌi tamanen, melengas ilan nai meglebeng tu nga matay dinilan. Yaꞌa pelum, angaya na megukit mekatag di Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ.” 61Duun pa pelumi sala tawan, kaliꞌ pektaluꞌ dini Isus, “Sir, sumakupu diniꞌa. Laak saꞌ mesuꞌat, buang mu dinaan, megudas pau deliꞌ tu nga gapen ku.” 62Kaliꞌ pelum sembag si Isus diniin, “Paa, adin su getaw mekpuun megdaru, dayun peglingay peglingay tu teliudanen, kiin, kanaꞌ mbantang megabang tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ.” 1  Mendadi tubus nitu, duun pa paduni tinduꞌ nu Kaunutan pitu puluꞌ buꞌ duaꞌ tawan, sinuguꞌen ilan meguna diniin pigdeduaꞌ tawan, adun tukiden nilan laaway su ngag lunsud maikaꞌ saꞌ gembagel, adin su sungunen dadema laaway. 2Miktaluꞌ si Isus di nga sakupen, “Naa ki sengkuꞌ, gembagel gupia sia, laak meliang dai getaw meglegani dun. Kaas penenebi amu tu Megbebayaꞌ, su gapuꞌ nu sengkuꞌ, adun suguꞌenen pai ngag duma getaw meglegani. 3Mendadi,” maaꞌ laung pa ni Isus, “panaw namu! Dagid pektalentenay niu ini. Ki kesuguꞌu diniu mpanaw, petanggiꞌu amu di karniru mingingelet di nga mendapaꞌ dun. 4Naa ndaꞌi uiten niu pitaka, saꞌ gambag, pia sepatus. Mukaꞌ ndiꞌ amu melangan megabitabit dig dalan. 5Adin sug bekna balay mekpepenaik diniu, udasay niu su getaw dun. Taluꞌ niu, ‘Pepianani nga getaw dini.’ 6Dayun su getaw dig balay kia, saꞌ pangay tu tantu kepia, naa mpianan tuꞌu. Laak saꞌ kanaꞌ pangay tu kepia, ndiꞌ dadema mpianan. 7Naa kig balay kia pepenaiken amu dun, ditu laak amu tuun. Adin su gikteb ilaken nilan diniu, aan niu, mukaꞌ su painum diniu, inum niu dadema. Puꞌ ki getaw megabang di ngag dumanen, mbantang gestuan di kaꞌaanen. Mukaꞌ ndiꞌ amu peglelegalin dig lain. 8Naa pia adinig lunsud medetengan niu, dayun penembaꞌen amu dun, naa pia alanduni ilaken diniu dia, ndiꞌ amu mekalangalang maan dun. 9Pauliꞌay niu su nga megladu dig lunsud kia, mukaꞌ taluꞌ niu dinilan, ‘Mesempel na diniu su Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ.’ 10Adin sug lunsud medetengan niu, dayun ndiꞌ menembaꞌ diniu, naa angay amu diag duuni tebuꞌan dun, pektaluꞌ amu, 11‘Paa, pia sug lepup lupaꞌ mineket di geksud nami, punasen nami, adun metakesiꞌanig lunsud kini. Laak talentenay niu ini, mesempel na diniu su Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ!’” 12Diksuꞌ ni Isus su taluꞌen, “Taman taluꞌu diniu, saꞌ mateng su Gendaw nu Kengukum nu Megbebayaꞌ di tibaꞌan getaw, tumuꞌ megaan pai ginukuman tug lunsud Sodoma kitu, sabayaꞌ di ginukuman tug lunsud kia ndiꞌ menembaꞌ diniu!” 13Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Paa, yamu pa di nga getaw Corasin mukaꞌ getaw Betsaida, mekelelaatlelaat amu! Puꞌ su nga mekesalebuꞌ pinggulaulau dig lunsud niu, saꞌ pinenggiꞌ ditu mipenggulaula Tiro mukaꞌ Sidon dengantu, aba, su nga getaw ditu, migdedaliꞌ ilan sia memekseluk saku dakus meglebug gabu dig lawas nilan, tuꞌus tu kegbiksuꞌ nilan sia tu salaꞌ nilan! 14Kaas saꞌ mateng ki Gendaw nu Kengukum nu Megbebayaꞌ di tibaꞌan getaw, tumuꞌ megaan pa su ginukuman di nga getaw Tiro mukaꞌ Sidon kitu, sabayaꞌ di ginukuman diniu. 15Mukaꞌ yamu dadema di nga getaw Capernaum! Petaasen ma niu siai tindeg niu, sampay medepet amu ditu gekbus langit? Baa, lebuꞌen amu tug linaw gapuy!” 16Laung pa ni Isus tu nga sakupen, “Adini mekineeg diniu, iin dademai mikineeg dinaan. Adini memilas diniu, iin dademai mimilas dinaan. Mukaꞌ adini memilas dinaan, mipemilasen dadema su suminuguꞌ dinaan.” 17Naa ki pitu puluꞌ buꞌ duaꞌ tawan kiin sinuguꞌ ni Isus mpanaw, mipuliꞌ ilan ditu niin, pinleliag ilan gupia. Kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Aa naa, Sir, pia su menenulay, masiꞌ daagen nami, sabaꞌ nu pegbayaꞌ mu!” 18Kaliꞌ sumpat si Isus, “Waꞌa daan. Naa kiin, iin su minitaꞌu mitekaw melabuꞌ si Satanas genat tug langit, maaꞌ nu kelabuꞌ nug letiꞌ. 19Puꞌ metuud lai daan, bigayan ku amu pegbayaꞌ adun maindegan niui nga mamak atawaka nga gulangulang, dakus daagen niu su gikteb pegbayaꞌ nu Kuntra ta, di ndiꞌ damu mekendutaꞌ dun. 20Laak dagid pia maꞌantu, kanaꞌ laak iini pegleliag amu dun, su kedaag niu tu menenulay. Segaga iini pegleliag amu dun, su kepeduma nu ngalan niu mesulat tu nga ngalan nu suminakup ditu gekbus langit.” 21Naa mitaang dun, liliag patiꞌ si Isus, sabaꞌ nug Balakat nu Megbebayaꞌ. Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mikpaladpaladu diniꞌa, Amaꞌ, yaꞌai Kaunutan di gekleb langit buꞌ lupaꞌ. Puꞌ su tantu sinuunan kini, iglud mu tu nga getaw metaasi sinuunanen, puꞌ iin laaki pisuunan mu dun, ki nga getaw kini maikaꞌi sebutenen. Naa melengas da, Amaꞌ, puꞌ maꞌnia dai miuyaꞌan mu.” 22Laung pa padun ni Isus, “Sug lumaun metuud, migelaꞌ pegwakil dinaan nu Gamaꞌu. Naa naan kini, kig Bataꞌen, ndaꞌiduni mekesuun dinaan, subay su Gamaꞌu laak. Mukaꞌ su Gamaꞌu, ndaꞌidun dademai mekesuun diniin, subay naan laak kini, kig Bataꞌen, sampay adin laaki getaw mauyaꞌan ku pesuunan ku dun.” 23Mendadi, minadap si Isus dia nga sakupen, kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, ilan da laak, “Naa, yamu, liliag amu tantu, sabaꞌ nu minitaꞌ niu kini! 24Puꞌ taman taluꞌu diniu, melaun pimuunan nu Megbebayaꞌ mukaꞌ gadiꞌ, taginaa nilan dun sia maitaꞌ nilan ki minitaꞌ niu kini, dagid ndaꞌ nilan maitaꞌ. Taginaa nilan dun pagid medengeg nilan ki midengeg niu kini, dagid ndaꞌ nilan dadema medengeg.” 25Mendadi, duuni mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ minadap dini Isus, puꞌ adun pengimanenen sia su metaluꞌen. Suminaak dini Isus su mekpetuꞌun, “Naa Sir, taꞌ alandun mai gempia penggulaulaan ku adun mpedumau tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen?” 26Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, taꞌ alanduni misulat ditu Palinta nu Megbebayaꞌ? Taꞌi kesabut mu dun?” 27Kaliꞌ sembag su mekpetuꞌun di Palinta, laungen, “Kini. Saladuaꞌ diniu, petail mu tantu su Kaunutan mu Megbebayaꞌ, saꞌitada pegwakil mu diniin su tibuuk ginaa mu mukaꞌ su tibuuk gimuud mu dakus su gikteb sekeg mu sampay su tibuuk delendeman mu. Mukaꞌ pa pagid, petail mu dadema sug duma mu. Su kepetail mu diniin, pelepeng mu di kepetail mu dig lawas mu.” 28Laung dayun ni Isus, “Aa naa, misugatan mu gupiai sembag mu kiin. Kiai penggulaula mu, adun mpedumaa tuꞌu tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen.” 29Laak su mengiman sia dini Isus kia, mpauk daagen. Kaas sinaaken na pelum dini Isus, “Asa taꞌ adin dunig dumau petailen ku?” 30Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, maꞌniniꞌ. Duuni getaw mipanaw, pegdiksun pangay tu Jerico genat ditu Jerusalem. Naa selian pekpanawi getaw kini, inapaꞌ tulisan. Libasan nu tulisan, bintul nilan padun, dayun nilan belengay, simaꞌan nilan ginaa maikaꞌ. 31Naa mendadi mitaang dun, duuni minian diag dalan kia belian nu getaw Judea. Sug belian, benaꞌ minitaꞌeni tinulis kini, migliaw laak diag dipag dalan, minundas. 32Benaꞌ ndaꞌ maiben, duun pelumi sala tawan sapuꞌ ni Levi minian dadema dia. Benaꞌ minitaꞌ nu sapuꞌ ni Levi su tinulis, maꞌnia dadema, migliaw laak pelum diag dipag dalan, minundas dadema. 33Laak dagid, duuni getaw Samaria mipanaw, mituaꞌ dadema dia. Iin, benaꞌ minitaꞌen su tinulis, milelaat dun. 34Mikpesempel dayun diniin mukaꞌ binulungen penginumen buꞌ lana su ngag banegen, igbeden pa pagid. Dayunen pesakay tu petubuꞌenen, inateden di pektulugan nu nga getaw, tinagikulen dia. 35Benaꞌ migendaw, migbegay duaꞌ denario tu gapuꞌ nu pektulugan kia, laungen, ‘Saꞌ mesuꞌat, yaꞌai pegibaꞌ dun. Adin su kulang nu gastu dun, biadan ku da diniꞌa saꞌ mpuliꞌu dini.’” 36Benaꞌ mideksuꞌ ni Isus su sambingayen, sinaakanen dayun su mengiman sia diniin di taluꞌen, “Naa taꞌ ma, alandunig delendeman mu? Ki telu tawan kia, adin ma dinilani mibaal gitunganen duma nu inapaꞌ tulisan kia?” 37Simbag nu mekpetuꞌun di Palinta, “Su milelaat diniin.” Laung ni Isus diniin, “Naa yaꞌa, penunggilingay mu dadema.” 38Naa sabaꞌ ni nga Isus mpanaw, midepet ilan dig lunsud. Naa duunig libun dia, ngalanen si Marta, pinembaꞌen si nga Isus ditug balayen. 39Naa duuni pated ni Marta, ngalanen si Maria. Benaꞌ sumiled tug balay su Kaunutan, kini si Maria, migingkud di gedapanen, adun pektalentenanen su teluꞌenen. 40Si Marta pelum, milibuleng patiꞌ tu pegulingelenen, puꞌ melaun gupia. Mendadi, linabet ni Marta si Isus, laungen, “Naa, Sir, petuyangen mau masiꞌ, salau laak megilak, ndiꞌ megabangi ngudan ku kiin? Melengas sia teluꞌen mu diniin, megabang dinaan!” 41Kaliꞌ sembag su Kaunutan, “Ay, yaꞌa Marta, kelibuleng mu gupiai melaun baalen mu kiin! 42Segaga salabuuk laaki talentenan nu getaw, gembageli gatagen. Tumuꞌ kiin, ki piktalentenan ni Maria, ki ndiꞌ na mawiꞌ diniin.” 1  Mendadi duuni gendaw, menenabi si Isus. Benaꞌ mitubus, kaliꞌ pektaluꞌi sala tawan sakupen, “Sir, saꞌ mesuꞌat, pektuꞌunay mu ami menenabi, maꞌniin ni Juan kiin, piktuꞌunanen dadema su nga sakupen.” 2Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa saꞌ menenabi amu, kiniig bian nu kenenabi niu. Iini taluꞌ niu, ‘Uu Amaꞌ nami, melengas pegbesaan ka nu nga getaw puꞌ yaꞌa su Megbebayaꞌ. Melengas pekpuunan na su Keglekaunutan mu. 3Begayay mu ami gendawgendaw di nga gaan nami, sukal di ketubuꞌ nami. 4Pedasun mu ami di nga salaꞌ nami, puꞌ yami, mekpedasun ami dadema tu taman mekesalaꞌ dinami, mukaꞌ ndiꞌ mu buangay mpenulay ami.’” 5Mendadi, miksambingay si Isus, laungen, “Naa pinenggiꞌ sala tawan diniu, mangay tug balay nu sambaten meginengaꞌi gebii, teluꞌenen dayun, ‘Uu Sambat, saꞌ mesuꞌat, pautang mau telu buuk pan. 6Puꞌ duuni sala sambatu minateng ditu naan, melayuꞌi pigenatanen! Naa ndaꞌidun pelumi ilaku dun!’ 7Dayun sumbag su sambaten dia seled, ‘Aa, ndiꞌ mu semukayi tulugu! Siniraan naig balayu. Migbelilid nai nga gembataꞌu, sampay naan. Kaas ndiꞌu mesuꞌat megbuat megbegay diniꞌa.’” 8Maaꞌ laung pa ni Isus, “Naa, taꞌ ma dayuni mpenggulaula? Taluꞌu tuꞌu diniu, ki sambaten kia, pia mpauk megbuat megbegay diniin puun tu kesambat nilan, laak metegelan da gusay megbuat dakus megbegay tu kelaun kulang diniin, saꞌ su menengi, ndiꞌ lumukas menengi diniin. 9Kaas pesamau dademai teluꞌen ku diniu. Penamal amu menenabi tu Megbebayaꞌ, begayan amu niin. Penamal amu menengaw, puꞌ mekebaang amu. Peksabi amu namal diag bisuangan, puꞌ pukaꞌan amu tuꞌu. 10Puꞌ adini menamal menenabi, begayan tuꞌu. Adini menamal menengaw, mekebaang, mukaꞌ adini meksabi diag bisuangan, mpukaꞌan. 11Puꞌ yamu ngag duunig bataꞌen, duun bai sala tawan diniu, saꞌ pinenggiꞌ menengi sedaꞌig bataꞌen, begayen sungkin diniin mamak? 12Atawaka saꞌ meksaak gumanuk, begayen pelum diniin gulangulang? 13Mendadi yamu, saꞌ metau amu megbegay kepianan tu gembataꞌ niu, asa melaat getaw laak amu, naa labi na su Gamaꞌ niu ditu gekbus langit, pepengapuꞌen dema tuꞌu kig Balakat nu Megbebayaꞌ tu nga meksaak dun diniin!” 14Naa duuni getaw beed, sabaꞌ silunuꞌan menulay. Inutidan ni Isus su migleget dun. Benaꞌ miutidanen su menulay, mikektaluꞌ puliꞌ sug beed. Misebuꞌan dayun su nga getaw dia. 15Laak laung nug duma getaw, “Aa, ki getaw kiin, iini megaganen dun utidayi menenulay, puꞌ bigayan ginuung ni Beelsebul, su kaunutan nilan.” 16Naa sug duma getaw pelum, pengimanan nilan sia si Isus, kaas miksaak ilan diniin mekesalebuꞌ tuꞌus, adun gempantek daw puꞌ genat tu Megbebayaꞌ su pegbayaꞌen. 17Laak misuunan ni Isus sug delendeman nilan. Kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Adin su nasud meksimawiꞌ mukaꞌ megunay megbunuꞌ, ndiꞌ maiben metulag. Samanen ki salapenan, saꞌ meksimawiꞌ mukaꞌ meksual, metulag dadema. 18Naa, maꞌantu dadema si Satanas. Saꞌ pinenggiꞌ meksimawiꞌ su peglegediꞌanen dayun megunay megbunuꞌ, ndiꞌ ba metulag, deksuꞌanen mbeleng? Asa teluꞌen niu pengutidan ku su menenulay puun nu pegbayaꞌ ni Beelsebul. 19Keduaꞌen, saꞌ sia metuud puꞌ genat dini Beelsebuli pegbayaꞌu mengutid dun, naa su nga sakup niu pelum, adin ba genat su pegbayaꞌ nilan? Puꞌ ilan, utidan da nilan demai menenulay. Baa, mitakesil amu nu pinggulaula nu nga sakup niu! 20Laak dagid saꞌ iin pasiꞌi migbegay dinaan pegbayaꞌ mengutid dun su Megbebayaꞌ, naa maꞌananen, mituaꞌ na diniu su Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ.” 21Laung pa pagid ni Isus, “Kig letaban getaw, saꞌ meksangkap na besi dayun iin da gupiai megingat tug balayen, naa ndiꞌ sia magaw su pimetangen. 22Laak pia maꞌantu, saꞌ duuni mateng lumabaw pa dun diniin, iin pelumi dumaag. Egaunen dayun su kelaun besi seligan nu gapuꞌ balay, dakus su kelaun gimunen, pekilasenen dayun tu ngag dumanen.” 23Miktaluꞌ padun si Isus, laungen, “Adini getaw kanaꞌu sugut, iini kuntrau. Adini ndiꞌ megabang dinaan mekpungun sakupu, iini mekpelak dun.” 24Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mendadi su menulay, saꞌ utidan di getaw, leepenen dayunig benwa ndaꞌi tubig dun menengaw pelelianen. Naa benaꞌ ndaꞌiduni mbaanganen, maaꞌ laungen dig dialem delendemanen, ‘Tumuꞌ muliꞌ nau ditug balay kia pigenatan ku.’ 25Naa benaꞌ mateng puliꞌ tug balay kia, aba, metaanganen siniligan na sug balay dakus pingikpesan. 26Saꞌ maꞌantu, mangay dayun dumanen menenulay pitu buuk, melaat pa dun diniin, dayun megelaꞌ ilan muliꞌ dia. Kaas deksuꞌanen, su kebetang nu getaw kia piglegetan salabuuk da sia menulay, melaat pa tug bekna mipenggulaulanen.” 27Naa selian ni Isus mektaluꞌ, duunig libun dia tebenan getaw minekeg mektaluꞌ dini Isus, laungen, “Sug libun minataꞌ diniꞌa mukaꞌ mikpeduduꞌ diniꞌa, liliag tantu!” 28Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Tumuꞌ su getaw mekedengeg di taluꞌ nu Megbebayaꞌ dakus mekpetuud dun, iin tantu gupiai liliag!” 29Mendadi benaꞌ pekpungunpungun su nga getaw mekpesempel dini Isus, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Paa, yamu pa di nga getaw nemun, medupang amu gupia! Penengiin niu dinaani mekesalebuꞌ tuꞌus, asa daal da laaki tuꞌus begay diniu, ki maaꞌ nu mipenggulaula nu pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu si Jonas. 30Puꞌ si Jonas, mibaal tuꞌus tu getaw Ninibe. Naa naan kini kig Bataꞌ nu Kilawan, maꞌantu dadema, mbaalu tuꞌus diniu nga getaw nemun. 31Dayun sug Bai tug benwa Seba dengantu, mbantang megindeg tumakesil diniu saꞌ mateng su Gendaw nu Kengukum nu Megbebayaꞌ di tibaꞌan getaw. Puꞌ daniin, miktegel mpanaw dinig benwa ta Israel, melayuꞌ gupia dig benwanen, puꞌ adun mekineeg ditu telisebuten tituluꞌan ni Adiꞌ Salomon. Naa yamu kiin, duun kinii mituaꞌ diniu, metaas pa dini Salomon. 32Mukaꞌ saꞌ mateng na tuꞌu su Kengukum, naa su nga getaw pa pagid dengantu sakup Ninibe kitu, mbantang dailan dema megindeg tumakesil diniu nga getaw nemun. Puꞌ maꞌantu dadema ilan, saꞌ tinituluꞌan ilan ni Jonas, miksikesuun ilan. Mendadi yamu, taman taluꞌu diniu, duun kinii mituaꞌ diniu, metaas pa dini Jonas!” 33Mendadi kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Ki suluꞌ, ndiꞌ tutudan dayun egluden nu getaw, mesama ndiꞌen ukluban bandi. Segaga betangen dig dempaꞌan, adun medelaganen su nga getaw suled tug balay. 34Naa su mata niu, iini suluꞌ nug lawas niu. Kaas saladuaꞌ diniu saꞌ pinenggiꞌ gempiai mata mu, naa medelagan na su tibuuk lawas mu. Laak dagid saꞌ duuni mesait di mata mu, naa medeleman dademai tibuuk lawas mu. 35Kaas peglengilama, tekaw mbuus sug laung mu dun tiag mu, masiꞌ medelem. 36Laak saꞌ meleep dig lawas mu ki medelag, ndaꞌiduni medelem dun, naa maꞌantu, lumbus medelag, maꞌniin mitiagan ka suluꞌ.” 37Naa benaꞌ mideksuꞌ megukit si Isus, duuni Pariseo migenggat diniin maan tug balayen. Saꞌ maꞌnia, minangay dema dia si Isus, migingkud dayun maan. 38Laak saꞌ minaan si Isus, misebuꞌan su Pariseo, kaliꞌen maitaꞌ puꞌ ndaꞌ ni Isus pegelaꞌ dunutay sug bian mengingenaw tinituluꞌ nu nga Pariseo tu nga getaw. 39Dagid kaliꞌ pektaluꞌ su Kaunutan, “Paa, yamu pa di nga Pariseo, ugasan niu sug dibabaw nu pinggan niu mukaꞌ tasa niu, laak dagid dig dialem, mipenuꞌ amu nu pingagaw niu puun di melaat betad niu. 40Benguꞌbenguꞌen amu! Su Megbebayaꞌ miwat tug lawas nu getaw, kanaꞌ bain da gusayi miwat tug delendemanen? 41Segaga peglegamut amu tu pubri, adun melimpiu amu tantu, saꞌitada mekesuun amu.” 42Laung pa ni Isus, “Yamu pa di nga Pariseo, mekelelaatlelaat amu! Puꞌ pia su mekaikaꞌ pimula niu sampay su gininisan pegdaut, naa begay niu tu Megbebayaꞌ su kesepuluꞌ ilasen. Dagid ki melegdeng betad mukaꞌ ki kepetail niu sia tu Megbebayaꞌ, baa, ndaꞌ dig delendeman niu. Asa kiin siaig bantang pegbetaden niu, sampay su ngag duma pinalinta pa pagid. 43“Yamu nga Pariseo, mekelelaatlelaat amu daan! Puꞌ saꞌ ditu simbaan ta, liagan niu su tampusan metaas gingkudan. Saꞌ ditu amu pelum tebuꞌan, mauyaꞌan niu pegbesaan amu nu nga getaw. 44Mekelelaatlelaat amu dema tuꞌu! Puꞌ pitanggiꞌu amu di ngag lebeng ndaꞌi tuꞌus dun, maindegan laak nu getaw, puꞌ ndaꞌ nilan suunay puꞌ masiꞌ lebeng itu, kanaꞌ mpia.” 45Naa mendadi, duuni mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, kaliꞌ sumpat, “Naa Sir, saꞌ maꞌniai teluꞌen mu, pepiidpiidan mu dami dema!” 46Kaliꞌ sembag si Isus, “Waꞌa lai! Yamu nu nga mekpetuꞌun di Palinta, mekelelaatlelaat amu dadema! Pipisan niu gembegat tituluꞌan tu nga samataw niu, asa yamu, ndiꞌ niu tanan etateni salabuuk tu nga tenduꞌ niu meguit tu guiten nilan kia. 47Mekelelaatlelaat amu daan! Puꞌ su ginepuꞌay niu, binunuꞌ nilan su nga pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu. Yamu dadema, migbaal amu melengas lebeng tu nga pimuunan kitu. 48Naa saꞌ maꞌantu, mitakesiꞌan niu su kesanguꞌ niu tu melaat gulaula kia nu nga ginepuꞌay niu. Puꞌ su ginepuꞌay niui mimunuꞌ dun, dayun yamui migbaal melengas lebeng nilan. 49Kaas maꞌniniꞌi tinaluꞌ nu Megbebayaꞌ, genat di ketelisebutayen, ‘Suguꞌen ku dinilani nga pemuunan ku mukaꞌ peneligan ku. Dagid sug duma, peglegetan pa nilan. Sug duma pelum, petain nilan.’” 50Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Isus, “Naa kagina maꞌantu, yamu pa di getaw nemun, melabuꞌ tuꞌu diniu su ginukuman tu kekpatay ditu kelaun pimuunan nu Megbebayaꞌ, genat pa kebuat di gekleb langit buꞌ lupaꞌ 51sampay tu kekpatay dini Abel dakus su kebunuꞌ dini Zacarias, su pinatay kia ditug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, dia gelet nu gentudan gilak mukaꞌ su Meꞌelig Sugud. Taman taluꞌu diniu nga getaw nemun kini, melabuꞌ tuꞌu diniu su ginukuman tu kelaun kemunuꞌ kitu!” 52Laung pa padun ni Isus, “Mekelelaatlelaat amu dema tuꞌu, yamu nu nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ! Puꞌ inawiꞌ niu su gunsiꞌ mekepukaꞌ tu metuud, mukaꞌ inapaꞌ niu su nga getaw suled sia, dagid yamu, ndaꞌ damu dema seled!” 53Naa selian ni Isus megawaꞌ dia, pigbensi nu nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ mukaꞌ su nga Pariseo. Piglantugiꞌan nilan gupia, 54pengepaꞌan nilan siai taluꞌen, adun metaban nilan sia si Isus di teluꞌenen. 1  Naa selian ni Isus megukit, kanaꞌ da dun santaꞌ ngibu tawan nga getaw mikpungunpungun diniin, diadia maindeganenig dumanen. Mendadi, inuna ni Isus tituluꞌay su nga sakupen, laungen, “Peglengilamay niu su petulin nu nga Pariseo di pan, saꞌitada kig betad nilan tautau mekesuun. 2Puꞌ ndaꞌiduni tibunan nemun, ndiꞌ mbuasan. Ndaꞌiduni giglud nemun, ndiꞌ dema mesuunan. 3Kaas adin su tinaluꞌ niu di meleglud, medengeg pa tu gedapan. Adin su kimed niu dig dialem sugud, mpegukit tu tebuꞌan.” 4Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Taman taluꞌu diniu nga sambatu, ndiꞌ niu endekayi sama kilawan niu, puꞌ daal da laaki megaganen petayay, sug lawas nu getaw. 5Segaga pesuun ku diniu ki gempia niu endekan. Iin laaki gempia endekan niu, su Megbebayaꞌ, kig duuni pegbayaꞌen mekpatay di getaw, mukaꞌ pa padun megbeleng dun ditug linaw gapuy. Iin dema tuꞌui endekay niu, su Megbebayaꞌ!” 6Laung pa ni Isus, “Naa pegdelendem niu deliꞌ su manukmanuk. Lima buuk leksayaw, ndiꞌ ba mesaluy duaꞌ laad siin? Laak pia maꞌantu, ndaꞌi salabuuk dun ndiꞌ eklungan nu Megbebayaꞌ. 7Yamu pelum, pia kig buuk di gulu niu, misuunan da nu Megbebayaꞌ saꞌ santaꞌ balu. Kaas ndiꞌ amu mendek, puꞌ gembagel gupiaig lagaꞌ niu tu Megbebayaꞌ, sabayaꞌ nu nga manukmanuk!” 8Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Kini pagidi taluꞌu diniu, adin su getaw kanaꞌ mpiid meglegintuud di gedapan nu nga getaw puꞌ suminakup dinaan nug Bataꞌ nu Kilawan, naa naan, engkenen ku dadema iin ditu gedapan nu nga sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit. 9Adin demai memalaw di gedapan nu getaw puꞌ kanaꞌ sakupu iin, naa pemelaun ku dadema iin ditu gedapan nu nga getaw langit. 10“Adin pagidi getaw meksudiꞌ dinaan kig Bataꞌ nu Kilawan, pedesunen da dun. Dagid adin su getaw peksudiꞌanen sug Balakat nu Megbebayaꞌ, ndiꞌ na pedesunen.” 11Laung pa ni Isus, “Mendadi saꞌ dengaten amu ditu nga simbaan nu getaw Judea, mesama tu gedapan nu nga gukum buꞌ kaunutan, naa ndiꞌ amu melibuleng saꞌ taꞌ alandun mai gempia niu sembag dun. 12Puꞌ saꞌ dengaten namu, iin na gupiai mektituluꞌ diniu tu gempia sembag niu dun, sug Balakat nu Megbebayaꞌ.” 13Naa mendadi, duuni sala tawan dia nga melaun getaw, laungen dini Isus, “Naa Sir, saꞌ mesuꞌat, taluꞌ mu tu gulangbataꞌu, ilasanu dun su pusakaꞌ nami.” 14Kaliꞌ sembag si Isus, “Baa lai, laung mu dun tinduꞌu gukum niu mekilas pusakaꞌ diniu?” 15Kaliꞌ dayun pektaluꞌ si Isus tu nga getaw, “Petubud amu, peglengilamay niu ki mesaku amu, pia taꞌ alanduni mesaku amu dun sia. Puꞌ su tantu ketubuꞌ nu getaw, ndaꞌig labeten dun su pimetangen, maikaꞌ saꞌ melaun.” 16Migbaal dayun si Isus penenggiꞌan dun, laungen, “Duuni medatuꞌ getaw, singkuꞌan gupia. 17Kaas dialem ginaanen, ‘Naa, kendutaꞌen ku ma duni sengkuꞌu kini? Sabaꞌ kelaunen, ndaꞌidun naig betangan ku dun.’ 18Kaliꞌ pegleketau, laungen, ‘Aa naa, pemaꞌniniin ku. Tulagen ku su ngag bengelan ku, puꞌ baalen ku puliꞌ ki gembagel pa padun, diaan ku na penteguꞌayi sengkuꞌu sampay su nga pimetangu. 19Dayun teluꞌen ku dig delendeman ku, Aa naa, melaun na mitaguꞌu, sukal da di santaꞌ taun! Mesuꞌat na melaliu, maan laak, meginum, mukaꞌ meglekebibu!’ 20Laak dagid miktaluꞌ diniin su Megbebayaꞌ, ‘Benguꞌbenguꞌen ka getaw! Gebii kini, matengi gumul mu. Dayun ki kelaun ginandam mu kiin, taway dun mai malap dun?’” 21Diksuꞌ ni Isus su sambingayen, laungen, “Mendadi, maꞌnia su getaw mektimud gaꞌus kinilawan, laak di pegitaꞌen nu Megbebayaꞌ, gempusuk da.” 22Naa pidayun gusay sumpatay ni Isus su taluꞌen tu nga sakupen, “Kaas taluꞌu diniu, ndiꞌ niu libulengayi ketubuꞌ niu, saꞌ taꞌ ma saani aanen niu. Dakus ndiꞌ niu dadema libulengay sug lawas niu, saꞌ taꞌi kenapet niu. 23Puꞌ su ketubuꞌ nu getaw, gembageli pantagen sabayaꞌ nu kaꞌaanen. Sug lawas nu getaw, gembagel dademai pantagen, sabayaꞌ nu kenapeten. 24Mukaꞌ pegdelendem niu pagid su nga guak. Su guak, ndiꞌ memula, ndiꞌ dadema meglegani, ndaꞌidun tananig bengelanen. Laak pia maꞌantu, paanen da nu Megbebayaꞌ su guak! Naa kanaꞌ ba labi pamu paanen, ki metaas pa tananig lagaꞌ niu, sabayaꞌ nu nga manukmanuk? 25Keduaꞌen, duun bai sala tawan diniu, megaganen petaasayi gumulen sendaw pebian di kelibulengen dun? 26Naa saꞌ ndiꞌ niu megagai maikaꞌ kia, alandun bai malap niu saꞌ melibuleng amu dig duma ketubuꞌan niu? 27Mukaꞌ pegdelendem niu pagid sug bulak nu sigbet. Ndiꞌ mengimbaal su sigbet, ndiꞌ dadema megabel. Laak taluꞌu diniu, pia si Adiꞌ Salomon, saꞌ migimakay gupia, ndaꞌi salabuuk bulak sigbet, kanaꞌ melengas pa di kenapet ni Salomon kitu. 28Naa su sigbet, maitaꞌ nandaw, lemaꞌ mbaluy laak tagun. Laak pia maꞌantu, begayan nu Megbebayaꞌ pekayanen su sigbet, saꞌitada sug bulaken. Saꞌ maꞌantu, kanaꞌ bamu labi na begayan nu Megbebayaꞌ penepeten niu? Kaas mauma dema maikaꞌ da ki kesalig niu tu Megbebayaꞌ?” 29Diksuꞌ ni Isus su taluꞌen, “Kaas ndiꞌ mbagel dig delendeman niu ki kaꞌaan niu buꞌ kainum niu, mukaꞌ ndiꞌ amu melibuleng dun. 30(Puꞌ su nga kanaꞌ mekpetuud dinig dibabaw lumbang, gembagelig delendeman nilan dun.) Yamu pasiꞌ, misuunan nu Gamaꞌ niu su kelaun kulang di sukat niu. 31Segaga iini pebagel niu dig delendeman niu, ki kesakup niu tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ. Saꞌ maꞌantu, su gininisan sukat, begay dadema nu Megbebayaꞌ diniu.” 32Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus tu nga sakupen, “Naa yamu, pia maikaꞌi pikumpungan niu, ndiꞌ amu mendek. Puꞌ pigdelendem na nu Gamaꞌ niu, mpeduma amu tu Keglekaunutanen. 33Kaas su pimetang niu, peksaluy niu, mukaꞌ begay niu tu pubri su galinen. Saꞌ maꞌniai penggulaulaan niu, gitunganen, mikalap amu pitaka ndiꞌ na medanul, miktaguꞌ amu gimu ditu gekbus langit, ki gimu ndiꞌ mengkanan, ki ndiꞌ dadema mesempelan nu megdaaw, sampay ndiꞌ mesuꞌat aanen guled. 34Puꞌ adin mibetang su gimu niu, ditu dademaig delendeman niu.” 35Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mendadi, pengandam amu, peginapet amu, ndiꞌ niu gusay pelengayi suluꞌ niu. 36Iini penunggilingay niu, ki nga sesuguꞌen megelat tu gegalen nilan muliꞌ genat tug belaꞌi, adun mpukaꞌan nilan ganam saꞌ mateng na mukaꞌ meksabi. 37Naa saꞌ metaangan nu gegalen saꞌ mateng, ndaꞌ ilan tulugay, naa penleliagen ilan gupia! Mukaꞌ taluꞌu tuꞌu diniu, su gegalen kia, megilis, dayun paingkudenen puꞌ maan ki nga sesuguꞌenen kia, iin masiꞌi megilak dinilan. 38Pia mateng di meginengaꞌi gebii, mesama da saꞌ daliꞌ endaw, saꞌ maꞌniai medetenganen, penleliagen su nga sesuguꞌen! 39Mukaꞌ pegdelendem niu pa pagidi gapuꞌ balay. Saꞌ pinenggiꞌ mesuunan pedaan nu gapuꞌ balay su kedateng nu getaw malap sia di pimetangen, ndiꞌ ba megenduk, adun ndiꞌ na sia mbegdakan sug dending nug balayen? 40Mendadi naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, lumusadu puliꞌ di guras kanaꞌ niu pedetengen. Kaas pengandam amu gusay.” 41Mendadi, sinaakan ni Pedro si Isus mekatag di sambingayen kia, laungen, “Naa Sir, yami ba laaki tituluꞌan mu dun, atawaka sug launan getaw?” 42Kaliꞌ sembag su Kaunutan, “Naa, adin su sesuguꞌen meseligan mukaꞌ telisebuten, iin dayuni pebiaꞌen nu gegalenen tu nga sama sesuguꞌenen, iini mekilas tu gaan nilan saꞌ matengi kegilas dun. 43Saꞌ mateng su gegalenen mukaꞌ iini medetenganen, petuuden nu sesuguꞌen su sinuguꞌ diniin, naa leliagen su sesuguꞌen kia! 44Taluꞌu diniu tuꞌu, saꞌ maꞌnia, pegwakil dayun nu gegalenen diniin su kelaunan pimetangen. 45Dagid saꞌ dialem delendeman nu sesuguꞌen, ‘Aa, su gegalen ku, maiben pa dateng,’ kaas pesaitanen su nga sama sesuguꞌenen libun saꞌ laki mukaꞌ meksidalu maan, meginum, dakus megbebulek, naa saꞌ maꞌnia, taꞌ ma dayuni mpenggulaula? 46Duuni gendaw metekaw muliꞌ su gegalenen di guras ndaꞌen pedetengay. Mendadi, silutan dayun patiꞌ nu gegalenen ki sesuguꞌenen kia, dayun pedumaay tu nga getaw ndiꞌ mekpetuud. 47“Adin su sesuguꞌen mesuunanen su mauyaꞌan nu gegalenen, laak ndiꞌ mengandam mukaꞌ ndiꞌ dadema mekpetuud, bedasen gupia. 48Adin su ndiꞌen mesuunan su mauyaꞌan nu gegalenen, laak iini penggulaulaanen sug bantang badas, bedasen tuꞌu, laak ndiꞌ melebian. Adin su getaw melauni pegwakil diniin, melaun dademai saaken puliꞌ diniin. Dayun su getaw melaun pai pesalig diniin, labi na melaun dademai pedetengen diniin.” 49Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mendadi, iini luminusadu dun, puꞌ adun tutudan ku su tibuuk lumbang. Melengas sia migleket na! 50Mukaꞌ naan, duuni kelegenayu subay bunagen dinaan. Mibegatanu patiꞌ, sampay da dun di gendaw metubusu na bunagay dun! 51Laung niu dun ba, iini luminusadu dun, puꞌ pesalabuuken kui getaw dinig dibabaw lumbang? Kanaꞌ maꞌantu! Taluꞌu tuꞌu diniu, iini mituaꞌu dun dini, meguitu sumpakiꞌ. 52Puꞌ pinenggiꞌ lima tawani salapenan. Genat nandaw, meksumpakiꞌ ilan, telu tawan dig dibaluy, dayun dig dibaluy, duaꞌ tawan pelum. 53Meksumpakiꞌ naig delendeman nu gamaꞌ mukaꞌ nug bataꞌlaki, maꞌnia dadema su ginaꞌ mukaꞌ sug bataꞌlibun, meksumpakiꞌ su penugangan libun mukaꞌ su minugangan dun libun.” 54Naa miktaluꞌ si Isus tu melaun getaw, “Mendadi, saꞌ maitaꞌ niui medikpel megdelem diin dapit sindepan, laung niu dayun megdupiꞌ, megdupiꞌ daan tuꞌu. 55Mukaꞌ saꞌ mbatik niu dumuluki genus genat di gilidan gendaw, laung niu dayun, ‘Sungu memedes,’ memedes dayun. 56Dagid tautau da lai amu mekesuun! Metau amu mengatuk tuꞌus dig benwa mukaꞌ dig langit, mauma ndiꞌ niu dadema maulug ki tuꞌus dig basa kini nandaw? 57“Mauma dema ndiꞌ amu memilang tu melengas sia penggulaulaan? 58Saladuaꞌ diniu, saꞌ uiten ka nu duminangat diniꞌa tu pengukuman, penugaling mu iin pengamuyuꞌay, selian niu duaꞌ dia pa dalan pangay tu pengukuman. Puꞌ tekaw mbuus tegelen ka egakay tuꞌu tu kuis, dayun su kuis, pegwakila niin dayun tu pulis, dayun pirisuun ka nu pulis. 59Taluꞌu tuꞌu diniꞌa, saꞌ maꞌnia, ndiꞌa na mekeguaꞌ tu pirisuan, subay megelaꞌ pa sia biaday su selaꞌan mu, ndiꞌ na engkanan, pia selaad siin.” 1  Mendadi mitaang dun, duuni getaw migukit dini Isus puꞌ duuni nga getaw Galilea pipatay ni Gubirnadur Pilato, selian nilan mekanu. 2Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa kagina maꞌantui mibianan nu nga getaw kia, laung ba niu dun, gembagel pai salaꞌ nilan sabayaꞌ nug duma getaw Galilea? 3Kanaꞌ lai! Mendadi taluꞌu tuꞌu diniu, yamu pagid, saꞌ ndiꞌ amu meksikesuun, iini petayan niu, maaꞌ dadema dinilan. 4Dayun ki sepuluꞌ buꞌ walu tawan kiin minatay dadema, puꞌ miulakan ilan nu metaas balay mibuksak ditu Siloe. Laung ba niu dun, gembagel pai salaꞌ nilan di ngag duma getaw dia Jerusalem? 5Kanaꞌ dema! Taluꞌu tuꞌu diniu, yamu pagid, saꞌ ndiꞌ amu daan meksikesuun, iin daani petayan niu, launan niu, maaꞌ dadema dinilan.” 6Miksambingay si Isus, laungen, “Duuni getaw mimula sala puun gayu igera tu pegimulananen. Naa piglaawlaawanen su gayunen kini, adun upuꞌenen siaig bunganen, laak ndaꞌidun gusayig bunganen. 7Mendadi benaꞌ minibeniben, kaliꞌ pektaluꞌ su gapuꞌ lupaꞌ di tinindananen, ‘Naa, bentayay mu pa daan, ki gayu igera kini, telu taun nau megangayangay dini mengupuꞌ sia bunganen, laak ndaꞌidun tanani maitaꞌu. Kaas penagaꞌ mu! Tumuꞌ lain nai pemula ta dinig lupaꞌ kini.’ 8Dagid kaliꞌ sembag su tinindanan kia, ‘Naa Sir, ndiꞌ pa sia penegaꞌen di taun kini. Subay ilemunan ku pa deliꞌ mukaꞌ abunuan. 9Gelatan ta laaki taun kini, kalukalu megbunga, naa melengas. Dagid saꞌ ndiꞌ gusay megbunga, naa dekag mu pa pepenagaꞌ tuꞌu dinaan.’” 10Naa duuni Gendaw Pelali, mikpetuꞌun si Isus di simbaan nu getaw Judea. 11Naa mitaang duunig libun dia, sepuluꞌ buꞌ walu taun na megladu, sabaꞌ piglegetan menulay. Mibektut, ndiꞌ tanan metandengi gindegen. 12Mendadi, benaꞌ minitaꞌ ni Isus sug libun kia, sinabinen dayun, laungen diniin, “Dadaꞌ, miuliꞌan ka na di mesait mu kiin!” 13Dipenan ni Isus sug libun kia. Lemen laak midepenen, mitandeng nai gindegen. Inal dayun nug libun su Megbebayaꞌ. 14Laak su kaunutan tu simbaan, miangit, sabaꞌ duunig binaal daw ni Isus di Gendaw Pelali, piuliꞌaneni getaw kia. Kaliꞌ pektaluꞌ ki kaunutan di nga getaw dia, “Ki sala simana, duuni genem endaw biwang dinita pengimbaalan ta. Kaas angay amu dini mekpepeneguliꞌ di genem endaw kia, ndiꞌ niu taangay di Gendaw Pelali!” 15“Paa,” simbag nu Kaunutan si Isus. “Yamu pa di nga tautau mekesuun! Pia metaang di Gendaw Pelali, duun bai sala tawan diniu, ndiꞌen ubadan sug bakanen atawaka sug asnonen tu giniketan dun, dayunen uitay tu tubig puꞌ painumenen? 16Naa kig libun kini samasapuꞌ ta dini Abraham, dayun sepuluꞌ buꞌ walu taun na di gengkeman ni Satanas, ndiꞌ ba mbantang beluyen dun metaang di Gendaw Pelali?” 17Naa ki nga kelaun kuntra kia ni Isus, benaꞌ midengeg nilani tinaluꞌen kia, mipiid ilan. Laak su ngag duma getaw, liliag ilan gupia dig launan gulaula ni Isus, melengas gupia. 18Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mendadi ki Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, alanduni pesemaan ku dun? Alandun mai petanggiꞌu dun? 19Kinii samanen, ki salabuuk lisu, sangay nu mustasa su ngalanen. Genat pemulanay, saꞌ mentubuꞌ mukaꞌ tumulin, maꞌniin na bagel gayu. Su nga manukmanuk, megbaal ilan salag nilan dia nga panganen, sabaꞌ kebagelen.” 20Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Mendadi ki Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, taꞌ alandun pai petanggiꞌu dun? 21Sala pa penenggiꞌan dun, petulin di pan, lemugen nug libun tu pitu gantang garina. Mendadi genat lemugay dun, mpakayaw tumulin su tibuuk baalen pan.” 22Saꞌ maꞌantu, minundas si Isus mpanaw pangay tu Jerusalem, biananeni ngag lunsud gembagel saꞌ maikaꞌ, puꞌ mekpetuꞌun dia. 23Mendadi, duuni getaw suminaak dini Isus, laungen, “Sir, meliang laaki getaw guunen nu Megbebayaꞌ?” Kaliꞌ sembag si Isus, 24“Penugaling amu bian ditu mesikut gengaꞌan. Puꞌ taluꞌu tuꞌu diniu, melaun getaw suled sia, laak ndiꞌ na mekeseled. 25Puꞌ duuni gendaw megbuat su gapuꞌ balay, tekepenen na su gengaꞌan. Tekaw mbuus diaan amu liu pegindeg, meksabi amu, laung niu, ‘Uu Sir, kelelaat pukaꞌay mu ami!’ Laak meksembag su gapuꞌ balay, ‘Baa, yamu kiin, ndaꞌu mesuunay adin amu getaw!’ 26Mektaluꞌ amu dayun, ‘Miksalu maita maan mukaꞌ minum, mikpetuꞌun ka pa padun tu tebuꞌan nami!’ 27Laak dagid mektaluꞌ diniu su gapuꞌ balay, ‘Ndaꞌu daan mesuunay adin amu getaw. Pelayuꞌ amu dinaan, launan niu nu nga mikesalaꞌ getaw!’ 28Kaas saꞌ maitaꞌ niu si Abraham, si Isaac, si Jacob sampay su kelaun pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu, ditu ilan seled nu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, naa mengaduy amu, lamug mengkiget amu di ngisi niu. Puꞌ yamu, piglaken laak amu tug liu! 29Asa duun pa pagidi getaw metuaꞌ ditu genat tu silangan mukaꞌ sindepan sampay tu gilidan gendaw, sumaup ilan tu keglekebibu dia Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ. 30Mukaꞌ taluꞌu tuꞌu diniu, duuni getaw mbinayaꞌ nemun, iini mauna saꞌ matengi gendaw kiin ditug binayaꞌ gebii buꞌ gendaw. Duun dademai getaw mauna nemun, iin na sungkini mbaluy mbinayaꞌ saꞌ matengi gendaw kiin.” 31Naa mendadi mitaang ia, duuni nga Pariseo minateng. Minadap ilan dini Isus, kaliꞌ ilan pektaluꞌ diniin, “Awaꞌa dini, puꞌ si Herodes, pekpetain ka niin sia.” 32Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, angay amu ditu niin, ki metawakal getaw kia, iini petenday niu diniin, laung niu, ‘Pengutidan ku pai menenulay, peneguliꞌan ku pa gusayi nga getaw nandaw mukaꞌ lemaꞌ. Dayun gitunganen denlag, tubusen ku ki penggulaulaan ku.’ 33Dagid pia maꞌantu, subay mundasu tuꞌu nandaw mukaꞌ lemaꞌ, sampay denlag. Puꞌ ki pimuunan nu Megbebayaꞌ, ndiꞌ mesuꞌat binesaan, subay ditu laak Jerusalem.” 34Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Uy, yamu nga getaw Jerusalem, yamu nga mekpatay di nga pimuunan nu Megbebayaꞌ, betuun pa pagid niu su nga sinuguꞌ diniu nu Megbebayaꞌ! Tatapu amu sia ekupay, maaꞌ nu nga pesuy pegleeman nu ginaꞌen! Dagid mpauk amu dun! 35Kaas belengan tuꞌu nu Megbebayaꞌ kig lunsud niu. Mukaꞌ taluꞌu dema tuꞌu diniu, genat nandaw, ndiꞌ na niau puliꞌ maitaꞌ, sampay mateng su gendaw metaluꞌ niu, ‘Aa naa, kiin na, minateng na ki pigwekilan nu Kaunutan Megbebayaꞌ. Melengas pepianan iin nu Megbebayaꞌ!’” 1  Naa duuni sala Gendaw Pelali, inggat si Isus maan diag balay nu sala tawan kaunutan di nga Pariseo. Naa su ngag duma getaw dia, pektuliktulikan nilan si Isus, saꞌ alanduni gulaulaanen. 2Mendadi, duuni getaw dia gedapan ni Isus, mingabul. 3Benaꞌ minitaꞌ ni Isus, suminaak tu nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ mukaꞌ tu nga Pariseo, “Naa saꞌ metaang di Gendaw Pelali, biwang ba dinita ditu Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ meneguliꞌ ita, saꞌ kanaꞌ ba?” 4Ndaꞌ sembag ki nga kuntra ni Isus kia. Piguidan ni Isus di kemet su mingabul, piuliꞌanen tuꞌu. Dayunen pauliꞌay tug balayen. 5Sinaak dayun ni Isus tu nga getaw, “Naa ma. Saꞌ pinenggiꞌ duuni sala tawan diniu, melabuꞌig bataꞌen di medalem luak di Gendaw Pelali, pia pa sug bakanen laaki melabuꞌ. Ndiꞌen ba dedeliꞌen guunay?” 6Naa ndaꞌidun gusayi mesembag nilan dun. 7Naa sug duma getaw inggat maan diag balay kia, minitaꞌ ni Isus puꞌ pemiliꞌen nilan su gingkudan ginandam tu metaas getaw. Saꞌ maꞌantu, migbaal si Isus penenggiꞌan dun, laungen dinilan, 8“Naa saladuaꞌ diniu, saꞌ pinenggiꞌ enggaten ka sumaup dig belaꞌi, saꞌ mateng ka, ndiꞌa pegingkud di gingkudan nu metaas getaw. Puꞌ kalukalu duuni inggat metaas pa diniꞌa, 9dayun tekaw mbuus mekpesempel diniꞌa su migenggat diniu duaꞌ, maaꞌ laungen dayun diniꞌa, ‘Ay, beliu amu gingkudan, puꞌ iini paingkuden di giningkudan mu kiin.’ Benaꞌ mekegalin ka tu tampusan gembabaꞌ gingkudan nu getaw, mpatiꞌa mpiid. 10Segaga saꞌ enggaten ka sumaup dig lumpuk, pegingkuda tu tampusan gembabaꞌ gingkudan. Saꞌ maꞌnia, mbuus mekpesempel diniꞌa su migenggat diniꞌa, maaꞌ laungen dayun, ‘Baa, Sambat, galin ka dini metaas.’” Maaꞌ laung ni Isus, “Saꞌ maꞌantu, mpegbesaan ka di gedapan nu kelaun duma mu meglekebibu. 11Puꞌ adin su getaw petaasenen siai tindegen, iini pebebaꞌen. Adin dema su getaw mekpebabaꞌ dig lawasen, iini petaasen.” 12Kaliꞌ pelum pektaluꞌ si Isus tu getaw migenggat diniin, “Yaꞌa pelum, maꞌantu dadema, saꞌ megenggata tu melaun getaw maan atawaka meglekebibu, ndiꞌ pia saꞌ iin laaki enggaten mu su nga sambat mu, nga pated mu, betaꞌan mu, atawaka su nga sumbalay niu medatuꞌ getaw. Puꞌ saꞌ ilani enggaten mu, naa enggaten ka nilan pelum. Maꞌantu, mpekput na ki sugda dun diniꞌa, ndaꞌiduni mbilin. 13Segaga saꞌ meglekebibua, iini enggat mu su pubri, su nga mibektut, su nga pilung, sampay su ngag buta. 14Leliagen ka dayun, puꞌ kagina ndiꞌ mekesuliꞌ diniꞌa su nga getaw inggat mu, sugdaan ka dun nu Megbebayaꞌ saꞌ mateng su gendaw metubuꞌ puliꞌ su nga mekesuun getaw minatay.” 15Naa su ngag duma ni Isus maan, benaꞌ midengeg nilani tinaluꞌen kia, laung nu sala tawan, “Ki getaw mekesaup tu keglekebibu ditu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, leliagen tantu!” 16Kaliꞌ sembag diniin si Isus, “Dagid pegdelendem mu ini. Duuni getaw miglumpuk, melaun getaw pisebutanen. 17Mendadi, benaꞌ minuyaꞌ na su gilak, suminuguꞌ su gapuꞌ peglumpuk di nga sesuguꞌenen meksabi tu nga getaw pisebutanen, laungen, ‘Naa ditu namu, minuyaꞌ nai gilak!’ 18Laak dagid ki nga ginggaten sumaup kini, diadia mipauk ilan, lumbus laak ilan migbaalbaal lapal. Duuni miktaluꞌ, ‘Begu dau mekesaluy lupaꞌ, subay engain ku pa bentayay. Naa saꞌ mesuꞌat, taluꞌ mu ditu, ndiꞌ dau sumaup.’ 19Laung nug duma, ‘Suminaluyu lima parisan baka, engain ku pa indanay pegdaru. Kaas saꞌ mesuꞌat, pemuunen ku diniꞌa, ndiꞌ nau sumaup.’ 20Laung pagid nug duma, ‘Begu pau kini penginsawa, kaas ndiꞌu mekesaup.’ 21Naa saꞌ maꞌantu, minuliꞌ su sesuguꞌen kia, inukiten ditu gegalenen sug launanen kiin. Mendadi ki gapuꞌ balay, mitutung patiꞌi gangiten. Kaliꞌ pektaluꞌ di sesuguꞌenen kia, ‘Gebeka, leep mu su karsada maikaꞌ saꞌ gembagel dinig lunsud, penguit mu dayun dini su nga pubri, su nga mibektut, su ngag buta, dakus su nga pilung.’ 22Naa saꞌ maꞌantu, benaꞌ minateng puliꞌ su sesuguꞌen kia, laungen, ‘Sir, ki suguꞌan mu dinaan, mitubus na, laak duun pai gingkudan.’ 23Kaliꞌ pektaluꞌ su gapuꞌ peglumpuk, ‘Naa pedituun ka pelum nga karsada sampay dalan. Adini getaw metaangan mu, tegel mu sumaup, adun gembibu ita dinig balayu keni. 24Puꞌ taluꞌu tuꞌu diniu, kig bekna pisebutan ku kitu, ndaꞌidun dinilani mpeduma di keglekebibuu, pia sala tawan dinilan!’” 25Naa saꞌ mipanaw si Isus, metibaꞌ gupia getaw tumindug diniin. Mendadi, luminingay si Isus dinilan, kaliꞌ pektaluꞌ, 26“Adin su getaw sumakup dinaan, subay ki kepetailen dinaan, gembagel pa di kepetailen tu ginaꞌen mukaꞌ tu gamaꞌen, tu sawanen, bataꞌen, pateden libun laki, sampay su kepetailen tug lawasen. Puꞌ saꞌ kanaꞌ maꞌniai kepetailen dinaan, naa ndiꞌ mesuꞌat sumakup dinaan. 27Adin su ndiꞌ mekpisan kurusen dakus megdunut dinaan, naa kiin, ndiꞌ mesuꞌat sumakup dinaan.” 28Laung ni Isus, “Pinenggiꞌ duun diniui getaw meliag megbaal gembagel balay. Naa ndiꞌ ba megingkud pa deliꞌ meglekwinta di gastu dun, saꞌ megaganen tubusay saꞌ ndiꞌ? 29Puꞌ saꞌ ndiꞌ meglekwinta, tekaw buus laak mbulugen pesekay sug balay, dayun ndiꞌen megaga tubusay, pegimusaungan nu nga kelaun mekaitaꞌ dun, 30kaliꞌ ilan taluꞌ, ‘Haa, ki getaw kiin, mikpuun megbaal balay, dayun ndaꞌen pelum megaga tubusay!’” 31Laung pagid ni Isus, “Mesama da ki gadiꞌ, saꞌ mangay megbunuꞌ tu sama adiꞌen. Dekag pasiꞌ mpanaw, ndiꞌ ba megingkud pa deliꞌ, pengentapenen saꞌ su sundalunen selaksaꞌ tawan, megaganen ba pengetuay sug dibaluy, duaꞌ laksaꞌ pelumi sundalunen? 32Dayun saꞌ pengentapenen ndiꞌen megaga, selian melayuꞌ pai sama adiꞌen, ndiꞌ ba memuun tu sama adiꞌen kia, adun megeksud ilan? 33Ndaꞌi sala tawan diniu mekesakup dinaan, subay ndaꞌ na dig delendemanen su kelaun petailenen.” 34Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Naa ki masin, gembageli gatagen. Laak saꞌ meksitebang su masin, naa kendutaꞌen ma dun pekpepuliꞌ tu kepaiten? 35Saꞌ kanaꞌ na gempait, ndaꞌ nai gatagen, pia baalen sia gabunu. Benaꞌ belengen na laak nu getaw. Naa adin sug duuni telinganen, mekineeg dema tuꞌu!” 1  Naa melaun mendawat buis mukaꞌ duma mekesesalaꞌ getaw mikpungun dia ni Isus adun mekineeg ilan tu taluꞌen. 2Laak su nga Pariseo mukaꞌ su nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, linibak nilan si Isus, laung nilan, “Paa, ki getaw kiin, penembaꞌeneni nga mekesesalaꞌ getaw, dungan pa padun dinilan maan!” 3Mendadi, benaꞌ misuunan ni Isus sug libakan nilan, migukit dayun dinilan sambingay, laungen, 4“Naa mendadi, pinenggiꞌ duuni sala tawan diniu megatusi karnirunen, dayun mbelengi salabuuk dun. Ndiꞌen ba bilinen dia pengeksaban su siam puluꞌ buꞌ siam, adun penengaunen ki salabuuk kia mibeleng? Penengaunen lai, sampay metuunen! 5Dayun saꞌ metuunen nai salabuuk kia, pisanenen muliꞌ, leliagen gupia. 6Naa saꞌ mateng dig balayen, sebiinen dayun su nga sambaten dakus su sumbalayen, laungen dinilan, ‘Megleliag ita, puꞌ ki mibeleng karniruu, mituun ku na!’ 7Naa maꞌantu dadema, saꞌ meksikesuuni sala tawan laak mikesalaꞌ getaw, taluꞌu diniu, dedialan gupia ditu gekbus langit, gembagel pa dig leliag dun di siam puluꞌ buꞌ siam tawan mekesuun getaw, su ndiꞌ kambat meksikesuun.” 8Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mesamaig libun, pinenggiꞌ duuni siinen sepuluꞌ laad pelata. Saꞌ mbeleng diniin selaad, ndiꞌen ba tutudani suluꞌen mukaꞌ siliganen sug liwagan nug balayen, penengaunen sibaꞌ sampay metuunen? 9Dayun saꞌ metuunen na, sebiinen su nga sambaten mukaꞌ sumbalayen mekpungun diag balayen, teluꞌenen dayun dinilan, ‘Megleliag ita, puꞌ su siin ku mibeleng, minitaꞌu na!’” 10Diksuꞌ ni Isus su taluꞌen, “Maꞌantu dadema, saꞌ meksikesuuni sala tawan laak mikesalaꞌ getaw, taluꞌu diniu, gembagel tuꞌuig leliag ditu gedapan nu nga sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit.” 11Kaliꞌ pagid peksambingay si Isus, laungen, “Mendadi, duuni getaw, duaꞌ tawanig bataꞌen, lumbus laki. 12Naa duuni gendaw ki ngudan dun, miktaluꞌ tu gamaꞌen, ‘Naa Amaꞌ, saꞌ mesuꞌat diniꞌa, begay mu na dinaan nandaw su gilasu tu pusakaꞌ petenged dinaan.’ Pikilas dayun nu gamaꞌen su pusekaꞌenen dig bataꞌen kia duaꞌ tawan. 13Mendadi, benaꞌ santaꞌ gebii, ki ngudan, pinungunen su kelaun gimunen, dayunen uitay mpanaw tu melayuꞌ benwa. Naa benaꞌ minateng ditu ki ngudan kini, sipalaanen laak gelaꞌay su gimunen sabaꞌen megayep. 14Mendadi, benaꞌ migelaꞌ na gupia su kwartanen, mibianan pelum meliget gutemig benwa kiin, ndaꞌidun dayuni ketubuꞌan nug begutaw kini. 15Saꞌ maꞌantu, mikpetindan di getaw dangen dia, bitang dayun iin di telunan megingat babuy. 16Naa, apelai. Pia su gaan nu ngag babuy kia, mauyaꞌanen sia maan dun, sabaꞌ peglegunusan na. Laak ndaꞌi getaw mekpaan diniin. 17Dagid benaꞌ minibeniben, kaliꞌ pegleketau, laungen dig dialem delendemanen, ‘Su kelaun tinindanan ni Amaꞌu, sukali gaan nilan, ndiꞌ nilan megelaꞌ sabaꞌ kelaunen. Naan pelum kini, peglegunusan nau! 18Tumuꞌ pa megawaꞌu dini ganam, muliꞌu tu ni Amaꞌu. Saꞌ matengu ditu, teluꞌen ku dayun diniin, “Amaꞌ, mikesalaꞌu diniꞌa, sampay ditu Megbebayaꞌ. 19Kaas kanaꞌ na mbantang gelalen mau bataꞌ mu. Saꞌ maꞌantu, Amaꞌ, mekpetindan nau laak diniꞌa.”’ 20Naa saꞌ maꞌantu, minuliꞌ tuꞌu ditu gamaꞌen ki ngudan kini. “Naa saꞌ melayuꞌlayuꞌ paig begutaw kini, midayag na nu gamaꞌen. Iin, kaliꞌen maitaꞌ sug bataꞌen, milelaat dun gupia. Gibeken sungkakay, dayunen ekepay dakus pingelekanen. 21‘Naa Amaꞌ,’ laung nug begutaw, ‘mikesalaꞌu diniꞌa dakus tu Megbebayaꞌ. Kanaꞌ na mbantang gelalen mau bataꞌ mu.’ 22Dagid su gamaꞌen, miksabi tu nga sesuguꞌenen, laungen dinilan, ‘Pemagas amu, angay niui melengas gupia suub kiin, peseluk niu diniin. Penising niu, pesepetusay niu pa pagid. 23Mukaꞌ titiꞌ niu ki pilembuꞌ ta nati baka kiin, adun meglekebibu ita, megleliag ita! 24Puꞌ kig bataꞌu kini, lepeng minatay na, dayun mitubuꞌ puliꞌ. Mibeleng na sia, dayun mibaangan na.’ Mendadi, miglekebibu ilan tuꞌu.” 25Laung pa ni Isus, “Mendadi su gulangbataꞌen pelum, ditu pa pegimulanan nilan. Benaꞌ minuliꞌ, kaliꞌ mesebang dig balay, midengegen su gigungan mukaꞌ sibayan. 26Sinabinen dayuni sesuguꞌen nilan, sinaakanen saꞌ taꞌ alanduni mipenggulaula kia. 27Kaliꞌ sembag su sesuguꞌen, ‘Minateng na su ngudan mu. Tinitiꞌ nu gamaꞌ niu su melembuꞌ nati baka, puꞌ mialapen puliꞌ daw sug bataꞌen, ndaꞌ mekaꞌiday.’ 28Naa ki gulangbataꞌ kini, benaꞌ midengegen, miglebut dun patiꞌ, mipauk dayun suled. Gumiwaꞌ dayun su gamaꞌen, pikamuꞌamuꞌen sug bataꞌen kia adun suled. 29Laak kaliꞌ sembag, ‘Paa, Amaꞌ, kitui kaibenen, kanaꞌ laak santaꞌ taun mingimbaalu diniꞌa, ndaꞌu mainsan pemilas di suguꞌan mu dinaan. Laak pia maꞌantu, ndaꞌ mau mainsan begayay pia salabuuk nati kanding, adun meglekebibu ami sia nu nga sambatu! 30Laak benaꞌ minatengig bataꞌ mu kiin, su gumilaꞌ tu misukat mu gimu megunung di ngag libun, naa tinitiꞌ mu pelum diniin su pilembuꞌ nati baka!’ 31“Dagid sumimbag su gamaꞌen, ‘Naa, Naung, ita duaꞌ, meksalabuuk ita gusay megbenwa, kaas adin sug danaan, daniꞌa dadema. 32Dagid ndiꞌ mesuꞌat saꞌ ndiꞌ ita daan meglekebibu mukaꞌ megleliag, puꞌ ki ngudan mu kiin, lepeng minatay na, dayun mitubuꞌ pelum. Mibeleng, dayun mibaangan na.’” 1  Naa migukit si Isus tu nga sakupen, laungen dinilan, “Duuni peneligan nu medatuꞌ getaw. Mendadi ki peneligan kini, dinangat ditu medatuꞌ getaw, ndiꞌen daw peksibaꞌan su gaꞌus pigwakil diniin. 2Naa saꞌ maꞌantu, sinabi nu medatuꞌ getaw peneliganen, sinaakanen, ‘Naa ma, metuud ba ki midengegu kini mekatag diniꞌa? Uliꞌ mu dinaan su keglekwinta mu tu kelaun pigwakil diniꞌa, puꞌ kanaꞌa na peneligan ku.’ 3Benaꞌ midengeg nu peneligan su tinaluꞌ nu gegalenen, laungen dig dialem ginaanen, ‘Naa, taꞌ mai baalen ku keni, kagina uiꞌen dinaan nu gegalen kui ketendanan ku? Ndiꞌu ma megaga mengimbaal dig lupaꞌ, mpiidu dema menengi.’ 4Kaliꞌ pegleketau, laungen, ‘Aa naa, adun duun pai getaw menembaꞌ dinaan tug balayen saꞌ mawiꞌ dinaani ketendanan ku, tumuꞌ maꞌniniig baalen ku!’ 5“Mendadi, sinabinen su nga kelaun miutangan tu gegalenen, piksesala tawan. Sinaakanen su miuna dateng, ‘Naa yaꞌa ma, sanui gutang mu tu gegalen ku?’ 6Kaliꞌ sembag, ‘Megatus taruig lana.’ Kaliꞌ pektaluꞌ su peneligan, ‘Naa, kiniig lista mu. Pegingkuda deliꞌ, sulat mu dayun, lima puluꞌ laak.’ 7Sinaakanen pelum su sala tawan, ‘Naa daniꞌa ma, sanui gutang mu?’ Kaliꞌ sembag, ‘Megatus bakidi trigo.’ Kaliꞌ pektaluꞌ su peneligan, ‘Naa, kiniig lista mu. Sulat mu diin, walu puluꞌ bakid laak.’ 8“Naa mendadi,” maaꞌ laung ni Isus, “saꞌ midengeg nu gegalenen su pinggulaula nug limbungan peneliganen kia, pinalanen, puꞌ telisebuten daw. Puꞌ su nga getaw kinilawanig delendemanen, metau ilan mengandam di kepianan nilan ditug binayaꞌ gebii buꞌ gendaw. Telisebuten ilan mengandam dun, batul nu nga midelagan getaw. 9“Kaas taluꞌu tuꞌu diniu,” maaꞌ laung pa ni Isus, “ki gaꞌus niu kinilawan, peksaluy niu, adun gabang niu tu nga samataw niu. Dayun saꞌ mateng na su gendaw kiin mpapas su gaꞌus, mpenembaꞌ amu gusay ditug benwa ndaiꞌ kebelengen. 10Adin su meseligan di maikaꞌ ketendananen, iini meseligan dadema di gembagel. Adin su meglimbung di maikaꞌ, iini meglimbung dadema di melaun. 11Kaas diadia saꞌ kanaꞌa meseligan gumamit di gaꞌus kinilawan, pesalig ba diniꞌa ki gaꞌus ditu gekbus langit? 12Mukaꞌ saꞌ kanaꞌa meseligan di gimu laak pisalig pa deliꞌ diniꞌa, begayan ka ba nu Megbebayaꞌ dig daniꞌa gupia gimu?” 13Diksuꞌ ni Isus su tinaluꞌen, “Naa su peneligan, ndiꞌ mesuꞌat pegdenganen tindanay nug duaꞌ tawan gegalen. Puꞌ saꞌ maꞌantu, mesengayen sug bekna gegalenen, laak petailenen su keduaꞌ gegalenen. Atawaka iini petuudenen sug bekna gegalenen, dagid teliudanen laak su keduaꞌen. Kaas su Megbebayaꞌ mukaꞌ su gaꞌus, ndiꞌ mesuꞌat pegdenganen pebegelay di ginaa niu.” 14Naa su nga Pariseo, benaꞌ midengeg nilan su kelaun tinaluꞌ kia ni Isus, piksudiꞌan nilan iin, sabaꞌ mesaku ilan gupia di kwarta. 15Dagid kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Paa, yamu di nga Pariseo, mekpaitaꞌitaꞌ amu mekesuun di gedapan nu nga getaw, laak misuunan nu Megbebayaꞌi tantu delendeman niu. Ki melagaꞌ gupia di pegitaꞌ dun nu kilawan, melemuꞌ laak dun su Megbebayaꞌ.” 16Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa dekag pasiꞌ mituaꞌ si Juan su Memunag Tubig, pigbiaꞌan su nga getaw nu Palinta nu Megbebayaꞌ pisulaten dini Moises mukaꞌ tu ngag duma pimuunanen dengantu. Dayun genat di ketuaꞌ ni Juan, pegukiten su Gempia Petenday mekatag di Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, kaas su kelaun getaw, mektinantu sumakup dun. 17Laak dagid pia maꞌantu, ki Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, ndiꞌ mpalin su pegbayaꞌen. Melemu pa megelaꞌ mbeleng su gekleb langit buꞌ lupaꞌ kini, sabayaꞌ nu Palinta, mengkanan sektaang taluꞌ.” 18Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Adin sug laki belengenen su sawanen dayun menginsawa na puliꞌ dig lain libun, naa kiin, mikesalaꞌ dusa. Mesama da saꞌ duuni senlangan megbeleng, dayun penginsuaan nug lain laki sug libun. Kiin, mikesalaꞌ dadema dusa su menginsawa dun.” 19Naa miksambingay si Isus, laungen, “Duuni medatuꞌ getaw, iini penepetenen gempula suub gadiꞌ dakus sug duma melagaꞌ penepeten. Gendawgendaw meglekebibu. 20Naa diag bisuangan nu medatuꞌ getaw, duuni pegbelilid dia pubri getaw, ngalanen si Lazaro, mileepig lawasen penekit. 21Puꞌ liagan sia ni Lazaro, maan di nga mumu melabuꞌ diag lemisaan nu medatuꞌ getaw. Pidag pa tanan su penekiten, pinilaꞌan nu nga gituꞌ. 22Mendadi benaꞌ miniben, minatay si Lazaro, iwit dayun nu nga sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit tu gupid ni Abraham. Naa ki medatuꞌ getaw kini, minatay dadema mukaꞌ libeng. 23Naa benaꞌ ditu na linaw gapuy su medatuꞌ, miligetan gupia. Kaliꞌ tingag, minitaꞌen ditu melayuꞌ si Abraham, sampay si Lazaro, masiꞌ dia peksainganen gupia si Abraham. 24“Tiwagan dayun nu medatuꞌ getaw si Abraham, laungen, ‘Uu Apuꞌ Abraham, lelaatay mau! Suguꞌ mu si Lazaro, adun lesekenen pia laak sebanay di tenduꞌen di metegdaw tubig, adun petegduꞌanen dinig dilaꞌu. Puꞌ mitegelanu patiꞌ dini gapuy keni!’ 25“Laak dagid miktaluꞌ si Abraham, ‘Naa Apuꞌ, iini pegdelendem mu, yaꞌa, mibianan mu na su nga memis kebetang, saanan pa tetubuꞌa. Si Lazaro, mibiananen dema su nga gempait kebetang. Dagid nemun, mipianan iin dini. Yaꞌa pelumi mitegelan diin. 26Keduaꞌen, duuni gembagel gupia gawang di gelet ta, adun ndiꞌ mekebian su mangay sia diniu diin genat dini. Mukaꞌ ndaꞌ dademai mekebian mangay dinami kini genat diniu dapit.’ 27“Kaliꞌ sumpat su medatuꞌ getaw, ‘Laak kelelaat diniꞌa Apuꞌ, penengiin ku dema tuꞌu diniꞌa, suguꞌ mu si Lazaro meditug balay nu gamaꞌu, 28adun penegulanen su patedu, puꞌ duunig lima tawan patedu ditu, adun ndiꞌ ilan sia mpeduma mekedini benwa nu kelegenay!’ 29“‘Baa,’ simbag ni Abraham, ‘ki Palinta nu Megbebayaꞌ pisulaten dini Moises mukaꞌ tu ngag duma pimuunanen dengantu, mipeduunan ilan dun. Melengas kitui kineegan nilan.’ 30“Laung pelum nu medatuꞌ getaw, ‘Naa kanaꞌ maꞌnia, Apuꞌ Abraham. Saꞌ tumuꞌ duun siai getaw genat matay mangay mekpegad dinilan, naa dekag pailan tuꞌu peksikesuun.’ 31“‘Baa,’ simbag ni Abraham, ‘saꞌ ndiꞌ nilan kineegan ki Palinta nu Megbebayaꞌ pisulaten dini Moises mukaꞌ tu ngag duma pimuunanen dengantu, naa ndiꞌ ilan gusay metuudan, pia pa duuni getaw metubuꞌ puliꞌ genat matay.’” 1  Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus tu nga sakupen, “Naa, minget ndiꞌ mesuꞌat puꞌ ndaꞌiduni kegdaang di getaw. Laak pia maꞌantu, mekelelaatlelaat su getaw mekegdaang di samatawen! 2Ki mekegdaang dun, saꞌ pinenggiꞌ palintangan galingan dayun lebuꞌay tug laud, tumuꞌ megaan daitu, sabayaꞌ nu ginukuman nu Megbebayaꞌ tu getaw mekegdaang di sala tawan gembataꞌ kini. 3Kaas pekpetubud amu! “Saladuaꞌ diniu, saꞌ duuni samasakup mu mekesalaꞌ diniꞌa, naa tituluꞌay mu iin. Dayun saꞌ megbiksuꞌig duma mu kia, pedasun mu. 4Pia pa mekesalaꞌ diniꞌa pitu deksuꞌ sendaw, dayun pitu deksuꞌ dadema mekpuliꞌpuliꞌ diniꞌa mektaluꞌ, ‘Migbiksuꞌu dun,’ naa pia maꞌantu, subay pedesunen mu gusayig duma mu kia.” 5Naa kaliꞌ pektaluꞌ tu Kaunutan su nga peneliganen, “Sir, paiseg mu ki kesalig nami.” 6Kaliꞌ sembag su Kaunutan, “Ki kesalig niu, pia laak sia maꞌniin bagel salabuuk lisu mustasa, naa megaga niu suguꞌayi gembagel gayu kinuꞌ, laung niu, ‘Mbakuta, mpemulaa dayun tug laud!’ Naa maꞌantu da, mekpetuud dadema diniu ki gayu kia.” 7Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa pinenggiꞌ sala tawan diniu, duuni sesuguꞌen mu megdaru atawaka megingat karniru. Naa saꞌ muliꞌ diag balay su sesuguꞌen mu, teluꞌen mu ba di sesuguꞌen mu kia, ‘Bundasa dini, gingkuda maan’? 8Ndiꞌ mu ba teluꞌen sungkin diniin, ‘Naa, baꞌugay mau, pegilisa, ilakay mau dayun’? Mukaꞌ teluꞌen mu pagid diniin, ‘Naa saꞌ metubusu maan mukaꞌ minum, dekaga pa aan.’ 9Dayun saꞌ metubus nu sesuguꞌen su sinuguꞌan mu diniin, mekpaladpalada ba diniin? Mabuꞌ ndiꞌ. 10Mendadi maꞌantu dadema amu, saꞌ mpenggulaula niuig launan sinuguꞌ diniu, naa iin dayuni taluꞌ niu, ‘Sesuguꞌen laak ami, daal da laaki binaal nami su mbantang baalen nami.’” 11Naa selian ni nga Isus dig dalan pangay tu Jerusalem, mikebian ilan dig dulunan nu Samaria mukaꞌ nu Galilea. 12Mendadi, benaꞌ misebang ilan di maikaꞌ lunsud, duuni suminungkak dini Isus sepuluꞌ tawan migladu mekesalebuꞌ nuka. Ki nga pegladu kini, pegindeg ilan di melayuꞌlayuꞌ, 13kaliꞌ ilan pektawag diniin, laung nilan, “Uu Sir Isus, lelaatay mu ami!” 14Benaꞌ minitaꞌ ni Isus su sepuluꞌ tawan, laungen dinilan, “Angay amu tug belian, pebantay niu dunig lawas niu.” Lemen laak ilan mikepanaw, mitekaw mawaꞌi mekesalebuꞌ nuka nilan. 15Naa sala tawan di sepuluꞌ kia, benaꞌ mibatiken puꞌ miuliꞌan na, mipuliꞌ dia ni Isus, pekpenekeg megenal tu Megbebayaꞌ. 16Benaꞌ midepet di gedapan ni Isus, miglaub mekpaladpalad diniin. Asa iin, getaw Samaria. 17Benaꞌ midengeg ni Isus su kekpaladpaladen, kaliꞌ pektaluꞌ, “Asa kanaꞌ ba sepuluꞌ tawani pineguliꞌan? Saꞌ maꞌantu, adin ma su nga siam? 18Daal da laak masiꞌi mipuliꞌ megenal tu Megbebayaꞌi sala tawan kini kanaꞌ getaw Judea?” 19Laung dayun ni Isus tu getaw Samaria, “Naa, pegbuata, bundasa di gengayan mu. Miuliꞌan ka puun di kesalig mu.” 20Naa duuni nga Pariseo, sinaak nilan dini Isus saꞌ nanu meglekaunutan na tuꞌu su Megbebayaꞌ. Kaliꞌ sembag si Isus, “Ki Keglekaunutan na tuꞌu nu Megbebayaꞌ, ndiꞌ mbentayan nu getaw. 21Ndiꞌ metaluꞌ nu getaw, ‘Bentayay pa daan niu, kiin na!’ atawaka ‘Kia nain!’ Puꞌ taluꞌu diniu, ki Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, dini na niu tuꞌu.” 22Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus tu nga sakupen, “Duuni gendaw mateng, taginaa niu dun, mbianan niu su Keglekaunutan ku, naan kini kig Bataꞌ nu Kilawan, pia sendaw laak sia. Laak bulug ndiꞌ niu pa mbianan. 23Mukaꞌ duun pai mektaluꞌ diniu maꞌniniꞌ, ‘Bentayay pa daan niu, kiin na!’ atawaka duuni mektaluꞌ, ‘Bentayay pa daan niu, kinuꞌ na!’ Laak ndiꞌ niu laaway. 24Puꞌ maaꞌ nu gilat, tekaw tiaganen sug langit genat tu dapit silangan mangay tu sindepan, maꞌantu dau dema, naan kini kig Bataꞌ nu Kilawan, saꞌ mateng su gendaw di kelusadu puliꞌ. 25Laak iinig bekna mpenggulaula, naan, kig Bataꞌ nu Kilawan, mianu di meliget lasay, pemilasen pau pagid nu nga getaw nemun. 26“Puꞌ ki kelusadu puliꞌ, naan kini kig Bataꞌ nu Kilawan, iini samanen, su mipenggulaula ditu timpu pa ni Noe. 27Di gendaw kitu, minaan su getaw, mininum ilan, migbelaꞌi ilan, sampay da dun di gendaw nu keseled ni nga Noe tug butuk, dayun mikpuun sug Bagyu Lampap. Dayun mitekawan melemesi kelaun getaw kitu. 28Maꞌantu da pagid su gendawan ni Lot. Ndaꞌidunig lain delendeman nu getaw, minaan laak ilan, mininum, mindagang, migimula ilan, dakus migbaal balay. 29Laak dagid su gendaw nu kelaguy ni nga Lot tug lunsud Sodoma, iin na dayun su kepelabuꞌ gapuy mukaꞌ batu megligaꞌ tug lunsud kitu genat tug langit. Mitekaw dayun megelaꞌ matay su nga getaw dia. 30Mendadi, naan kini kig Bataꞌ nu Kilawan, maꞌantu dadema ki ketuaꞌu puliꞌ.” 31Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mendadi, saꞌ matengi gendaw kiin, adin su getaw metaang dia gatep nug balayen, laak su pimetangen, dia da dialem balayen, ndiꞌ pia melangan suled pa diag dialem puꞌ malap di pimetangen. Samanen su getaw saꞌ metaang ditug binaalanen, ndiꞌ dadema mpia muliꞌ. 32Iini pegdelendem niu, su sawa ni Lot dengantu. 33Naa adini mpauk megwakil gumulen dinaan, mbeleng diniin su ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Adin su pegwakilen dinaan su gumulen, iin, malapen sungkin su ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 34Taluꞌu tuꞌu diniu, saꞌ matengu gebii, metaang duunig duaꞌ tawan megubay metulug, tekaw elapen su sala tawan, mbilin sug dumanen. 35Duun pa pagidig duaꞌ tawan libun peglegaling. Tekaw mawaꞌi sala tawan, elapen, bilinen su sala tawan. 36 Duun pa pagidig duaꞌ tawan laki pekpengimbaal dig lupaꞌ, benaꞌ su sala tawan, tekaw uaꞌay, mbilin laak sug dumanen.” 37Benaꞌ midengeg nu nga sakup ni Isus, sinaak nilan diniin, “Sir, adin ma mpenggulaula?” Kaliꞌ sembag si Isus, “Adin sug duunig bangkay dun, ditu dayun mekpungun su nga menagit.” 1  Naa migukit si Isus tu nga sakupen sambingay, bianen mektituluꞌ dinilan puꞌ subay tatap ilan menenabi, ndiꞌ ilan lumukas dun. 2Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa dia salabuuk lunsud, duuni kuis dia. Ki kuis kini, kanaꞌ mendek ditu Megbebayaꞌ, ndiꞌ dadema megbasa di samatawen. 3Naa duun pagidig balulibun diag lunsud kia. Kig balulibun kini, tatap mangay ditu kuis, kaliꞌ pegubug diniin, ‘Sugutay mau ditu mipenggulaulau tu kuntrau!’ 4Naa sug bekna kitu, mpauk sia megabang su kuis ditug balulibun kia. Laak saꞌ miniben, laungen dig dialem ginaanen, ‘Aa, pia ndiꞌu mendek tu Megbebayaꞌ mukaꞌ ndiꞌu dadema megbasa di samatawu, 5kig balulibun kini, peksemukenu niin patiꞌ. Tumuꞌ pedaagen ku na laak, adun ndiꞌu penlukasen diniin, tatap pelum mekpuliꞌpuliꞌ dini!’ 6“Naa saꞌ maꞌantu,” maaꞌ laung pa nu Kaunutan tu nga sakupen, “pia melaatig betad nu kuis kiin, pegdelendem niu ki tinaluꞌen tug libun. 7Naa su Megbebayaꞌ pelum, saꞌ menamal menenabi diniin gebii gendaw su nga pimiliꞌen sakupen, kanaꞌ ba labi pa mekpepia dinilan? Melangan ba megabang dinilan? 8Taluꞌu diniu, pepiananen dayun, sembutenen pepianay. Laak dagid pia maꞌantu, saꞌ lumusadu puliꞌ dinig lumbang, naan kini kig Bataꞌ nu Kilawan, metaangan ku ba, sumalig tu Megbebayaꞌi nga getaw?” 9Mendadi, miksambingay pa gusay si Isus, pisugaten ditu sambingayen su nga getaw delendeman nilan dun, ilan laaki mekesuun, peksudiꞌan nilan su kelaun samataw nilan. 10Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Duuni Pariseo minangay ditug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, adun menenabi dia. Mukaꞌ duuni sala tawan mendawat buis, midia dadema puꞌ menenabi. 11Naa ki Pariseo kia, kaliꞌ pegindeg menenabi, laungen dig dialem ginaanen, ‘Uu Megbebayaꞌ, mekpaladpaladu diniꞌa, puꞌ naan kini, kanaꞌu maaꞌ nug lain getaw, meglimbung, menggulaula melaat, megdusa, saꞌitada maaꞌ nu mendawat buis kinuꞌ. 12Puꞌ kada sala simana, meduaꞌu mekpuasa. Adin su sukatu, begayu diniꞌa su kesepuluꞌ ilas dun.’ 13Laak dagid su mendawat buis, pegindeg dia melayuꞌlayuꞌ, ndaꞌ tanan pegangag tug langit, sabaꞌ mipatiꞌ mpiid. Pengekdukeneni gegdeben, laungen, ‘Uu Megbebayaꞌ, lelaatay mau, mekesesalaꞌu getaw!’ 14Naa,” maaꞌ laung ni Isus, “taluꞌu tuꞌu diniu, ki mendawat buis kia, saꞌ minuliꞌ tug balayen di gendaw kia, mekesuun na di pegitaꞌen nu Megbebayaꞌ. Su sala tawan, ndaꞌ. Puꞌ adin su petaasenenig lawasen, iini pebebaꞌen. Adin dema su pebebaꞌenenig lawasen, iini petaasen.” 15Naa pia su nga maikaꞌ gembataꞌ, pinguit nu nga getaw ditu ni Isus, adun pendepenanen ilan. Laak dagid benaꞌ minitaꞌ nu nga sakup ni Isus, pimaag nilani getaw kia. 16Mendadi si Isus, pibundasen dia niin su nga gembataꞌ, laungen tu nga sakupen, “Ki nga gembataꞌ kiin, petuyang niu ilan mangay dinaan, ndiꞌ niu belibaday. Puꞌ iin laaki mekesakup tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, su megimbataꞌ dig betaden. 17Taman taluꞌu diniu, ndaꞌi getaw mekesakup tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, subay su kesaligen, maꞌniin nu kesalig nu gembataꞌ kini.” 18Mendadi duuni kaunutan nu getaw Judea suminaak dini Isus, “Sir, mekesuun ka. Naa taꞌ alanduni gempiau penggulaulaan, adun mpedumau tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen?” 19Suminaak puliꞌ si Isus di getaw kia, “Baa, mauma dema paingalan mu dinaan, mekesuun? Ndaꞌiduni mekesuun tantu, subay su laak Megbebayaꞌ. 20Dagid, misuunan mu na ki nga palinta, maꞌniin ‘Ndiꞌa pegdusa, ndiꞌa pekpatay, ndiꞌa pegdaaw, ndiꞌa penakesiꞌ dig balus, pegbesaay mu su ginaꞌ mu buꞌ gamaꞌ mu.’” 21Kaliꞌ sembag su kaunutan, “Sir, ki kelaun palinta kia, dinunutan ku genat pa di kaikaꞌayu.” 22Laak benaꞌ midengeg ni Isus, kaliꞌ padun pektaluꞌ, “Naa, duun pa gusayi kulang diniꞌa. Peksaluy mu ki kelaun gimu mu, dayun pemegay mu tu nga pubri getaw su galinen. Duun dayuni gaꞌus mu ditu gekbus langit. Dayun puliꞌa dini naan, pegdunuta dinaan.” 23Dagid kaliꞌ medengeg nu kaunutan ki tinaluꞌ kia ni Isus, milegenan patiꞌ, puꞌ medatuꞌ gupia getaw iin. 24Mendadi, benaꞌ minitaꞌ ni Isus, kaliꞌ pektaluꞌ, “Ki medatuꞌ getaw, melegen tuꞌu ki kesakupen tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ! 25Melemu pa su kebian nu petubuꞌen kamelyu dig luang taiꞌ, sabayaꞌ nu kesakup nu medatuꞌ getaw tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ.” 26“Aba,” laung nu nga mikedengeg tu tinaluꞌ kia ni Isus, “saꞌ maꞌantu, duun bai megawen?” 27Kaliꞌ sembag si Isus, “Su ndiꞌ megaga nu kilawan, megaga gusay nu Megbebayaꞌ.” 28Laak dagid si Pedro, kaliꞌ pektaluꞌ, “Sir, yami kini, pia sug balay nami, bileng na nami gupia, adun megdunut ami diniꞌa!” 29“Waꞌa,” laung ni Isus. “Mukaꞌ taman taluꞌu diniu, adini getaw belengenen sug balayen, saꞌ su sawanen, nga pateden, mekegulangen sampay su ngag bataꞌen, sabaꞌ nu kesakupen tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, 30naa nemun, sugdaan dun melaun. Dayun di gendaw kiin ditug binayaꞌ gebii buꞌ gendaw, mpeduma pa pagid tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen.” 31Naa sinabi ni Isus su sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan peneliganen. Benaꞌ ilanilan da laak, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa, pektalentenay niu gupia ini. Kini, tuad naita tuꞌu di Jerusalem. Mendadi, saꞌ mateng ita dia, naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, menuud tuꞌu ki kelaun misulat dengantu nu nga pimuunan nu Megbebayaꞌ mekatag dinaan. 32Pegwakilu tu nga kanaꞌ getaw Judea, dayun pengimusaunganu nilan, peksudiꞌanu mukaꞌ pendulaꞌanu nilan, 33pembedasen pau nilan pagid. Dayunu petayay. Laak dagid di ketelu endawen genat di kepatayu, metubuꞌu puliꞌ.” 34Laak dagid su nga peneligan ni Isus, ndaꞌi misabut nilan di kelaun tinaluꞌen kia. Iglud pa deliꞌ dinilan, kaas ndaꞌ nilan mesuunay su tantu kelebuꞌan nu tinaluꞌen dinilan. 35Naa saꞌ misebang si nga Isus dig lunsud Jerico, mitaangan nilan, duunig buta pegingkud dia geksid dalan, menengi limus. 36Mendadi benaꞌ midengeg nug buta su gelang nu mimegbian kia getaw, sinaaken, “Alandun main?” 37Laung nu ngag dumanen, “Megbian na dini si Isus, ki getaw Nazaret kiin.” 38Migbeksay dayun sug buta, laungen, “Uu Isus, Sapuꞌa ni David, lelaatay mau!” 39Kig buta kia, pigbeluꞌan dayun nu nga getaw pekpanaw di gunaan ni Isus, pimaag nilan sia. Laak palu pa mpemaag, ndiꞌ, minamal mektawag, laungen puliꞌ, “Uu Sir, sapuꞌa ni David, lelaatay mau dema tuꞌu!” 40Tuminlen dayun si Isus. Piagaken kig buta kia di gupiden. Benaꞌ mesempel diniin, 41sinaak ni Isus, “Taꞌi penengiin mu dinaan?” “Sir, liagan ku sia, mekengitaꞌ nau.” 42Miktaluꞌ si Isus, “Mekengitaꞌa na! Miuliꞌan ka na, puun di kesalig mu.” 43Lemen laak mitaluꞌ ni Isus, mikengitaꞌ dayun tuꞌu sug buta. Mukaꞌ tumindug dayun dini Isus, pegenalenen su Megbebayaꞌ. Kampuꞌ nu ngag lumaun getaw dia, saꞌ minitaꞌ nilan su mipenggulaula, inal nilan dadema su Megbebayaꞌ. 1  Naa midepet si nga Isus tug lunsud Jerico. Benaꞌ minian ilan dia, mitaanganen 2duuni getaw dia, ngalanen si Saqueo, kaunutan nu nga mendawat buis, kaas medatuꞌ getaw. 3Mauyaꞌan ni Saqueo maitaꞌen si Isus, laak ndiꞌ mesuꞌat sabaꞌ kelaun getaw, puꞌ gembabaꞌ getaw si Saqueo kini. 4Paladpalad kaliꞌ pegleketau, gumibek tu gunaan ni nga Isus, minaik dayun di gayu sikomoro adun maitaꞌen si Isus, puꞌ mekebian dia. 5Mendadi, benaꞌ mitandaꞌ si Isus di gayu kia, migangag dini Saqueo, kaliꞌ pektaluꞌ diniin, “Naa Saqueo, dedaliꞌa penaug, puꞌ subay mapitu mektulug tug balay mu nandaw.” 6Naa saꞌ maꞌantu, migdedaliꞌ menaug si Saqueo, didialanen gupia si Isus tug balayen. 7Laak benaꞌ minitaꞌ nu nga getaw, linibak nilan dayun si Isus, laung nilan, “Paa, mauma iin, minapit mektulug dig balay nu mekesesalaꞌ getaw?” 8Dagid si Saqueo, migindeg, kaliꞌ pektaluꞌ tu Kaunutan, “Mendadi Sir, su seginengaꞌ pimetangu, begayu na tu gempusuk getaw. Mukaꞌ adin sug linimbungan ku, uliꞌen ku dema tuꞌu diniini paat piluꞌ.” 9Kaliꞌ sembag si Isus, “Aa naa, saꞌ maꞌniin, minateng na tuꞌu nandaw dinig balay kini ki kegawen nu Megbebayaꞌ, kagina ki getaw kini, sapuꞌ dadema ni Abraham. 10Puꞌ naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, iini luminusadu dun, puꞌ adun penengaun ku ki nga getaw mibeleng, adun guunen ku.” 11Naa selian pekineegan nu nga getaw su pekteluꞌenen, duuni sinumpat dun ni Isus sambingay. Puꞌ kagina sungu na mateng tu Jerusalem si Isus, laung dun nu nga getaw, kia na tuꞌu su kesebang nu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ. 12Kaas miksambingay si Isus, laungen, “Duuni metaas getaw mipanaw di melayuꞌ, puꞌ adun iini metenduꞌ gadiꞌ diag benwanen, dayun muliꞌ. 13Mendadi, selian ndaꞌ pa panawi metaas getaw kini, pinsabineni sepuluꞌ tawan sesuguꞌenen. Benaꞌ misabinen ilan, duuni pigwakilen dinilan kwarta bulawan, pikselaad dinilan, kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, ‘Kini, penelapiꞌ niu, sampay matengu puliꞌ.’ 14Laak dagid su nga samasakupen tug benwa kia, mesengay nilani metaas getaw kini. Kaas saꞌ mipanaw iin, duuni sinuguꞌ nilan meglendug diniin, mangay dadema ditug benwa pegengayanen, pimuunan nilan maꞌniniꞌ. ‘Mpauk ami saꞌ meglegadiꞌ dinamii getaw kia.’ 15“Laak dagid ki kaunutan kini, mialapen gusayi pegbayaꞌen meglegadiꞌ tug benwa kia. Mendadi benaꞌ minuliꞌ, pinsabinen dayun su nga sesuguꞌenen, su pigwekilanen kiin nu kwarta, adun mesuunanen su gikteb nu tubuꞌen saꞌ pinelapiꞌ nilan. 16Benaꞌ misabinen ilan, minadap diniin sug bekna, kaliꞌ pektaluꞌ, ‘Naa Sir, kig bigay mu dinaan kia selaad bulawan, midugangan pa sepuluꞌ laad.’ 17“‘Aa naa, melengas!’ laung nu gegalenen. ‘Gempiaa sesuguꞌen! Naa, kagina meseligan ka di maikaꞌ, pebayaꞌu diniꞌa sepuluꞌ lunsudan.’” 18Laung ni Isus, “Mendadi, suminukli madap tu kaunutan su keduaꞌ tawanen, kaliꞌ pektaluꞌ, ‘Sir, kig bigay mu dinaan dema, midugangan na lima laad.’ 19“Laung nu kaunutan, ‘Naa yaꞌa, megbayaꞌa dadema dig lima lunsudan.’ 20“Laak dagid ki sala tawan pelum, benaꞌ minadap tu gegalen, kaliꞌ pektaluꞌ, ‘Sir, kini da gusayig bulawan mu, pinutusu di panwilu, dayun ku teguꞌay. 21Puꞌ mindeku diniꞌa, sabaꞌ metegasig betad mu. Elapen mu su kanaꞌ daniꞌa, geniin mu su ndaꞌ mu dadema pemulanay.’ 22“‘Paa,’ simbag nu kaunutan, ‘melaata sesuguꞌen! Ukuman ku yaꞌa pebian di milabuꞌ taluꞌ mu kia! Misuunan mu ba metegasig betadu, elapen ku su kanaꞌ dinaan, dakus geniin ku su ndaꞌu pemulanay? 23Naa saꞌ maꞌantu, ki kwartau kiin, mauma pelum ndaꞌ mu betangay dig bangkuꞌ, adun medawatu sia puliꞌ saꞌ mekauliꞌu, kampuꞌ nu tubuꞌen?’ 24Liningay dayun nu kaunutan su nga getaw pegindeg dia, laungen dinilan, ‘Awiꞌ niu diniin ki selaad bulawan kiin, begay niu di sala tawan kiin sepuluꞌig daniin.’ 25‘Laak Sir,’ laung nilan, ‘duun naig daniin, sepuluꞌ laad!’ 26Kaliꞌ sembag su kaunutan, ‘Taluꞌu tuꞌu diniu, adin su getaw duunig daniin, begayan pa padun. Adin pelumi getaw ndaꞌidunig daniin, laak uiꞌen diniin su maikaꞌ sia daniin. 27Laak dagid ki nga kuntrau kiin mpauk mesakup di peglegediꞌan ku, naa angay niu, bunuꞌ niu dayun dini gedapan ku!’” 28Naa benaꞌ mideksuꞌ si Isus meksambingay, minundas ilan mpanaw, tumiwad nailan tu Jerusalem, miuna si Isus di piktendugan nilan. 29Mendadi benaꞌ misebang ilan dig duaꞌ maikaꞌ lunsud paingalan dun Betpahe mukaꞌ Betania, dia guksad nug Bentud nu nga Gayu Olibo, suminuguꞌ si Isus dig duaꞌ tawan sakupen. 30Laungen dinilan, “Bundas amu dig lunsud kia di gunaan. Mendadi saꞌ mateng amu ditu, duun dayuni maitaꞌ niu petubuꞌen nati asno iniketan, ndaꞌ mainsan sekayay getaw. Naa kiin, ubaday niu, agak niu dayun dini naan. 31Naa saꞌ duuni sumaak diniu mauma ubadan niu, iini taluꞌ niu diniin, ‘Duunig baalan dun nu Kaunutan.’” 32Naa sa maꞌantu, mipanaw sug duaꞌ tawan sakupen. Benaꞌ midepet ilan tug lunsud kia, mitaangan nilan tuꞌu ki maaꞌ dadema nu tinaluꞌ ni Isus dinilan. 33Inubadan nilan dayun su nati asno. Benaꞌ pegubadan nilan, suminaak tuꞌu dinilan su nga gapuꞌen, “Uy, mauma dema ubadan ma niui nati kiin?” 34Laung nu nga sakup ni Isus, “Duunig baalan dun nu Kaunutan.” 35Mendadi, inagak nilan ditu ni Isus su nati asno. Benaꞌ minateng ilan dia ni Isus, inigan nilan suub nilan sug lekud nug asno, pisakay nilan dun dayun si Isus. 36Naa benaꞌ minundas si Isus, peksakay na, mimelat su nga getaw suub nilan dia karsada mbianan ni Isus, basa nilan diniin. 37Naa, mesempel na tuꞌu si Isus di Jerusalem, mitandaꞌ na dig dalan pegdiksun diag Bentud nga Gayu Olibo. Mendadi ki kelaun sakupen kia mitendug diniin, pinleliag ilan patiꞌ, minekeg ilan pa pagid megenal tu Megbebayaꞌ, sabaꞌ nu nga mekesalebuꞌ pinggulaula ni Isus minitaꞌ nilan. 38Laung nilan, “Melengas pepianan nu Megbebayaꞌ ki Gadiꞌ ta kini minateng na pigwekilan nu Kaunutan Megbebayaꞌ! Melinaw na dema ditu gekbus langit! Pegbesaan su Megbebayaꞌ!” 39Laak dagid duun dademai nga Pariseo dia piktendugan nilan. “Sir,” laung nilan, “melengas pemaagen mui nga sakup mu kiin!” 40Kaliꞌ sembag si Isus, “Taluꞌu tuꞌu diniu, saꞌ mekeneng ilan nandaw, pia ki ngag batu kia, sumukli menekeg megdedial dinaan!” 41Naa misebang na tuꞌu tu Jerusalem si Isus. Mendadi benaꞌ midayagen sug lunsud, mikengaduy si Isus. 42Kaliꞌ penembit, “Ay, yaꞌa Jerusalem, saꞌ sia minilala mu dema tuꞌu nandaw kig bian nu keseksud mu tu Megbebayaꞌ! Laak mitebunan nandawi mata mu. 43Kaas mateng pai gendaw, medending ka nu nga kuntra mu, pektebuꞌan ka nilan, pegbeletan ka padun. 44Gebaꞌen nilan dayun tananig lunsud mu, bataꞌ megulangi mpeduma dun. Deksuꞌanen, su ngag batu binaal balay mu, ndaꞌidun nai metentud dun dig dumanen. Naa lumbus itu mpenggulaula, sabaꞌ ndaꞌ mu mailala ki gendaw linaawan ka nu Megbebayaꞌ!” 45Naa minangay si Isus tu Pengedapan tu Megbebayaꞌ. Mendadi benaꞌ minateng dia, ki nga mendagang guliden dia, pingutidanen. 46Miktaluꞌ si Isus dinilan, “Misulat ditu Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, ‘Ki Pengedapan dinaan, balay penenebian.’ Dagid yamu kiin, binaal niu pegegludan ngag limbungan getaw ki Pengedapan kini!” 47Naa genat itu, gendawgendaw mekpetuꞌun si Isus dia Pengedapan tu Megbebayaꞌ. Dagid su nga kaunutan nug belian nu getaw Judea mukaꞌ su nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ sampay su ngag duma metaas getaw, minengaw ilan panaw nilan mekpatay dini Isus. 48Laak ndiꞌ nilan mesuꞌat, puꞌ sug launan getaw, pekineegan nilan gupia si Isus, mpauk ilan saꞌ duuni sektaang taluꞌen ndiꞌ nilan medengeg. 1  Naa pekpetuꞌun gusay si Isus di nga getaw ditug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, pegukitenen su Gempia Petenday. Mendadi duuni gendaw, ki nga kaunutan nug belian nu getaw Judea mukaꞌ su nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ kampuꞌ nu ngag duma kaunutan nu getaw Judea, minadap ilan dini Isus. 2Sinaak nilan diniin, “Naa, taluꞌ mu dinami, ki pinggulaula mu kini, taꞌ bai pegbayaꞌ mu menggulaula dun? Taꞌ taway dun bai migbegay diniꞌa pegbayaꞌ penggulaulaan mu?” 3Laung pelum ni Isus dinilan, “Naa, saakan ku amu deliꞌ sektaang. Taluꞌ niu deliꞌ dinaan, 4si Juan kiin, adin genat su pegbayaꞌen memunag tubig tu nga getaw? Genat tu Megbebayaꞌ, saꞌ genat ba laak di kilawan?” 5Naa saꞌ maꞌnia, migyagayaga dayuni nga kaunutan kia, laung nilan, “Naa, taꞌ ma? Saꞌ pinenggiꞌ sembagen ta, ‘Su pegbayaꞌ ni Juan, genat tu Megbebayaꞌ,’ naa sumumpat dayun si Isus kini, ‘Saꞌ maꞌantu, mauma dema ndaꞌ niu petuuday si Juan?’ 6Saꞌ sembagen ta pasiꞌ, ‘Genat laak di kilawan,’ naa mbuus betuun ita nu kelaun getaw, puꞌ mituudan ilan dun puꞌ pimuunan nu Megbebayaꞌ si Juan.” 7Kaas iin laaki mesembag nilan dini Isus, “Ndaꞌ nami mesuunay, saꞌ adin genat su pegbayaꞌ ni Juan.” 8Laung dayun ni Isus dinilan, “Naa saꞌ maꞌantu, ndiꞌu dadema pesuun diniu saꞌ taꞌi pigenatan nu pegbayaꞌu penggulaulaan kui maꞌnini kini.” 9Mendadi, migukit si Isus sambingay tu nga getaw, laungen, “Duuni getaw migimula pegimulanan gubas. Benaꞌ mitubusen pemulanay, pisaꞌupen di nga getaw, dayun mipanaw dig lain benwa, miniben ditu. 10Mendadi benaꞌ sumingkuꞌ na su pegimulanan, suminuguꞌ su gapuꞌen tu sala tawan sesuguꞌenen meditu nga saꞌup, puꞌ adun elapenen sug daniin gilas tu nilan. Laak dagid kaliꞌ dateng su sinuguꞌ, aba, binadas nu nga saꞌup dayun piuliꞌ nilan, ndaꞌiduni miwiten pia maikaꞌ. 11Naa su gapuꞌ nu pegimulanan, suminuguꞌ na pelum sala tawan sesuguꞌen. Benaꞌ minateng ditu su sinuguꞌ, binadas dadema nu nga saꞌup, mukaꞌ piksudiꞌan nilan pa pagid, dayun nilan utiday dia, ndaꞌ dademai miwiten. 12Naa su gapuꞌ nu pegimulanan, suminuguꞌ pa pelum ketelu tawan sesuguꞌenen. Iin, dinaneg dadema nu nga saꞌup, inutidan nilan pa pagid dia. 13Naa saꞌ maꞌantu, laung nu gapuꞌ nu pegimulanan dig dialem delendemanen, ‘Naa, taꞌ maig baalen ku? Aa naa, tumuꞌ iin nai pengain ku ditu, kig bataꞌu na kini, ki petailen ku gupia. Mabuꞌ pegbesaan nilan iin.’ 14Laak dagid saꞌ midayag nu nga saꞌup sug bataꞌen kia, miksabutsabut ilan dayun, laung nilan, ‘Aa naa, kiin na tuꞌu sug bataꞌ nu gapuꞌ nu pegimulanan kini. Tumuꞌ petain tain, adun danita na su petenged sia diniin.’ 15Mendadi benaꞌ minateng dia nilan kig bataꞌ kini nu gapuꞌ nu pegimulanan, pinatay nilan tuꞌu. “Naa saꞌ maꞌnia,” sinaak ni Isus, “alandun ma dayuni penggulaulaan nu gapuꞌ nu pegimulanan gubas? 16Iin nai mangay ditu pegimulananen, adun pemunuꞌenen ki nga saꞌup kia. Dayun lain getaw na pelumi pesaꞌupen tu pegimulananen kia.” Su ngag duma ni Isus, benaꞌ midengeg nilan, laung nilan, “Baa, penensili ndiꞌ da maꞌantui mpenggulaula!” 17Dagid pigenlengan ilan ni Isus, sinaakanen ilan, “Dagid saꞌ pinenggiꞌ ndiꞌ mpenggulaula, kendutaꞌ mai kenuud nu sinulat ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, maꞌniniꞌ? ‘Kig batu pimilas nu nga megbaal balay, iini mibaal tampusan gempagen gintudan nug balay.’ 18Naa kig batu kini,” maaꞌ laung pa ni Isus, “adin su getaw medapal dun, mbeliꞌan patiꞌ. Saꞌ pasiꞌ melabuꞌ kig batu kini, adin su metenaꞌanen, melasak tananig lawasen.” 19Naa ki nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ mukaꞌ su nga kaunutan nug belian nu getaw Judea, benaꞌ midengeg nilani tinaluꞌ kia ni Isus, misimaꞌ nilan puꞌ ilani pisugaten ditu nga saꞌup tu sambingayen kia. Kaas pidaap nilan sia ganam si Isus, laak ndaꞌ nilan megaga daapay, puꞌ mindek ilan tu nga getaw. 20Minengaw pa laak ilan sikaw nilan. Mendadi, duuni sinuguꞌ nilan tautau sumaak dini Isus, adun sia metaban nilan di teluꞌenen, adun mbaal sia dangat nilan dini Isus, puꞌ pegwakil nilan sia iin tu pegbayaꞌ nu Gubirnadur. 21Mendadi minadap dini Isus su sinuguꞌ, tautau suminaak ilan, “Naa Sir, suunan nami puꞌ pektuꞌun mu su metuud. Ndaꞌi pegisuun mu tu tindeg nu getaw, kaas ndiꞌa mpesuay di metuud, pektuꞌun mu gusay su tantu mauyaꞌan nu Megbebayaꞌ pegbetaden nu getaw. 22Naa saꞌ maꞌantu, biwang ba ditu Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, megbuis ita ditu tampusan gadiꞌ nu getaw Roma si Cesar, saꞌ ndaꞌ?” 23Dagid misuunan ni Isus puꞌ iini puun nu kesaak nilan diniin kia, su tautau kekesuun nilan. Kaas laungen dinilan, 24“Paitaꞌ niu deliꞌ dinaan selaad selapiꞌ. Naa, taꞌ taway dun baig lingaw kini? Taꞌ ngalanen bai sinulat dadema dini kini?” Laung nilan, “Dani Cesar.” 25Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa saꞌ maꞌantu, kig dani Cesar, bayad da niu diniin. Dayun sug danu Megbebayaꞌ, begay da niu dema ditu Megbebayaꞌ.” 26Maꞌantu, ndaꞌ nilan mesuꞌat melaamayi taluꞌ ni Isus di gedapan nu nga getaw. Misebuꞌan ilan ditu simbagen, mipelepeeꞌ laak su getaw sinuguꞌ sumaak diniin. 27Naa duun pelumi nga Saduseo mituaꞌ ditu ni Isus. Naa ki nga Saduseo, ilan kinii sala pikumpungan ndiꞌ ilan metuudan dun puꞌ su nga minatay, metubuꞌ daw puliꞌ. 28Mendadi, kaliꞌ ilan pembaalbaal sumaak dini Isus, “Naa Sir, duuni palinta dinita pisulat nu Megbebayaꞌ dini Moises, ‘Saꞌ daw matayig laki mikenginsawa na, laak ndaꞌidunig bataꞌen, naa subay sukliin nu pated nu minatay. Iini menginsawa tug balulibun, adun duunig bataꞌ nilan, lepeng bataꞌ nu minatay kitu.’ 29Mendadi, duuni pitu tawan mekpated. Minginsawa su gulangbataꞌ, dayun minatay, ndaꞌidun paig bataꞌen. 30Dayun su keduaꞌ pateden pelum, pinginsawanen sug balulibun dayun minatay, 31dakus su ketelu pateden dadema. Iin nai migbatag, gikteb nu pitu tawan kia, lumbus minatay, ndaꞌidun da gusayig bataꞌen. 32Dayun sug libun, minatay dadema. 33Naa paladpalad saꞌ duun siai metubuꞌ daw puliꞌ genat matay, naa kig libun kia, adin ma dayuni sawanen ditu pitu tawan kia, kagina migelaꞌ ma mayan mpenginsawa nu mekpated kia?” 34Laak dagid kaliꞌ sembag si Isus, “Baa, su kilawan pa nemun, libun laki, meksenlangan pa. 35Laak su getaw mipemilang bantang medepet ditu gekbus langit di gendaw kiin ditug binayaꞌ gebii buꞌ gendaw, ki mitubuꞌ puliꞌ genat matay, naa ilan, ndiꞌ nailan meksenlangan. 36Ndiꞌ nailan mesuꞌat matay puliꞌ, segaga mesama ilan ditu nga sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit. Maꞌantu, bataꞌ nailan tuꞌu nu Megbebayaꞌ, kagina ki gasal nilan, mipeduma nailan di ketubuꞌ puliꞌ nu nga minatay. 37Mukaꞌ pa padun, petubuꞌen daan puliꞌ tuꞌu su nga minatay, puꞌ pia si Moises, tinakesiꞌanen dadema puꞌ metuud. Puꞌ ditu sinulat ni Moises dengantu mekatag di sigbet kiin migligaꞌ, iini piningalan dun ni Moises su Kaunutan ta, su Megbebayaꞌ pektemuyen ni Abraham, pektemuyen ni Isaac, mukaꞌ ni Jacob.” 38Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Naa misuunan ta, iini mektamuy tu Megbebayaꞌ su getaw tetubuꞌ, kanaꞌ nu nga minatay. Mekatag di Megbebayaꞌ, ndaꞌi minatay, lumbus tetubuꞌi getaw.” 39Saꞌ maꞌantu, kaliꞌ sembag dini Isusig duma mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, “Naa Sir, misugatan mui tinaluꞌ mu kia!” 40Puꞌ ndiꞌ na nilan mesuang sumaak puliꞌ diniin. 41Mendadi, kaliꞌ pelum saak si Isus tu nga Saduseo kia, “Mauma dema maꞌniniꞌi pekteluꞌen nu getaw? Ki gasal nu Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, laung nilan sapuꞌ laak daw ni David. 42Naa, mauma dema maꞌniaig laung nilan, asa si David, iin na gupiai suminulat dun, ditu sala pisulat nu Megbebayaꞌ piningalan dun ngag Bebat, maꞌniniꞌ? ‘Tinaluꞌ nu Kaunutan Megbebayaꞌ ditu Kaunutan ku, Pegingkuda di gupidu, dini dapit lintuu, 43sampay di gendaw pelebaun ku yaꞌa daagen mu su nga kuntra mu.’” 44Suminaak na puliꞌ si Isus dinilan, “Kaas ki Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, gilal ni David Kaunutan. Mendadi kagina maꞌantu, ki gasalen, sapuꞌ ba laak ni David?” 45Naa miktituluꞌ si Isus tu nga sakupen di gedapan nu melaun getaw. 46Mendadi, kaliꞌ pektaluꞌ, “Peglengilam amu, adun ndiꞌ amu megelinan nug betad nu nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, ki nga meliag mekpanawpanaw mekseluuk melambak suub, sampay mauyaꞌan nilan pegbesaan ilan nu getaw tu nga tebuꞌan. Mukaꞌ saꞌ ditu ilan keglekebibu, pemiliꞌen nilan su pegingkudan nu pegbesaan getaw. Mesama dia simbaan, pemiliꞌen nilan su tampusan metaas gingkudan. 47Mukaꞌ padun, peglimbungan nilani ngag balulibun, mengagaw ilan tu pimetang nilan, asa petaasen nilan su kenenabi nilan, pekpaitaꞌitaꞌ laak nilan. Naa maꞌnia, midugangan dema tuꞌui kebegat nu ginukuman ditu nga mekpetuꞌun di Palinta kiin!” 1  Tubus nituꞌ ndaꞌ maiben, kaliꞌ tingag si Isus, minitaꞌeni nga medatuꞌ getaw, migbegay ilan gamut nilan tug Balay kia Pengedapan tu Megbebayaꞌ. 2Duun pagidi minitaꞌ ni Isus balulibun, pubri gupia, migbetang dadema gamuten, laak duaꞌ laad sinsilyu. 3Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Taman taluꞌu diniu, ki pubri kini balulibun, gembagel pai ginamuten kiin, sabayaꞌ su ginamut nu nga kelaun getaw dini. 4Puꞌ sug duma getaw, ginamuten su laak kapin nu gimunen. Dagid kig balulibun kini, pia pubri gupia, gilaꞌen da gusay begay sug bataꞌ misukaten.” 5Naa pegyegaan nu ngag duma ni Isus kig Balay kia Pengedapan tu Megbebayaꞌ, mesibaꞌ laungi nga pengimbaalanen batu, sampay su nga pekayan dig Balay pimegay nu nga getaw. 6Dagid miktaluꞌ si Isus, “Naa, kig launanen kini maitaꞌ pa niu nandaw, duuni gendaw mateng, pia salabuuk batu di kitentudanen, ndaꞌiduni mesamaꞌ dun, megelaꞌ gupia penggebaꞌay.” 7Mendadi suminaak dini Isus su nga sakupen, “Naa saꞌ mesuꞌat, Sir, pesuun mu dinami, nanu ma mpenggulaula? Mukaꞌ alanduni tuꞌusan dun saꞌ sungu na menuudi tinaluꞌ mu kiin?” 8Sumimbag si Isus, “Naa, peglengilam amu, adun ndiꞌ amu melimbungan nu getaw. Puꞌ melaun metuaꞌ, engkenen nilani gelalu, laungen, ‘Naani Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan!’ Mukaꞌ teluꞌen nilan pagid, ‘Meglekaunutan na tuꞌu su Megbebayaꞌ!’ Naa kiin, ndiꞌ niu dema tuꞌu pegdunutay. 9Mukaꞌ pagid saꞌ duuni medengeg niui pegbunuꞌ mukaꞌ sasaw, ndiꞌ amu mendek dun. Puꞌ subay mauna mpenggulaula itu, laak kanaꞌ paini kelengkeb nug benwa.” 10Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Su sala nasud, lumumpak daan dig lain nasud. Su sala peglegediꞌan, lumumpak dig lain peglegediꞌan. 11Mukaꞌ duuni ngag linug metikteg, dakus mian pa pagidi meliget gutem mukaꞌ nga pelabuꞌ di tibuuk benwa. Melaun dademai mekendekendek penggulaula mukaꞌ mekesalebuꞌ tuꞌus dig langit. 12Laak dagid dekag pa mpenggulaulaig launanen kini, daapen amu nu nga getaw, peglegetan amu dayun. Dengaten amu tu nga simbaan nu getaw Judea, dayun amu pirisuay. Dengaten damu dema di gedapan nu nga gadiꞌ mukaꞌ duma kaunutan, sabaꞌ nu kesakup niu dinaan. 13Mendadi su sembag niu dun, iini mbaal sikaw niu megukit di Gempia Petenday. 14“Kaas buklus niui ginaa niu,” laung pa ni Isus, “di ndiꞌ niu pegdelendemen pedaan ki sembag niu. 15Saꞌ pensaakan namu, naan nai megbegay diniu tinawan niu sumbag dun. Kaas ndaꞌidun tanani kuntra niu mekepemilas tu teluꞌen niu, ndiꞌ damu dema nilan mpebalus. 16Laak dagid pia pa su nga mekegulang niu, su nga pated niu, su ngag betaꞌan niu mukaꞌ su nga sambat niu, pegwakil amu nilan tu nga kuntra niu. Mukaꞌ meksimawiꞌ ilan di ngag duma diniu ki petain. 17Bentaan amu nu kelaun getaw sabaꞌ nu kesakup niu dinaan. 18Laak dagid pia maꞌantu, pia sebalu dig buuk niu, ndaꞌiduni mekaꞌidan. 19Mendadi saꞌ mektigel amu, mpeduma amu tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen.” 20Laung pagid ni Isus, “Naa ki Jerusalem kini, maitaꞌ pa niu pegbeletan sundalu. Saꞌ maitaꞌ na niu, mesuunan niu puꞌ sungu na pelengay gapuyig lunsud. 21Mendadi saꞌ mpemaꞌniin na, su nga getaw dini Judea, subay meglaguy tu ngag binentudan. Adin su getaw metaang dig dialem lunsud kini, subay guaꞌ. Adin su getaw metaang dia mektabuꞌ benwa, ndiꞌ pia medinig lunsud. 22Puꞌ kiin na tuꞌu ki Gendaw nu Ginukuman nu Megbebayaꞌ, ki gendaw nu kenuud tuꞌu nu kelaun sinulat ditu Taluꞌ nu Megbebayaꞌ. 23Naa sug libun, saꞌ metaang dig bedesanen ki gendaw kiin, mukaꞌ mesama su pegduduꞌan pa, aa, mekelelaatlelaat ilan gupia! Puꞌ mbianan meliget kelegenayig dibabaw lumbang kini. Kig bansa kini, melebuꞌan nu ginukuman nu Megbebayaꞌ. 24Duuni pembunuꞌen, duun dademai pendaapen, dayun uitay mesigwag tu kelaun benwa. Ki Jerusalem kini, peglaatan nu nga kanaꞌ getaw Judea, sampay da dun metektak su pegbayaꞌ nug lain bansa dig lunsud kini.” 25Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Isus, “Mukaꞌ duun pai nga mekesalebuꞌ tuꞌus ditu mata gendaw, ditug bulan, mukaꞌ ditu ngag bitun. Melegenan dun patiꞌ su ngag bansa dig dibabaw lumbang, sabaꞌ nu kesebuꞌay nilan tug deguk nug dagat sampay tu medekdes kegbelulun nu nga nabek. 26Memegdaan su nga kilawan sabaꞌ nu gendek nilan dakus su kededuaꞌay nu ginaa nilan ditu nga sungu mpenggulaula di tibuuk lumbang. Puꞌ su kelaun mibetang ditu gawanawan, mekegyugegyug. 27Naa mendadi saꞌ menuud naig launanen, naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, medayag nau tuꞌu, metuaꞌu di gabun, medayag na su ginuungu mukaꞌ maitaꞌ di tiagu su kelengas nu metaas pegbayaꞌu. 28Kaas saꞌ maitaꞌ na niu kini mekpuun na menuud, naa pegindeg amu, ndiꞌ amu dega pegdungguꞌ, dedialay niu ki kenlekat diniu, puꞌ mesebang na tuꞌu.” 29Naa miksambingay si Isus tu nga sakupen, laungen, “Naa pegdelendem niu ki gayu igera, dakus sug duma gayu. 30Saꞌ maitaꞌ niu su gayu megbegu daun, mesuunan niu puꞌ sungu na memedesig benwa. 31Naa maꞌantu dadema, saꞌ maitaꞌ niui nga gempenggulaula kini, mesuunan da niu dema puꞌ sungu na tuꞌu meglekaunutan su Megbebayaꞌ.” 32Diksuꞌ ni Isus su taluꞌen, “Taman taluꞌu diniu, ndiꞌ tagad mematay su nga getaw tetubuꞌ nemun, megelaꞌ na menuudig launanen kini. 33Puꞌ su gekleb langit buꞌ lupaꞌ, megelaꞌ da mbeleng. Laak dagid ki pekteluꞌen ku kini, ndaꞌi kebelengen.” 34Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Mendadi, pektalenten amu, adun ndiꞌ megelaꞌig delendeman niu di keglekebibu niu milebianan, mukaꞌ di kegbebulek niu, sampay su kelibuleng niu di ketubuꞌay niu. Puꞌ mbuus metekawan amu di Gendaw kiin, gitunganen su metaban giman. 35Puꞌ ki Gendaw kiin, metekaw gupiai kesebangen di tibaꞌan getaw dig dibabaw lumbang. 36Kaas pegenduk amu lelayun, dunut penenabi amu, adun metigel niu ki kelaun mpenggulaula kitu, mukaꞌ ndiꞌ damu dema mpiid madap dinaan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, di kelusadu puliꞌ.” 37Maꞌantu, gendawgendaw pekpetuꞌun si Isus dia Pengedapan tu Megbebayaꞌ. Laak saꞌ lelabung, megawaꞌ na puliꞌ dia Jerusalem, mangay pa mengintulugan ditug Bentud nu nga Gayu Olibo. 38Su melaun getaw, gendawgendaw melapus mekpungun ditu Pengedapan, puꞌ adun mekineeg dini Isus. 1  Maꞌantu, sungu na mekpuun sug lumpuk nu nga getaw Judea, sug Lumpuk di Pan ndaꞌ Petulinay, sala ngalanen sug Lumpuk tug Liniusan. 2Mendadi ki nga kaunutan nug belian nu getaw Judea mukaꞌ ki nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, minengaw ilan suꞌatan nilan di kepatay nilan dini Isus, puꞌ mendek ilan, mbuus mesasaw su nga getaw. 3Mendadi kini si Judas Iscariote, sala tawan di nga sepuluꞌ buꞌ duaꞌ peneligan ni Isus, pingepuꞌan ni Satanas. 4Benaꞌ pingepuꞌan si Judas, linaawanen ki nga kaunutan nug belian kia mukaꞌ ki nga kaunutan nu pegingat tu Pengedapan tu Megbebayaꞌ, adun pegyegaan nilan ki melengas bianan ni Judas, tipuunen dinilan si Isus. 5Mendadi, benaꞌ mikitaꞌ ilan, aa naa, didialan nu nga kaunutan si Judas. Pisadan nilan dayun si Judas, tindanan nilan iin selapiꞌ. 6Sinanguꞌ dema ni Judas su sabut nilan. Kaas genat itu, si Judas kini, piksuꞌatsuꞌaten dayuni sikawen tumipu dini Isus, laak ndiꞌ mekpailagilag tu melaun getaw. 7Mendadi, minateng su gendaw nug Lumpuk di Pan ndaꞌ Petulinay, metaang dun sug betad nu nga getaw Judea mektitiꞌ nati karniru, guliden nilan tu Megbebayaꞌ gindan nilan tug Liniusan. 8Mendadi sinuguꞌ ni Isus si Pedro buꞌ si Juan, laungen dinilan, “Panaw amu, pegulingel niu kig Lebungan ta tug Liniusan.” 9Kaliꞌ ilan saak, “Adin mu ami paulingelay?” 10Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa maꞌniniꞌ. Saꞌ mateng amu ditu syudad, duun dayunig laki mesungkak niu, pekpisan bandi bitangan tubig. Iini tendugay niu, dunutay niu tug balay seledanen. 11Naa saꞌ metulan amu, taluꞌ niu dayun ditu gapuꞌ balay, ‘Naa pimuun nu Mekpetuꞌun, laungen, Adin dapit su sugud pengaanan nami tug Lebungan tug Liniusan, yami nu nga sakupu?’ 12Naa saꞌ maꞌnia,” laung ni Isus, “paitaꞌen dayun diniu ki gembagel sugud dia dapit ditaas, misangkap na. Dia na niu pegulingelayig Lebungan ta.” 13Mipanaw dayun si Pedro buꞌ si Juan, mukaꞌ midetengan nilan tuꞌu, maaꞌ dadema nu tinaluꞌ ni Isus. Pigulingel nilan dayun dia sug Lebungan nilan tug Liniusan. 14Naa benaꞌ mitektak na sug Lebungan tug Liniusan, migingkud maan si Isus, ilan nu nga peneliganen. 15Mendadi kaliꞌ pektaluꞌ si Isus dia nga peneliganen, “Aa naa, kini na su pedetengen ku gupia, meksalu ita maan dig Lebungan tug Liniusan kini, dekag pau mekebian dig lesayan ku! 16Puꞌ taluꞌu tuꞌu diniu, ndiꞌ nau puliꞌ maan dun, sampay da dun di gendaw mekpalas na ki tantu Lumpuk tug Liniusan, saꞌ meglekaunutan na tuꞌu su Megbebayaꞌ.” 17Naa saꞌ maꞌantu, minalap si Isus sala tasa penginumen. Benaꞌ mikpaladpalad tu Megbebayaꞌ, kaliꞌ pektaluꞌ dia nga sakupen, “Tabuk niu ini, pekilasilas niu inumay. 18Mendadi taluꞌu tuꞌu diniu, genat nandaw, ndiꞌ nau puliꞌ minum di penginumen kini, sampay da dun mateng su gendaw meglekaunutan na tuꞌu su Megbebayaꞌ.” 19Minalap pelum si Isus pan. Benaꞌ mikpaladpalad na puliꞌ tu Megbebayaꞌ, pimetanen dayun su pan, dayunen pentulunay dia nga peneliganen. Kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa, kini sug lawasu, ki begayu gumantiꞌ diniu. Kini, aan niu lelayun, puꞌ adun medelendem niau.” 20Naa maꞌnia dadema, benaꞌ mitubus ilan maan, minalap pelum si Isus sala tasa penginumen, dunut tinaluꞌen, “Ki penginumen kini, iin sug duguꞌu, ki mekigis na, adun gugas tu salaꞌ niu. Kig duguꞌuig bian nug begu pasad nu Megbebayaꞌ tu getaw. 21“Dagid bentayay pa daan niu!” laung pa ni Isus. “Ki getaw mektipu dinaan, suminalu gupia dinaan maan kini! 22Puꞌ naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, mbinasau tuꞌu, maaꞌ dadema nu pigdelendem pedaan nu Megbebayaꞌ. Laak dagid pia maꞌantu, ki getaw mektipu dinaan, mekelelaatlelaat gupia!” 23Naa saꞌ maꞌantu, kaliꞌ medengeg nu peneligan ni Isusi tinaluꞌen kia, miksinaakay ilan dayun, saꞌ adin saan getaw dinilani mekenggulaula di maꞌnia kia. 24Naa su nga peneligan ni Isus, miksual ilan, saꞌ taꞌ taway dun dinilani tampusan metaasi tindegen. 25Dagid kaliꞌ pektaluꞌ si Isus dinilan, “Naa su nga kanaꞌ getaw Judea, metegasi kegbayaꞌ dinilan nu nga gadiꞌ nilan. Mukaꞌ su nga kaunutan nilan, engkenen nilan su gelal Pegengagen, laung, nu nga sakup nilan. 26Dagid yamu, ndiꞌ amu mpia mengmaꞌantu. Sinangkaliꞌ adini tampusan metaasi tindegen diniu, subay iin nai mbaal maaꞌ nu tampusan ngudan. Ki kaunutan diniu padun, subay mbaal maaꞌ nu sesuguꞌen. 27Puꞌ maꞌniniꞌ. Adin ba su metaas, su pegingkud maan, saꞌ su megilak diniin? Kanaꞌ ba su pegingkud maan? Laak dagid pia naan, keni nau, maꞌniin sesuguꞌen niau.” 28Laung pa ni Isus tu nga peneliganen, “Naa yamui miksaliunung dinaan, pia di nga kengindan dinaan. 29Naa kagina mitenduꞌu nu Gamaꞌu meglekaunutan, naa yamu, tenduꞌen ku amu pa pagid, meglekaunutan damu dema. 30Maꞌantu, duuni gendaw meksalu ita maan buꞌ minum ditu Keglekaunutan ku, mukaꞌ padun mingkud damu dema mengukum tu nga sepuluꞌ buꞌ duaꞌ bansa nu getaw Israel.” 31Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus dini Simon Pedro, “Simon, pekineega! Si Satanas, migubug tu Megbebayaꞌ mekpalid diniu, maaꞌ nu kepalid di trigo, adun mpaini melaaten di gempia. 32Dagid pinenebian ku yaꞌa, Pedro, adun ndiꞌ mbeleng ki kekpetuud mu. Mendadi saꞌ meksikesuun ka na puliꞌ, pepagen mu dayun su kekpetuud nu nga mimated diniꞌa kini.” 33Kaliꞌ sembag si Pedro, “Aba, Sir, penensili mpirisua, sampay petain ka, minuyaꞌ nau meksaliunung diniꞌa!” 34Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Pedro, taluꞌu diniꞌa, dekag pasiꞌ peguni su manuk gebii kini, metelu deksuꞌa na memalaw puꞌ kanaꞌ mau mailala.” 35Kaliꞌ pagid pektaluꞌ si Isus, “Naa su sinuguꞌu amu mpanaw kitu, ki ndaꞌi giwit niu pitaka, gambag, dakus ndaꞌi sepatus niu kitu, duun bai kulang niu?” “Ndaꞌidun,” laung nilan. 36“Dagid genat nandaw,” laung padun ni Isus, “adin diniuig duuni pitakanen, subay uitenen, sampay gambag. Mukaꞌ adini ndaꞌidunig badungen, subay peksaluyen su suuben, adun mekesaluy badung. 37Puꞌ taluꞌu diniu, subay menuud dinaan ki misulat ditu Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, ‘Iin, mipemilang melaat getaw.’” Diksuꞌ ni Isus su tinaluꞌen, “Adin su misulat pedaan mekatag dinaan, megelaꞌ na tuꞌu menuud.” 38Kaliꞌ sembag su nga sakupen, “Naa, Sir, kiniig duaꞌ buuk badung!” Simbag ni Isus, “Sukal naini.” 39Gumiwaꞌ dia si Isus, tumiwad dayun tug Bentud nu nga Gayu Olibo, maaꞌ dadema nug betaden, migdunut dadema diniin su nga sakupen. 40Benaꞌ minateng ilan diag bentud, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus tu nga sakupen, “Penenabi amu, adun ndiꞌ amu mpenulay.” 41Naa sumiway deliꞌ si Isus dia nga sakupen, minundas dia gunaan, maꞌniin layuꞌ nu mesampet piglak, dayun minginlulud menenabi. 42Kaliꞌ pektaluꞌ, “Uu Amaꞌ, saꞌ sia mesuꞌat diniꞌa, ki tasa mipenuꞌ nug lesayan ku sunguu na inumay, naa peliaw mu sia dinaan, adun ndiꞌu na mainum. Laak dagid, Amaꞌ, sug daniꞌa mauyaꞌan, iini penuuden, kanaꞌ nug danaan.” 43Tubus itu, duuni mituaꞌ dini Isus sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ genat tu gekbus langit, dinuganganen su sekegen. 44Minamal gusay si Isus menenabi, sabaꞌ mibegatan patiꞌi ginaanen. Inulasan patiꞌ, maꞌniin duguꞌi gulasen mitegduꞌ diag lupaꞌ. 45Naa saꞌ maꞌnia, benaꞌ migbuat si Isus genat menenabi, pinuliꞌanen su nga sakupen kia. Midetenganen, tinulug ilan, melubay ilan sabaꞌ nu kelegenay nilan. 46Sinabinen ilan dayun, laungen, “Baa, mauma dema tinulug amu? Pegbuat amu, penenabi amu daan, adun ndiꞌ amu mpenulay.” 47Naa ndaꞌ pa medeksuꞌ mektaluꞌ si Isus, miksebangi melaun getaw. Iini pekpenuluꞌ dinilan si Judas, ki sala tawan kiin di sepuluꞌ buꞌ duaꞌ peneligan ni Isus. Mendadi, benaꞌ minateng ilan dia, kini si Judas, tuminuun dayun madap dini Isus, dunut ilekanen. 48Laung ni Isus, “Naa, Judas, galek masiꞌi tipu mu dig Bataꞌ nu Kilawan?” 49Naa su ngag duma ni Isus, benaꞌ misimaꞌ nilan su sungu mpenggulaula, sinaak nilan, “Naa, Sir, bekuten na namiig badung nami?” 50Dayun sala tawan dinilan, tinigbaseni gulipen nu Tampusan Metaas Belian nu getaw Judea. Miseksipi sedibaluy telinganen, dapit lintunen. 51Dagid laung ni Isus, “Baa, sukal na!” Dayunen depenayi telinganen, piuliꞌaneni gulipen kia. 52Naa ki nga getaw kini minangay dumaap dini Isus, ilani nga kaunutan nug belian, mukaꞌ duun dademai nga kaunutan nu pegingat tu Pengedapan tu Megbebayaꞌ, dakus ngag duma kaunutan nu getaw Judea. Miktaluꞌ dayun si Isus dinilan, “Naa, tulisan bau, kambat amu meguit badung mukaꞌ bentul saꞌ daapen niau? 53Asa gendawgendaw, naanig duma niu dia Pengedapan, laak ndaꞌ niau daapay. Dagid minateng daan tuꞌui pegbayaꞌ niu, ki pegbayaꞌ nu medelem.” 54Dinaap dayun si Isus. Benaꞌ midaap, inagak dayun ditug balay nu Tampusan Metaas Belian nu getaw Judea. Naa kini si Pedro, miglendug dadema di melayuꞌlayuꞌ. 55Benaꞌ minateng ilan diag lenuꞌan nug balay, duuni gapuy inuklak dia. Luminamug dayun si Pedro di nga getaw pemegingkud menalang dia gapuy. 56Mendadi, duuni sala tawan delaga dia, sesuguꞌen diag balay kia. Benaꞌ minitaꞌ nug delaga si Pedro pegingkud dia, midelagan nu gapuy, ilelaanen gupia, kaliꞌ pektaluꞌ, “Uy, ki getaw kini, duma pagid ni Isus!” 57Dagid mimalaw si Pedro. “Baa, Enaung,” laungen, “ndiꞌu mailala ki getaw kiin!” 58Tubus nituꞌ ndaꞌ maiben, duunig duma getaw mikaitaꞌ dini Pedro. Kaliꞌ pektaluꞌ, “Aa, yaꞌa, dumaa ma nilan dema!” “Baa, kanaꞌ lai!” laung ni Pedro. 59Naa benaꞌ duun saani sauras, duun pelumi sala tawan miglegintuud mektaluꞌ, “Naa, ki getaw kini, minget tendug lai tuꞌu ni Isus, puꞌ getaw Galilea ma dema!” 60Dagid sumimbag si Pedro, “Apelii lai, ki teluꞌen mu kiin, ndiꞌu lai mesabut!” Mendadi, ndaꞌ pa medeksuꞌ mektaluꞌ si Pedro, iin na demai keguni manuk. 61Dekag su Kaunutan, luminingay dini Pedro, dayun pingenlenganen. Milabuꞌ dayun dig delendeman ni Pedro su tinaluꞌ kiin nu Kaunutan, laungen, “Dekag pasiꞌ peguni su manuk gebii kini, metelu deksuꞌa na memalaw puꞌ kanaꞌ mau mailala.” 62Gumiwaꞌ dayun dia si Pedro, lilugutan dayun mengaduy. 63Naa su nga pegingat dini Isus kia, pingimusaungan nilan iin mukaꞌ dinaneg nilan. 64Tinimpeng nilan pagidi mata ni Isus, kaliꞌ ilan pektaluꞌ diniin, “Naa, saꞌ sia metuud puꞌ suunan ka, atuk mu saꞌ taꞌ taway dun dinamii mikpesait diniꞌa!” 65Dayun melaun pa paduni kegimusaung nilan dini Isus. 66Mendadi benaꞌ putiꞌ delagay na, mikpungun ki nga kaunutan nu getaw Judea, kampuꞌ nu nga kaunutan nug belian nilan mukaꞌ su nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ. Benaꞌ mipungun ilan, inagak dayun si Isus ditu gedapan nu Pikumpungan nu Metaas Gukum nu getaw Judea. 67Mendadi benaꞌ mideksaꞌ dia Pikumpungan nu nga Gukum si Isus, migbaalbaal sumaak diniin su nga gukum, laung nilan, “Mendadi, pemantek mu na dinami, yaꞌa ba tuꞌu su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan?” Kaliꞌ sembag si Isus, “Saꞌ taluꞌu diniu, ndiꞌ amu metuudan dun. 68Saꞌ sumaaku diniu, ndiꞌ niau sembagen. 69Laak dagid genat nandaw, naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, pegingkudu tuꞌu ditu dapit lintu nu Megbebayaꞌ, su Tampusan Ginuungan.” 70Migdengan dayun su nga gukum membaalbaal saak dini Isus, laung nilan, “Naa kumalenged maꞌantu, taꞌ itu, yaꞌa ba tuꞌu kig Bataꞌ nu Megbebayaꞌ?” Sumimbag si Isus, “Naa, maꞌnia da, yamui miktaluꞌ dun.” 71“Paa,” laung dayun nu nga gukum, “ndiꞌ ta na kambat duganganig dangat diniin! Puꞌ midengeg ta na kini dig babaꞌen gupia!” 1  Naa mendadi ki Pikumpungan kia nu Metaas Gukum nu getaw Judea, migdengan ilan megbuat, dayun nilan egakay si Isus ditu gubirnadur, si Pilato. Benaꞌ ditu ilan gedapan ni Pilato, 2binukaꞌ nilan dayun sug dangat nilan dini Isus, kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Ki getaw kini, mitaangan nami pesuainen sug delendeman nug bansa nami di gubirnu. Pektituluꞌanen su nga getaw, ndiꞌ nailan megbegay buis daw ditu tampusan gadiꞌ si Cesar, mukaꞌ engkenenen pa pagid puꞌ iin su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, saꞌitada gadiꞌ daw iin.” 3Mendadi, suminaak si Pilato dini Isus, “Naa, metuud ba, yaꞌa su gadiꞌ nu getaw Judea?” Kaliꞌ sembag si Isus, “Yaꞌa mai miktaluꞌ dun.” 4Kaliꞌ pektaluꞌ si Pilato tu nga kaunutan nug belian dakus tu melaun getaw, “Ki getaw kini, ndaꞌiduni misimaꞌu kepemilasen tug balaꞌud.” 5Minamal laak dumangat dini Isus su nga getaw Judea, laung nilan, “Dagid peksemukenen su ginaa nu nga getaw, sabaꞌ lineepen sug liwagan benwa Judea mekpetuꞌun. Mikpuun ditu Galilea, laak nemun, midepet na gupia dini Jerusalem.” 6Benaꞌ midengeg ni Pilato su tinaluꞌ kia nu nga getaw Judea, sinaaken dinilan, “Naa si Isus kini, masiꞌ getaw Galilea?” 7Benaꞌ misuunanen puꞌ si Isus, sakup tuꞌu nug benwa pegbiaꞌan ni Herodes, pibundasen dayun si Isus pegdeksaꞌ ditu niin. Puꞌ si Herodes, mitaang dadema dia Jerusalem di gendaw kia. 8Naa benaꞌ mipebundas si Isus ditu ni Herodes, liliag gupia si Herodes, puꞌ kitu nai kaibenen, mauyaꞌanen maitaꞌen si Isus, sabaꞌ nug dengeganen. Mauyaꞌanen dadema maitaꞌen siai mekesalebuꞌ penggulaulaanen. 9Naa saꞌ maꞌantu, melaun sinaak ni Herodes dini Isus, laak dagid iin, ndaꞌ sembag. 10Naa ki nga kaunutan nug belian mukaꞌ ki nga mekpetuꞌun di Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ kia, mimegindeg ilan dia, pinemalan nilan patiꞌ pengelegay si Isus. 11Dayun si Herodes kampuꞌ nu nga sundalunen, migininisan dayuni keksudiꞌ nilan dini Isus. Sala keksudiꞌ nilan diniin, piselukan nilan tautau suub gadiꞌ. Dayun piwit nilan puliꞌ iin ditu ni Pilato. 12Mendadi, kiin nai keseksud ni Herodes mukaꞌ ni Pilato, asa miniben ilan duaꞌ ndaꞌ pektubus. 13Mendadi si Pilato, pinsabinen ki nga kaunutan nug belian nu getaw Judea dakus su ngag duma meselagetaw nilan, sampay su nga melaun getaw. 14Benaꞌ mipungun ilan dia gedapanen, kaliꞌ pektaluꞌ dinilan si Pilato, “Naa mendadi ki getaw kini, dinangat niu dini naan, laung niu pesuainen sug delendeman nu nga getaw di gubirnu. Laak sinaakan ku di gedapan niu, dagid mekatag di kelaun dangat niu diniin, ndaꞌidun mai misimaꞌu salaꞌen dun. 15Mukaꞌ padun,” maaꞌ laung pa ni Pilato, “maꞌantu dademaig delendeman ni Herodes, kumalenged pigwakilen puliꞌ dinita. Naa, ndaꞌidun daani salaꞌ nu getaw kini lagaꞌ na ginaanen. 16Kaas danaan, pebadasu laak, dayun beluyay.” 17 Laak iini tinaluꞌ dun ni Pilatoi maꞌnia, puꞌ tauntaun, metaang dig Lumpuk tug Liniusan, duunig betad ni Pilato, subay beluyenen tu nga getaw Judeai sala tawan dinilan pinikutan. 18Dagid su kelaunan getaw, benaꞌ midengeg nilan puꞌ beluyen sia si Isus, migdengan ilan memeksay. “Petain iin!” laung nilan. “Beluyen dinami si Barabas!” 19(Naa si Barabas kiin, iini sala tawan pinikutan mekatag di sasaw di syudad kia, mukaꞌ migbunuꞌ samatawen.) 20Naa saꞌ maꞌantu, mikpulingkas pa puliꞌ madap di melaun getaw si Pilato. Puꞌ mauyaꞌanen sia, iini beluyenen dinilan si Isus. 21Laak mimeksay su nga getaw, laung nilan, “Lensangen di kurus! Lensangen ba di kurus!” 22Ketelu deksuꞌ na ni Pilato saak dinilan, “Mauma, alandun bai salaꞌen? Ndaꞌidun daani misimaꞌu salaꞌen lagaꞌ na ginaanen! Paladpalad pebadasu laak, dayun beluyay.” 23Laak migdegadega memeksay su nga getaw, lensangen daw di kurus si Isus. Tigaꞌwan, duminaagig beksay nilan. 24Sinanguꞌ ni Pilato ki pinengi kia nu melaun getaw, inukumanen si Isus. 25Su sala tawan kia pinengi nilan beluyen, ki pinirisu kia sabaꞌ mingatu tu gubirnu mukaꞌ migbunuꞌ, biluy tuꞌu ni Pilato. Kini si Isus, pigwakil ni Pilato tu petayanen, sinanguꞌen sug delendeman nu melaun getaw. 26Naa saꞌ maꞌantu, inagak si Isus ditu tandaꞌ petayan diniin. Naa su nga migagak diniin, duuni mipegitaꞌ nilan getaw sungu na mesebang dia Jerusalem, ngalanen si Simon, getaw Cirene. Iini linabet nu nga pegagak dini Isus, pipisan nilan dayun diniin ki kurus ni Isus, pilendug nilan diag binayaꞌ ni Isus. 27Naa melaun gupia getaw migdedunut dini Isus, kampuꞌ nu ngag libun pekpengaduy, milegenan ilan patiꞌ ditu mbianan ni Isus. 28Laak liningay ni Isus su ngag libun, kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Naa yamu ngag libun, getaw Jerusalem, ndiꞌ niau pengeduyay! Iin sungkini pengeduyay niu, kig lawas niu gupia, mukaꞌ su ngag bataꞌ niu. 29Puꞌ duun tuꞌui gendaw mateng, teluꞌen nu getaw, ‘Tumuꞌ pa su nga ndiꞌ mapet bataꞌen! Tumuꞌ pa su ndaꞌ mainsan mekepeduduꞌ gembataꞌ!’” 30Laung pa ni Isus, “Metaluꞌ pagid nu nga getaw tu ngag binentudan, ‘Yamu bentud amu, tumuꞌ tubakay niu ami!’ Dakus tu nga maikaꞌ bentud, ‘Yamu ngag bataꞌ bentud, tebunay niu ami!’” 31Diksuꞌ ni Isus su tinaluꞌen, “Puꞌ saꞌ maꞌniniꞌi kekpeleget dinaan kini, gitunganen mailaw tagun mau, naa yamu kiin, alandun saani mpenggulaula niu, gitunganen migangu tagun amu?” 32Naa duun dademaig duaꞌ tawan mimilas tug balaꞌud nu gubirnu, piduma dini Isus egakay ditu pepatay dinilan. 33Naa saꞌ maꞌantu, guminawas ilan dia syudad, midepet ilan dia dapit piningalan dun “Tulan Gulu.” Dayun nilan lensangay tu kurus si Isus. Piduma dadema lensangay kig duaꞌ tawan kia mimilas tug balaꞌud, miktimpang di kurus ni Isus su kurus nilan. 34Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Uu Amaꞌu, pedasun mu ilan! Puꞌ ndaꞌ nilan mesabut su kelebuꞌan nu pinggulaula nilan kini.” Naa benaꞌ milansang na tu kurus si Isus, piktali dayun nu sundalu su nga penepetenen, bian nilan mekilas dun. 35Minelindeg dia su nga getaw, pegbantay ilan tu mipenggulaula. Su pelum kaunutan nu getaw Judea, pingimusaungan nilan si Isus, laung nilan, “Paa, megaganen daw megaweni ngag lain getaw, naa melengas guunenenig lawasen, saꞌ sia metuud, kini tuꞌu su pimiliꞌ nu Megbebayaꞌ, ki Tinduꞌen Meglekaunutan!” 36Su nga sundalu, piksudiꞌan ilan pa pagid si Isus. Mikpesempel ilan diniin, dayun ilan peksangal penginumen dig babaꞌen, 37kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Naa saꞌ pinenggiꞌ yaꞌa su gadiꞌ nu getaw Judea, naa gawen muig lawas mu!” 38Naa duuni tuꞌus pidekep dia tandaꞌ nug dimpulu ni Isus, iini sinulat dun, “Kini su Gadiꞌ nu nga getaw Judea.” 39Naa sug duaꞌ tawan duma ni Isus linansang di nga kurus, su mimilas tug balaꞌud, mingimusaung dini Isus su sala tawan, laungen, “Haa, kanaꞌ ba yaꞌai Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan? Saꞌ maꞌnia, mauma dema ndiꞌa ma meksigawen, guunen mu dadema ami?” 40Laak su sala tawan pelum, pimaagenig dumanen kia, laungen diniin, “Ndiꞌa masiꞌ mendek tu Megbebayaꞌ, asa inukuman ka na dema? 41Laak ita kini, bantangen laaki maꞌninii ginukuman dinita, puꞌ sugda tu melaat gulaula ta. Kig duma ta kini, ndaꞌ mai melaat gulaulanen.” 42Kaliꞌ pagid pektaluꞌ dini Isus, “Uu Isus, saꞌ meglekaunutan ka na tuꞌu, ndiꞌ mau da selingaway!” 43Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, taluꞌu tuꞌu diniꞌa, nandaw kini, meksalabuuk ita ditu Paraiso,” saꞌitada tu gekbus langit. 44Naa su kelansang dini Isus tu kurus, mabuꞌ miktui gendaw, tekaw dumilemi tibuuk benwa, ndaꞌ tiagi gendaw sampay miginengaꞌ menaugi gendaw. 45Su kurtina bilet ditug dialem nu Pengedapan tu Megbebayaꞌ, mitekaw meginengaꞌ megedit. 46Mendadi minekeg dayun megbeksay si Isus, laungen, “Naa, uu Amaꞌu, pegwakilu diniꞌai gimuudu!” Dayun megetusi ginaanen. 47Naa su kaunutan sundalu dia, benaꞌ minitaꞌen su mipenggulaula, inalen dayun su Megbebayaꞌ, laungen, “Aa naa, masiꞌ metuud tuꞌu, ki getaw kini, ndaꞌiduni salaꞌen!” 48Su pelum melaun gupia getaw mipungun dia adun megbantay, benaꞌ minitaꞌ nilan su kelaun mipenggulaula, mimeguliꞌ ilan, pengekduken nilani gegdeb nilan sabaꞌ nu gembegat kelegenay nilan. 49Naa sug launan sambat ni Isus kampuꞌ nu ngag libun tumindug diniin genat tu Galilea, pemegindeg ilan dia mesempelsempel, adun maitaꞌ nilan su mipenggulaula. 50-51Naa duuni getaw genat tug lunsud Arimatea, sakup dadema Judea kia, ngalanen si Jose. Mekesuun getaw si Jose, melegdengig betaden, dakus mekpedateng tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ. Iini sala tawan dadema ditu Pikumpungan nu Metaas Gukum nu getaw Judea, laak ndaꞌ sanguꞌ ditu sabut kiin nu Pikumpungan mekatag dini Isus, sampay su pinggulaula nilan diniin. 52Mendadi kini si Jose, minangay madap dini Pilato, inubugen diniin, elapenen sug bangkay ni Isus. 53Saꞌ maꞌantu, inangay dayun ni Jose egwatay dia kurus sug bangkay ni Isus. Benaꞌ miagwaten, pinutusen di penepeten gemputiꞌ, ditunen dayun libeng sangyab liwakan di telektap, ki ndaꞌ mainsan melebengay getaw. 54Naa su gendaw kia, Birnis, su pengandam di Gendaw Pelali nu getaw Judea, puꞌ sala gendaw paitu. 55Naa su ngag libun kiin tumindug dini Isus genat tu Galilea, lindug nilan si Jose, kaas minitaꞌ nilan su sangyab, dakus minitaꞌ nilan dadema su kebetang nug bangkay ni Isus dia. 56Benaꞌ minuliꞌ ilan, pigulingel nilani nga memut tagek dakus su gininisan pagemut penguklaus nilan sia ditug bangkay ni Isus. Benaꞌ su Gendaw Pelali nilan, milali pa su ngag libun, maaꞌ nu pinalinta nu Megbebayaꞌ.
1  Mendadi benaꞌ daliꞌ endaw di gendaw Duminggu, ki ngag libun kia, mipanaw ilan, mipuliꞌ ilan ditu sangyab libengan dini Isus, iwit nilan su nga pagemut miandam nilan adun penguklaus sia ditug bangkay ni Isus. 2Laak dagid benaꞌ mesempel nailan dia sangyab, iini midetengan nilan, su gembagel batu tinakep tu sangyab, masiꞌ linulid na. 3Dayun ilan sumuut dia sangyab, dagid ndaꞌ nilan mbaangay dia sug bangkay nu Kaunutan si Isus. 4Mendadi, benaꞌ pekelibuleng pa su ngag libun saꞌ taꞌ alandun saani mipenggulaula, tekaw dayun duunig duaꞌ tawan suminaing dinilan pegindeg, meketinggasi penepetenen. 5Ki ngag libun kini, mikegdungguꞌ ilan, sabaꞌ mipatiꞌ ilan mendek. Dagid kaliꞌ pektaluꞌ dinilan kig duaꞌ tawan kia, “Ki getaw tetubuꞌ, mauma dema penengaun niu sia dinig lebengan di nga minatay? Kiin, ndaꞌ na dini. Pitubuꞌ na puliꞌ. 6Iini pegdelendem niu su tinaluꞌen diniu kiin saanan niu ditu pa Galilea, 7maaꞌ laungen, ‘Naan kini kig Bataꞌ nu Kilawan, subay pegwakilu di pegbayaꞌ nu mikesalaꞌ getaw, mukaꞌ lensangenu di kurus. Dayun di ketelu endawen, metubuꞌu puliꞌ.’”
8Iin pa midelendem tuꞌu nu ngag libun su tinaluꞌ kia ni Isus. 9Mendadi saꞌ maꞌantu, mipuliꞌ ilan dayun genat tu sangyab, pingukitan nilan su nga sepuluꞌ buꞌ sala tawan peneligan ni Isus dakus su kelaun duma nilan ditug launan mipenggulaula. 10Naa su migukit dun tu nga peneligan ni Isus, ilan si Maria Magdalena mukaꞌ si Juana, dakus si Maria ginaꞌ ni Santiago, sampay nga samalibun nilan. 11Laak benaꞌ midengeg nu nga peneligan ni Isus, dig delendeman nilan, sagya laak gukiten, kaas ndaꞌ ilan pekpetuud dun. 12Laak dagid si Pedro, suminambut megbuat, gumibek dayun ditu sangyab. Benaꞌ midepet dia, migdungguꞌ mekselip diag dialem. Iin laaki minitaꞌen su nga penepeten, su kamun pinutus ditug bangkay ni Isus. Minuliꞌ dayun si Pedro, milibuleng gupia, saꞌ taꞌ alandun saani mipenggulaula.
13Naa mendadi su gendaw kia, duunig duaꞌ tawan sakup ni Isus pekpanaw dadema, pegangay ilan tu maikaꞌ lunsud piningalan dun Emmaus, genat ilan tu Jerusalem, mabuꞌ duuni sepuluꞌ buꞌ telu kilumitruig layuꞌen. 14Naa saanan nilan dig dalan, pegyegaan nilan su kelaun mipenggulaula kia. 15Naa segay nilan megyagayaga mukaꞌ meksinaakay, mitekaw metuaꞌ dia nilan, si Isus na gupia. Tumindug dayun dinilan. 16Laak dagid pia minitaꞌ nilan iin, ndaꞌ nilan mailala. 17Sinaak ni Isus dinilan, “Taꞌ alanduni pegyegaan niu kiin, sinegay niu mpanaw?”
Tuminlen ilan dayun, midemeng ilan gupia. 18Dayun su sala tawan, ngalanen si Cleopas, kaliꞌ sembag, “Taꞌ itu, kig launan getaw dia Jerusalem nemun, sala mu da masiꞌi ndaꞌ mu mesuunay ki mipenggulaula dia kia nemun?”
19“Taꞌ mai mipenggulaula?” sinaak ni Isus.
Kaliꞌ ilan sembag, “Su nga mipenggulaula ni Isus, getaw Nazaret. Puꞌ pimuunan iin nu Megbebayaꞌ, ginuungan tantu su kengukiten dakus su nga penggulaulaanen di pegitaꞌen nu nga getaw sampay di pegitaꞌen nu Megbebayaꞌ. 20Laak dagid tinipu nu nga kaunutan nug belian ta dakus nga meselagetaw, adun ukuman lagaꞌ na ginaanen. Pilansang nilan dayun di kurus. 21Asa yami, pedetengen nami sia, iin na tuꞌu ki meglegawen dig bansa ta Israel! Mukaꞌ padun, kini nai ketelu endawen genat di kepatayen. 22Pidag pa tanan, duuni ngag libun di pikumpungan nami, misebuꞌan ami dun gupia, puꞌ kamun daliꞌ endaw, milapus ilan mpanaw tu sangyab libengan dun. 23Laak benaꞌ minateng ilan dia, ndaꞌ nilan pelum mbaangay sug bangkay ni Isus. Naa mipuliꞌ ilan dayun, inukit nilan dinami, duuni mikpaitaꞌ daw dinilani nga sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit. Tinaluꞌ daw nu nga getaw langit, mitubuꞌ na puliꞌ daw si Isus. 24Naa saꞌ maꞌantu, duunig duma nami minangay ditug libengan dun, dayun minitaꞌ nilan, maaꞌ da gupia nu tinaluꞌ nu ngag libun. Laak dagid si Isus, ndaꞌ nilan dema maitaꞌ.”
25“Ay, yamu pa di getaw,” laung ni Isus, “benguꞌbenguꞌen amu! Mauma dema melegen amu metuuday dun, su kelaun sinulat dengantu ditu Taluꞌ nu Megbebayaꞌ nu nga getaw pimuunanen? 26Kanaꞌ ba metuud, ki Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, su gasalen, mbiananeni kelaun lasayen kini, dayun gasalen dadema, megdedengeg na tantu?” 27Dayun pigulug ni Isus dig duaꞌ tawan kia su kelaun sinulat pedaan mekatag diniin ditu Taluꞌ nu Megbebayaꞌ. Pikpuunanen su nga sinulat ni Moises, dayun gilaꞌen su sinulat nu kelaun duma getaw pimuunan nu Megbebayaꞌ.
28Naa maꞌantu, misebang ilan diag lunsud gengayan nilan. Si Isus, maꞌniin mundas pa, 29laak ginuut nug duaꞌ tawan kia ndiꞌ pa mundas, laung nilan, “Naa, pektuluga na dia nami, puꞌ lelabung na, sungu na meglegebii.” Paladpalad migdunut si Isus dinilan suled diag balay, mektulug dia sia. 30Naa dekag dia nailan pengaanan, inimud ni Isus su pan. Dekag mikpaladpalad tu Megbebayaꞌ, pimetanen su pan, tinulunen dayun dinilan. 31Naa maꞌniin mibuasan nai mata nilan, minilala nilan dayun si Isus. Luminilung dayun si Isus. 32Mendadi, sug duaꞌ tawan sakupen, kaliꞌ ilan pegyagayaga, laung nilan, “Pia su diin paita dalan kamun, kanaꞌ ba misingkuꞌ tug langitig leliag ta, segayen megyaga dinita, su inubaden dinita kia su Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ?”
33Maꞌantu, migbuat dayun sug duaꞌ tawan, mipuliꞌ ilan ganam ditu Jerusalem. Midetengan nilan, mipungun na su sepuluꞌ buꞌ sala tawan peneligan ni Isus dakus su nga samasakup nilan. 34Laung dayun nu nga mipungun kia, “Naa, metuud daan tuꞌu, mitubuꞌ su Kaunutan! Mikpaitaꞌ ma na dini Simon!”
35Dayun sug duaꞌ tawan genat tug Emmaus, inukit nilan pa pagid ki mipenggulaula nilan kia diag dalan, sampay su kailala nilan dini Isus saananen mekpeta tu pan.
36Naa ndaꞌ pa medeksuꞌ nug duaꞌ tawan su gukiten nilan, mitekaw metuaꞌ si Isus, iin gupiai suminaing mindeg dinilan. Kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa, gempiai ginaa niu.”
37Laak maꞌniin ilan igyang, mipatiꞌ ilan mendek, puꞌ laung nilan dun, maitaꞌ nilani multu. 38Dagid kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mauma dema melibuleng amu? Mauma dema duaꞌduaꞌi kesalig niu? 39Tayay pa daani kemetu kini mukaꞌ geksudu, naan tantu ini. Depenay niau, adun mesuunan niu. Puꞌ su multu, ndaꞌi guneden, ndaꞌidun dademai tulanen, maꞌniin dinaan minitaꞌ niu kini.”
40Dayunen paitaꞌ dinilan su geksuden dakus kemeten. 41Melegen nilan metuuday, sabaꞌ leliag nilan. Saanan nilan mesebuꞌan dun, sinaak ni Isus, “Duuni gaan niu dini?” 42Tinulun nilan dayun diniini sedaꞌ, tinitiꞌ. 43Dayun tuꞌu aanay ni Isus di pegitaꞌen nilan.
44Mendadi, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus tu nga sakupen, “Naa, kini na tuꞌu su tinaluꞌu pedaan diniu sug diin, su duminuma pau diniu. Ki misulat mekatag dinaan ditu Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, tinaluꞌu daan diniu puꞌ subay megelaꞌ menuud, genat tu Palinta misulat ni Moises mukaꞌ su nga pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu, sampay su ngag Bebat.”
45Naa saꞌ maꞌantu, biwasan ni Isus sug delendeman nu nga sakupen kia, adun mesabut na nilan su Misulat Taluꞌ kia nu Megbebayaꞌ. 46Kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Iini misulat, ki Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, subay mayan dig lasay, dayun di ketelu endawen, metubuꞌ puliꞌ. 47Mukaꞌ misulat dadema, subay pegukit pebian di pegbayaꞌu ki keksikesuun nu getaw adun pedesunen su salaꞌen. Pekpuunan pegukitay dini Jerusalem, dayun ditu kelaun bansa nu getaw. 48Mendadi, yamu nai menakesiꞌ di kelaun mipenggulaula kini. 49Naa taluꞌu diniu, pelusaden ku pa tuꞌu dini niu kig Balakat nu Megbebayaꞌ, ki pinasad ni Amaꞌu. Laak pegunung pamu dini syudad, sampay da dun di gendaw lumusad iin genat tu gekbus langit, dayun begayan amu niin ginuung.”
50Naa inagak ni Isus su nga sakupen tug liu nu syudad, gikteb tug lunsud Betania. Benaꞌ minateng ilan dia, tinggal ni Isus kig baingkenen, pinenebianeni nga sakupen kia. 51Mendadi, selianen menenabi dinilan, sumiway dayun dinilan, pilentu ditu gekbus langit si Isus. 52Naa su nga sakupen, linuꞌudan nilan si Isus, dayun ilan puliꞌ tu Jerusalem, mipatiꞌ ilan penleliagay. 53Genat itu, tatap ilan meditug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, pegenalan nilan dia su Megbebayaꞌ.
|