Subaneo John

Juan

Juan 1

1  Dengantu, su ndaꞌ pa mbaali gekleb langit buꞌ lupaꞌ, kini si Isus, daan na. Iin sug duma nu Megbebayaꞌ. Gelalen su Taluꞌ mukaꞌ iin dademai Megbebayaꞌ. 2Genat di pikpuunan nug launanen, iinig duma nu Megbebayaꞌ. 3Adin su binaal, pibaal nu Megbebayaꞌ diniin. Ndaꞌiduni mibaal, iini minaal dun. 4Ki Taluꞌ kini, iini pikpuunan nu ketubuꞌ. Kagina iini mekpetubuꞌ tu getaw, mekpedelag tug delendeman nu nga getaw. 5Dumilag su tiag dig dialem medelem, ndaꞌ magaw nu medelem. 6Naa duuni getaw tinduꞌ nu Megbebayaꞌ, ngalanen si Juan. Kini si Juan, sinuguꞌ nu Megbebayaꞌ 7mangay megukit di nga getaw mekatag di getaw piningalan dun su tiag, adun medengeg nilan mukaꞌ metuudan ilan dun, launan nilan. 8Kanaꞌ nu tiag, laak sinuguꞌ ukitanen su nga getaw mekatag di tiag. 9Su tantu tiag si Isus, luminusad na dinig lumbang mekpedelag dig delendeman nug launan getaw. 10Mendadi si Isus, gelalen su Taluꞌ, midinig lumbang kini. Laak, pia pibaal diniin nu Megbebayaꞌ sug lumbang, ndaꞌ mailala nu nga kilawan. 11Minangay ditug daan benwanen, laak ndaꞌ penembaꞌay nu nga samanen getaw Judea. 12Pia maꞌantu, duuni minembaꞌ diniin. Adin su nga minembaꞌ diniin, su nga mikpetuud gupia diniin, diadia bigayanen pegbayaꞌ betaꞌen nu Megbebayaꞌ. 13Mikendutaꞌi kebataꞌ dinilan? Kanaꞌ gasal getawi puunanen. Ndaꞌ ilan pegigetaw ngag bataꞌ nu kinilawan, puꞌ su Megbebayaꞌ nai tantu Gamaꞌ nilan. 14Mendadi ki Taluꞌ kini, miksibaluy getaw. Suminala dinami megbenwa, kaas minitaꞌ nami su kelengas nu pegbayaꞌen, puꞌ sabaꞌ iinig buntung Bataꞌ nu Gamaꞌ ta Megbebayaꞌ. Ndaꞌiduni gikteben su tulungen di nga getaw mukaꞌ su ketuuden. 15Naa si Juan kiin, duuni gendaw miktaluꞌ mekatag di Taluꞌ kini. Minekeg mektaluꞌ, laungen, “Kini da sug bekna pekteluꞌen ku diniu puꞌ duuni metuaꞌ, mbinayaꞌ pa dinaan, laak pia maꞌantu, metaas pai pegbayaꞌen batul danaan, puꞌ su ndaꞌ pau pegigetaw, daan nain.” 16Naa, kagina ndaꞌi giktebeni tulungen dinita, pepianan ita niin gebii gendaw, launan ta. 17Dengantu pisuunan ita ni Moises tu Palinta nu Megbebayaꞌ, laak nemun, pibian dini Isukristu, mbianan ta su tulungen mukaꞌ su ketuuden. 18Ndaꞌi getaw mikaitaꞌ ditu Megbebayaꞌ. Su da laak buntung Bataꞌen, sug duma nu Gamaꞌen Megbebayaꞌ, iini mikpesuun dun tu nga getaw. 19Naa mendadi su nga kaunutan nu nga getaw Judea tu Jerusalem, suminuguꞌ ilan di ngag belian nilan mukaꞌ nga sapuꞌ ni Levi meditu ni Juan kia, adun saaken nilan diniin, “Naa yaꞌa, alanduni gelal mu?” 20Mendadi kini si Juan, ndaꞌ pegbelibad sumbag dun, miglegintuud gupia, laungen, “Kanaꞌu nu Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan.” 21Sinaak nilan, “Saꞌ maꞌnia, alanduni gelal mu? Si Eliasa?” Simbag ni Juan, “Kanaꞌen.” Sinaak na nilan pelum, “Su ba pedetengen nami Pimuunan nu Megbebayaꞌ?” “Kanaꞌ,” simbag ni Juan. 22“Mendadi,” laung nilan, “pesuun mu dinami saꞌ taꞌi gelal mu, adun mesembag nami su nga suminuguꞌ dinami medini niꞌa. Taꞌi ketaluꞌ mu mekatag dig lawas mu?” 23Saꞌ maꞌnia, inalap dayun ni Juan sembagen su sinulat dengantu ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ nu pimuunanen si Isaias, laungen, “Naani ‘mektawag diag limawaꞌ,’ laung ku, ‘Pelegdeng niu kig dalan nu Kaunutan Megbebayaꞌ!’” 24Naa su nga sinuguꞌ kia, sinuguꞌ ilan nu pikumpungan nu getaw Judea piningalan dun Pariseo. 25Kaliꞌ ilan saak pelum dini Juan, “Naa mauma dema memunaga tubig tu getaw, saꞌ kanaꞌ yaꞌa su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan mukaꞌ kanaꞌa ni Elias, mukaꞌ kanaꞌa dadema nu Pimuunan nu Megbebayaꞌ?” 26Kaliꞌ sembag si Juan, “Naan kini, megbunagu laak tubig tu nga getaw. Dagid duuni megduma diniu, ndaꞌ niu mailala. 27Iin, mbinayaꞌ pa dinaan, laak pia su sepatusen, kanaꞌu bantang megubad dun diniin.” 28Naa kig launanen kia, ditug Betania mipenggulaula, tug dipag Jordan, dia tandaꞌ mimunag si Juan tubig tu nga getaw. 29Mendadi benaꞌ migendaw, kini si Isus, minitaꞌ tuꞌu ni Juan misebang pangay dia niin. Kaliꞌ pektaluꞌ si Juan, “Aa naa, kiin na tuꞌu su piningalan dun Nati Karniru nu Megbebayaꞌ, su mbaal guliden tu Megbebayaꞌ, puꞌ adun mpedasun su salaꞌ nu tibaꞌan getaw! 30Iini tinaluꞌu sug laung ku, ‘Duuni sungu metuaꞌ, mbinayaꞌ pa dinaan, laak pia maꞌantu, metaas pa gupia dinaan, puꞌ su ndaꞌ pau pegigetaw, daan nain.’ 31Naa sug bekna,” laung pa ni Juan, “ndaꞌu iin mailala. Laak dagid iini mituaꞌu dun memunag tubig tu getaw, puꞌ adun pailalau iin di nga getaw Israel.” 32Mendadi tinakesiꞌan ni Juan si Isus, laungen, “Minitaꞌu sug Balakat nu Megbebayaꞌ luminusad genat tu gekbus langit, miglanguban di maꞌniin palas limuun, dayun ndaꞌ na awaꞌ diniin. 33Ndaꞌu pain mailala, dagid su Megbebayaꞌ, su suminuguꞌ dinaan memunagu tubig tu nga getaw, daan na miktaluꞌ dinaan, ‘Maitaꞌ mu sug Balakat nu Megbebayaꞌ lumusad mukaꞌ ndiꞌ na mawaꞌ di getaw. Mendadi ki getaw kiin, iin su bunagenen tu nga getaw sug Balakat nu Megbebayaꞌ.’” 34Diksuꞌ ni Juan, “Naa kagina minitaꞌu tuꞌu, taluꞌu diniu, iinen na tuꞌu sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ.” 35Naa benaꞌ miksala gendaw, dia na puliꞌ pegindeg si Juan, ilan nu sakupen duaꞌ tawan. 36Mendadi, minitaꞌ ni Juan si Isus minayan dia. Kaliꞌ pektaluꞌ si Juan, “Naa, bentayay pa daan niu, kia na su Nati Karniru nu Megbebayaꞌ!” 37Naa kig duaꞌ tawan kini sakup ni Juan, benaꞌ midengeg nilani tinaluꞌen kia, lindug nilan si Isus. 38Luminingay dayun si Isus, minitaꞌen ilan miglendug diniin. Sinaaken dinilan, “Taꞌ alanduni penengaun niu?” Kaliꞌ ilan sembag, “Rabi, adin ka pektulugan?” (Su gelalen Rabi, guluganen, “Mekpetuꞌun.”) 39Simbag ni Isus, “Tendug amu dinaan, adun niu maitaꞌ.” Mendadi tumindug ilan tuꞌu diniin, minitaꞌ nilan dema su pegbenwananen, lilabung ilan dayun dia niin. (Puꞌ ginengaꞌ na menaugi gendaw gembabaꞌ.) 40Naa sala tawan di nga mikedengeg tu tinaluꞌ ni Juan kia dayun miglendug dini Isus, iin si Andres, pated ni Simon Pedro. 41Si Andres, linaawanen dayun ki gulangbataꞌen si Simon, laungen diniin, “Minitaꞌ na nami su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan.” (Naa ki gelalen “Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan,” iin su gulugan nu ngalanen si Kristu.) 42Inunutan dayun ni Andres si Simon ditu ni Isus. Mendadi si Isus, pingenlenganen si Simon, kaliꞌ pektaluꞌ diniin, “Yaꞌa si Simon, bataꞌ ni Juan. Dagid genat nandaw, paingalan diniꞌa, si Cefas.” (Su ngalan Cefas, guluganen “batu,” sala ngalanen si Pedro.) 43Benaꞌ miksala gendaw, pigdelendem ni Isus meditu Galilea. Mendadi linaawaneni sala tawan si Felipe, kaliꞌ pektaluꞌ diniin, “Pegdunuta dinaan!” 44(Naa kini si Felipe, getaw Betsaida, sug lunsud dadema ni Andres buꞌ ni Pedro.) 45Mendadi si Felipe, linaawanen si Natanael, kaliꞌ dayun pektaluꞌ diniin, “Minitaꞌ na nami su sinulat ni Moises ditu Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, su sinulat dadema nu ngag duma pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu. Ngalanen si Isus, bataꞌ ni Jose, getaw Nazaret.” 46Dagid kini si Natanael, kaliꞌ sembag, “Baa, duun bai melengas megenat dig lunsud Nazaret kiin?” “Naa, tenduga dinaan,” laung ni Felipe, “adun mu maitaꞌ.” 47Mendadi kini si Isus, benaꞌ minitaꞌen si Natanael pegangay dia niin, kaliꞌ pektaluꞌ di ngag dumanen, “Bentayay pa daan niu, ki getaw kia, tantu getaw Israel. Ndaꞌig limbungen!” 48Sinaak ni Natanael dini Isus, “Taꞌ mai kailala mu dinaan?” “Su ndaꞌa pa melaaway ni Felipe,” laung ni Isus, “minitaꞌu yaꞌa minilunga dia gayu igera.” 49“Aa naa, Sir,” simbag ni Natanael, “saꞌ maꞌantu, yaꞌa na gupia sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ! Yaꞌa su Gadiꞌ nami nu nga getaw Israel!” 50Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Mituudan ka ba dinaan sabaꞌ di tinaluꞌu kia puꞌ minitaꞌu yaꞌa saꞌ minilunga diag igera? Maitaꞌ mu pa ki mekesalebuꞌ padun gupia! 51Taman taluꞌu diniu, maitaꞌ pa niu kig langit mpukaꞌ, mukaꞌ ki nga sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit luntu mukaꞌ lumusad dinaan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan.”


Juan 2

1  Naa genat itu di ketelu endawen, duunig belaꞌi tug lunsud Cana sakup Galilea. Suminaup tug belaꞌi su ginaꞌ ni Isus, 2pisebutan dadema si Isus kampuꞌ nu nga sakupen. 3Mendadi benaꞌ migelaꞌ nai penginumen, laung nu ginaꞌ ni Isus diniin, “Ki penginumen nilan, migelaꞌ na daw.” 4“Baa,” simbag ni Isus, “ndiꞌ mau pegbiaꞌay. Ndaꞌ pa dateng su gendawu.” 5Kaliꞌ dayun pektaluꞌ su ginaꞌ ni Isus di nga megilak, “Adin su teluꞌenen diniu, petuud niu.” 6Naa su nga getaw Judea, duuni ngag betad nilan mekatag di kengugas adun mawaꞌ su kelemuꞌay nilan. Kaas duuni genem buuk gunsuꞌ dia bitangan tubig pengugas, kada salabuuk gunsuꞌ, melepisanen saani paat buuk taru sabaꞌ kebagelen. 7Mendadi kini si Isus, miktaluꞌ di nga megilak, “Pepenuꞌ niu tubig ki nga gunsuꞌ kini.” Bitangan nilan dayun tubig, pilepeng nilan tug babaꞌen. 8Laung dayun ni Isus, “Naa, saguk amu dun, uit niu dia meguit dig belaꞌi.” Iwitan nilan dun dayun iin. 9Ininaman dayun nu meguit dig belaꞌi ki tubig kini binaluy na penginumen. Sinabinen dayun su menginsawa, puꞌ ndaꞌen suunay ki pigenatan nu penginumen kini (asa misuunan nu nga megilak kia, su miksaguk dun). 10Laung nu meguit tug belaꞌi dia menginsawa, “Saꞌ su kelaun duma getaw, unaanen peksuday su mekepia penginumen. Benaꞌ melaun nai miꞌinum nu nga suminaup, peksudenen dayun pelum su sinukalay. Dagid yaꞌa, masiꞌ sinawad mu ki mekepia penginumen kini, iin mu pa peksuday!” 11Kiniig bekna mekesalebuꞌ tuꞌus pinggulaula ni Isus. Pinggulaulanen dia Cana sakup Galilea. Maꞌnia, pinitaꞌen di nga getaw ki kelengas nu pegbayaꞌen, kaas mikpetuud dayun diniin su nga sakupen. 12Naa mendadi, tumigbeng dayun si Isus tu Capernaum, ilan nu ginaꞌen, su nga pateden mukaꞌ nga sakupen. Migbebenwa ilan dayun dia nga santaꞌ gebii. 13Naa saꞌ sungu mektelipuun sug Lumpuk nu nga getaw Judea gindan ditug Liniusan, miditu si Isus syudad Jerusalem. 14Benaꞌ midepet tug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, mitaanganen ki nga mendagang guliden, su nga meksesaluy baka, karniru mukaꞌ malepati. Minitaꞌen dadema ki nga membeles selapiꞌ, dia ilan pegingkud lemisaan nilan. 15Mendadi kini si Isus, minimud tali, binaalen dayun badas, pingutidanen ilan dayun dia Pengedapan, pimugawen dadema dia ki ngag baka mukaꞌ karniru. Binunagen pa pagid su selapiꞌ nu nga memeles selapiꞌ, mukaꞌ pimbelikwangen su ngag lemisaan nilan. 16Miktaluꞌ si Isus tu nga mendagang malepati, “Awaꞌ niu dini! Ndiꞌ niu baalay tebuꞌan kig Balay kini Pengedapan tu Gamaꞌu!” 17Milabuꞌ dayun dig delendeman nu nga sakupen su sinulat dengantu ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, “Mibagai gangitu, uu Megbebayaꞌ, miksekat di kepetailu tu Pengedapan diniꞌa.” 18Mendadi duuni nga kaunutan nu getaw Judea suminaak dini Isus, “Duun bai mekesalebuꞌ paitaꞌ mu dinami, tuꞌus di pegbayaꞌ mu menggulaula dun kia?” 19Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa kig Balay kini Pengedapan tu Megbebayaꞌ, gebaꞌ niu. Dayun gikteb telu endaw, baalen ku puliꞌ.” 20“Apelii lai!” laung nilan. “Paat puluꞌ buꞌ enem taun pegbaalayi Pengedapan kini. Dayun baalen mu puliꞌ gikteb telu endaw?” 21Laak dagid kig balay kia tinaluꞌ ni Isus, piuluganen dunig lawasen. 22Mendadi benaꞌ pitubuꞌ puliꞌ si Isus, milabuꞌ dayun dig delendeman nu nga sakupen su tinaluꞌen kia. Mituudan ilan dayun ditu sinulat dengantu ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ mekatag diniin, sampay tu tinaluꞌ kia ni Isus. 23Naa selian ni Isus dia Jerusalem mitaang dig Lumpuk nug Liniusan, melaun getaw mikpetuud diniin saꞌ minitaꞌ nilan su nga mekesalebuꞌ tuꞌus pinggulaulanen. 24Laak ndaꞌ pesalig dinilan si Isus, puꞌ sinuunanenig betad nilan, tibaꞌan nilan. 25Ndiꞌ kambat pesuunan dun, puꞌ migelaꞌen mesuunay sug dialem delendeman nu getaw.


Juan 3

1  1Naa duuni kaunutan nu getaw Judea ngalanen si Nicodemo, sakup di pikumpungan nu Pariseo. 2Mendadi duuni gebii, kini si Nicodemo, luminabet dini Isus, kaliꞌ pektaluꞌ diniin, “Naa Sir, misuunan nami puꞌ mekpetuꞌun ka genat tu Megbebayaꞌ. Puꞌ ndaꞌi getaw mekenggulaula di nga mekesalebuꞌ tuꞌus mu kia, subay ebangan nu Megbebayaꞌ.” 3Si Isus, kaliꞌ sembag, “Taman taluꞌu diniꞌa, ndiꞌ mpedumai getaw tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, subay megigetaw iin puliꞌ.” 4Kaliꞌ dayun saak si Nicodemo, “Endunen ma duni kegigetaw puliꞌ nu megulang getaw? Mesuꞌat ba mpuliꞌ ditu tian nu ginaꞌen dayun megigetaw puliꞌ?” 5Kaliꞌ sembag si Isus, “Taman taluꞌu diniꞌa, ndaꞌi getaw mekesakup tu Keglekaunutan nu Megbebayaꞌ, subay megigetaw pebian di tubig mukaꞌ pebian dig Balakat nu Megbebayaꞌ. 6Adin su megigetaw mekpuun di kilawan, kilawan dademai gasalen. Saꞌ su megigetaw mekpuun dig Balakat nu Megbebayaꞌ, diniwata dademai gasalen. 7Ndiꞌa mesebuꞌan dun su tinaluꞌu diniꞌa puꞌ subay megelaꞌ amu megigetaw puliꞌ. 8Pinanggiꞌu tu genus. Su gengayan nu genus, su genus laaki metau dun. Medengeg mu, laak ndiꞌ mu mesuunani gengayanen sampay pigenatanen. Naa, maꞌantu dadema su megigetaw di pegbayaꞌ nug Balakat nu Megbebayaꞌ, ndiꞌ mu mesuunan saꞌ mikendutaꞌ dun.” 9“Apelai,” laung ni Nicodemo, “kendutaꞌ main?” 10Kaliꞌ sembag si Isus, “Aa, yaꞌa kini, memintuluꞌa nu getaw Israel, laak ndaꞌ mu ba mesuunay ia? 11Taman taluꞌu diniꞌa, pekteluꞌen nami diniu su misuunan nami, pegukiten nami su minitaꞌ nami, laak ndiꞌ amu metuudan dun. 12Naa saꞌ ndiꞌ amu metuudan dun su tinaluꞌu mekatag di gempenggulaula dinig lumbang, metuudan bamu dun su teluꞌen ku mekatag dig langit? 13Ndaꞌi getaw mikelentu adun meditug langit, subay laak sug luminusad, sug Bataꞌ nu Kilawan, naan. 14“Naa dengantu, si Moises kiin, selian nu nga getaw Israel dia pa limawaꞌ, binaalenig ledawan, mamak galang. Ininaten dayun bitangen ditu patal nu sekuden. Naan, mpemaꞌniin dau dema, subay mainat dau dema dayun mbetangu di pasek, 15puꞌ adun, adin su getaw metuudan dinaan, begayan ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 16Puꞌ kagina melelaat gupia su Megbebayaꞌ di tibaꞌan getaw, bigayen matay sug buntung Bataꞌen, adun adin su metuudan diniin, ndiꞌ matay, segaga begayan ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 17Kanaꞌ iini sinuguꞌ dun nu Megbebayaꞌ kig Bataꞌen lumusad dinig lumbang puꞌ adun mengukum tu tibaꞌan getaw. Segaga iin sungkini luminusad dun dinig lumbang, meglegawen tu tibaꞌan getaw. 18“Mendadi adin su metuudan dinaan, kig Bataꞌ nu Megbebayaꞌ, ndiꞌ ukuman di melaat. Laak dagid adin su memilas dinaan, duun nai ginukuman dun, puꞌ ndaꞌen seligayig buntung Bataꞌ nu Megbebayaꞌ. 19Iini kaukum dun. Ki tiag, luminusad dinig lumbang, laak pimilas nu nga getaw. Mauyaꞌan nilan su medelem sabayaꞌ su tiag, puꞌ melaat gupiai pigbetad nilan. 20Adin su getaw penggulaulaanen su melaat, mpauk ditu tiag. Ndiꞌ mekpesempel di tiag, adun ndiꞌ medayag su penggulaulaanen ndaꞌi pantagen. 21Laak dagid adin su getaw melengasi pegbetadenen mikpuun tu metuud, naa mekpesempel di medelag, adun maitaꞌ gupia su penggulaulaanen, puꞌ dunutanen sug delendeman nu Megbebayaꞌ.” 22Naa tubus itu, miditu si Isus prubinsya Judea, ilan nu nga sakupen. Migbebenwa ilan dia ndaꞌ maiben, pimbunagan ni Isus tubig su nga getaw. 23Naa si Juan, migbunag dadema tubig tu nga getaw diag benwa Enon, mesempel tug lunsud Salim, puꞌ melaun tubig dia. Melaun getaw miditu niin, binunagan ilan dayun ni Juan tubig. 24(Su timpu kia, ndaꞌ pa mpirisu si Juan.) 25Mendadi duuni nga sakup ni Juan mukaꞌ sala tawan getaw Judea, miglantugiꞌ ilan mekatag di kengugas adun mawaꞌ su kelemuꞌay nu getaw. 26Saꞌ maꞌnia, minadap dini Juan su nga sakupen kia, laung nilan diniin, “Sir, ki tinakesiꞌan mu duma mu kiin ditug dipag Jordan, mimunag nain tubig di nga getaw, mukaꞌ meditu niin su kelaun getaw!” 27Kaliꞌ sembag si Juan, “Petekenen na niu, puꞌ pia taꞌ taway dun, ndaꞌiduni mpenggulaulanen subay bigay dun nu Megbebayaꞌ. 28Misuunan da niu gupia su tinaluꞌu diniu, puꞌ kanaꞌ naan su pedetengen Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan. Laak dagid pisuun ku diniu sinuguꞌu laak nu Megbebayaꞌ pepengendamen ku su nga getaw di pegdateng nu Tinduꞌen kiin. 29Naa, iin pitanggiꞌu di menginsawa. Danu menginsawa su penginsuaan. Leliagen su sambaten samalakinen, su pegindeg dia gupiden mukaꞌ mekineeg, puꞌ medengegen su tingeg nu menginsawa. Naa, maꞌniin dinaan. Benaꞌ medengegu puꞌ duuni getaw suminakup dini Isus, megelaꞌig leliagu. 30Sug dengegan ni Isus, subay megdugang, sug danaan, megengkan.” 31Naa, ki getaw kini genat tug langit, iin si Isus, su tampusan metaas. Su genat dinig lumbang, piktuꞌunen sug betad dinig lumbang, puꞌ iini pigenatanen. Su genat tug langit, ndaꞌ naig lumabaw diniin. 32Ukitenen su minitaꞌen mukaꞌ su midengegen, laak dagid pemilasen nu nga getaw su gukitenen. 33Laak adin su menembaꞌ ditu teluꞌenen, peglegintuudenen puꞌ su Megbebayaꞌi puunan nu metuud. 34Puꞌ su sinuguꞌ nu Megbebayaꞌ medini, bigayan gupia Balakat nu Megbebayaꞌ, kaas petendayen su taluꞌ nu Megbebayaꞌ. 35Petailen gupia nu Gamaꞌ Megbebayaꞌ sug Bataꞌen, kaas pipegbayaꞌ nu Megbebayaꞌ dig Bataꞌen sug launanen. 36Mendadi adin su mekpetuud tug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ, si Isus kini, iini begayan ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Adin su memilas diniin, ndiꞌ medawat nu Megbebayaꞌ, puꞌ ndiꞌ meleknas diniin su gangit nu Megbebayaꞌ.


Juan 4

1-3  Naa ki nga Pariseo kini, midengeg nilan puꞌ melaun getaw daw pisakup ni Isus mukaꞌ binunaganen tubig, melaun pa dig dani Juan. (Asa kanaꞌ si Isusi mimunag tubig, su laak nga sakupen.) Naa benaꞌ misuunan ni Isus su teluꞌen nu nga Pariseo, migawaꞌ dayun diag benwa Judea, ilan nu nga sakupen, minuliꞌ ilan tu Galilea. 4Laak subay minayan ilan tug benwa Samaria. 5Benaꞌ dia na Samaria si Isus, midepet tug lunsud Sikar, mesempel dig lupaꞌ bigay dengantu ni Jacob tug bataꞌen si Jose. 6Dia pa sug delungan pigbaal ni Jacob. Dayun migingkud si Isus dia gupid nug delungan kia, puꞌ bilayan sabaꞌ nu kepanawen. Duun saan miktui gendaw. 7Mendadi, duunig libun mituaꞌ diag delungan kia, puꞌ mangay tubig. Laung ni Isus diniin, “Begayay mau di tubig kiin.” 8(Naa su nga sakupen, minundas ilan tug lunsud menaluy gaan.) 9“Aba,” simbag nug libun kia, “mauma pinengian mau tubig, asa yaꞌa, getaw Judeaa, mukaꞌ naan, getaw Samaria mau?” (Puꞌ su nga getaw Judea mukaꞌ getaw Samaria, migbanta ilan.) 10Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa saꞌ misuunan mu siaig begay nu Megbebayaꞌ di nga getaw, mukaꞌ saꞌ miꞌilala mu sia ki minengi diniꞌa kini tubig, naa yaꞌa siai menengi dinaan tubig. Begayu dayun diniꞌa ki tubig mekpetubuꞌ di getaw.” 11“Naa Sir,” laung nug libun, “ndaꞌiduni sigeb mu, medalem dademaig delungan kini. Adin mu elapay ki tubig mekpetubuꞌ di getaw? 12Mukaꞌ keduaꞌen, su ginepuꞌay nami si Jacob, pingumbilinen dinamiig delungan kini, iin dademai ginumanen, ilan nu ngag bataꞌen, pia su nga petubuꞌenen. Yaꞌa, metaasa pa ba dini Jacob?” 13Sumimbag si Isus, “Adin su minum di tubig dig delungan kini, kuaun da puliꞌ. 14Dagid adin su minum di tubig begayu, ndiꞌ na puliꞌ kuaun. Kig begayu diniin, mbaluy maaꞌ nu tebud dig dialem delendeman nu getaw, puꞌ mekegbegay gupia diniin ketubuꞌ ndaꞌi tamanen.” 15“Sir!” laung nug libun. “Saꞌ mesuꞌat, begayay mau dun ki tubig kiin, adun ndiꞌ nau kuaun puliꞌ, mukaꞌ ndiꞌ nau megangay tubig dini.” 16Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, laaway mu deliꞌ su sawa mu, peduma mu dayun mpuliꞌ dini.” 17Kaliꞌ sembag, “Ndaꞌiduni sawau.” Laung ni Isus, “Waꞌa daan, metuud, ndaꞌiduni sawa mu. 18Lima tawani minginsawa diniꞌa, mukaꞌ kig duma mu kiin nemun, kanaꞌ amu bilaꞌi. Metuudi tinaluꞌ mu kia.” 19“Masiꞌ daan, Sir,” laung nug libun, “pimuunan ka nu Megbebayaꞌ. 20Naa su ginepuꞌay nami, miktamuy ilan tu Megbebayaꞌ dinig bentud kini. Laak yamu nga getaw Judea, laung niu subay ditu da daw Jerusalem pektemuyay su Megbebayaꞌ.” 21Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Aa lai, petuud mau, duuni gendaw mateng, su nga getaw, ndiꞌ nailan mektamuy tu Gamaꞌ ta dinig bentud kini sampay ditu Jerusalem. 22Yamu nu nga getaw Samaria, ndaꞌ niu mesuunay su tantu pektemuyen niu. Yami nu nga getaw Judea, misuunan nami su pektemuyen nami, puꞌ su keglegawen di kilawan, mikpuun di getaw Judea. 23Laak duuni gendaw mateng, mektamuy su nga getaw tu Megbebayaꞌ meksekat di ginuung nug Balakaten, pektemuyen nilan su tantu Diwata. Maꞌantu su kektamuy nilan, iin sug betad mauyaꞌan nu Gamaꞌ ta Megbebayaꞌ. Mukaꞌ ki gendaw kia, minateng na tuꞌu. 24Ndiꞌ maitaꞌ su Megbebayaꞌ, kaas su nga mektamuy dun, subay meksekat dig Balakat nu Megbebayaꞌ su kektamuy nilan diniin, puꞌ adun pektemuyen nilan su tantu Diwata.” 25Laung nug libun, “Naa misuunan ku duuni gendaw, mateng su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, su piningalan dun si Kristu. Naa saꞌ mateng iin, pesuunenen daw dinita sug launanen.” 26Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Kig duma mu kini megabitabit, iin naini, naan ma.” 27Naa iin dademai kedateng puliꞌ nu nga sakup ni Isus. Misebuꞌan ilan dun gupia puꞌ dumanen megabitabit, libun. Laak ndaꞌi mekakuꞌ sumaak tug libun saꞌ taꞌ mai tuyuꞌen, atawaka sumaak dini Isus saꞌ taꞌ mai migabitabit ilan dun. 28Mendadi binilin nug libun dia sug bandi bitanganen tubig, minuliꞌ dayun tug lunsud, inukitanen dayun su nga getaw dia, laungen, 29“Dunutay niau, paitaꞌu diniu ki migukit dinaan tu kelaun mipenggulaulau genat kaikaꞌayu. Taꞌ ma, kanaꞌ ba iinen na saan su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan?” 30Benaꞌ midengeg nu nga getaw su tinaluꞌ nug libun kia, migawaꞌ ilan diag lunsud, miditu ilan ni Isus. 31Mendadi su keteliud nug libun, ginuut sia nu nga sakupen si Isus, laung nilan, “Sir, aan ka deliꞌ!” 32Dagid simbag ni Isus dinilan, “Duun nai gaan ku, ki ndaꞌ niu mesuunay.” 33Benaꞌ midengeg nu nga sakupen, miksinaakay ilan, laung nilan, “Aw, masiꞌ duuni migilak diniin saanan ta ditug lunsud?” 34Laak kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Iini maꞌniin gaan ku, su kegdunutu tu mauyaꞌan nu suminuguꞌ dinaan, mukaꞌ su ketubusu di pibaalen dinaan. 35Duuni peneluꞌen niu puꞌ paat bulan dekag pai meglegani. Laak taluꞌu diniu, pengmata amu, pegbentayay niu su ngag binaalan duminalag na, mpia na geniin. 36Su meglegani, sukayan, puꞌ empunenen su ginani, su bigayan di ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Su memula taluꞌ nu Megbebayaꞌ di ginaa nu nga getaw, mukaꞌ su meglegani, meksamasama ilan dayun leliagay. 37Metuud su peneluꞌen niu puꞌ sala laungi memula, salai gumani. 38Sinuguꞌu amu gumani dinig benwa ndaꞌ niu pengimbaalay. Lain tawani mingimbaal dini, laak miꞌilasan amu di sengkuꞌen.” 39Mendadi, melaun getaw Samaria dig lunsud kia mikpetuud dini Isus sabaꞌ nu tinaluꞌ nug libun kia, “Inukiten dinaan su kelaun pinggulaulau genat kaikaꞌayu.” 40Saꞌ maꞌnia, benaꞌ minangay dia ni Isusi nga getaw Samaria kia, ginuut nilan tunlen pa dia nilan, miduaꞌ gebii pa si Isus dia nilan. 41Mukaꞌ melaun pa padun getaw Samaria mikpetuud dini Isus saꞌ midengeg nilan su taluꞌen na gupia. 42Laung nilan tug libun kia, “Bekna, mikpetuud ami sabaꞌ nu ginukit mu. Laak nemun, telinga na namii mikedengeg di piktuꞌunen, kaas mituudan ami gupia, iini tantu Meglegawen tu tibaꞌan getaw.” 43Benaꞌ mipapas naig duaꞌ gebii kia, minundas si nga Isus tu Galilea. 44Selian nilan mpanaw, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Ki pimuunan nu Megbebayaꞌ, ndiꞌ pegbesaan diag daan benwanen.” 45Laak benaꞌ minateng ilan dia Galilea, pinembaꞌ si Isus nu nga getaw dia, puꞌ mikesaup ilan tug Lumpuk kiin tug Liniusan ditu Jerusalem, kaas minitaꞌ nilan su kelaun pinggulaula ni Isus saanan nug lumpuk kitu. 46Naa mipuliꞌ si Isus tu Cana, sakup Galilea, sug lunsud tandaꞌ pibaluyen penginumeni tubig. Naa duuni getaw dia metaasi gelalen, pegladu kig bataꞌen ditu Capernaum. 47Mendadi benaꞌ midengeg nu metaas getaw kia su kedateng ni Isus dia Galilea genat tu Judea, linaawanen si Isus, pinenginen dayun diniin meditu Capernaum meneguliꞌ tug bataꞌen, pekagawinaa na. 48Dagid kaliꞌ pektaluꞌ si Isus diniin, “Paa, yamu pa di getaw, saꞌ ndiꞌ niu maitaꞌi mekesalebuꞌ penggulaula mukaꞌ tuꞌus, ndiꞌ amu mekpetuud.” 49“Sir,” laung nu kaunutan, “dunuta dema tuꞌu dinaan, puꞌ mbuus matayig bataꞌu.” 50Kaliꞌ sembag si Isus diniin, “Naa, uliꞌa na. Metubuꞌ da kig bataꞌ mu!” Mituudan dun dayun ki getaw kia tu tinaluꞌ ni Isus, dayun muliꞌ. 51Mendadi saananen muliꞌ tug benwanen, suminungkak diniin su nga sesuguꞌenen, laung nilan, “Mitubuꞌ da sug bataꞌ mu!” 52Sinaaken dayun dinilan saꞌ taꞌ urasay dun mikpuuni kepia ginaa nug bataꞌen. Kaliꞌ ilan sembag, “Kalabung di palisi gendaw ki kawaꞌ panasen.” 53Milabuꞌ dayun dig delendeman nu gamaꞌen, mitaang dun gupia su ketaluꞌ ni Isus diniin, “Metubuꞌ da sug bataꞌ mu.” Mikpetuud dayun dini Isus, sampay su nga kelaun gapenen. 54Kinii keduaꞌ mekesalebuꞌ pinggulaula ni Isus sikna minateng dia Galilea genat tu Judea.


Juan 5

1  Tubus itu, miglumpuk su nga getaw Judea ditu Jerusalem adun mektamuy tu Megbebayaꞌ, mukaꞌ suminaup dadema si Isus. 2Naa dia Jerusalem duunig bulenaw, mesempel di gengaꞌan nug lunsud piningalan dun su Gengaꞌan nu Karniru. Piningalan dun di Hinebreo sug bulenaw kia, Betsata. Lima buuki kemalig binaal dia, 3megbelilid dia su nga pegladu. Melaun gupia pemegladu dia, duuni ngag buta, duun dademai nga mipilung mukaꞌ nga minatay seputul lawasen. [Pegelatan nilan ki keglibual nu tubig, 4puꞌ taang dun, duuni sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit lumusad dia tubig, meglibual dayun su tubig. Genat tu keglibual nu tubig, adin dayuni getaw mauna sugbu dia, mauliꞌan dayun, pia alandunig leduunen.] 5Naa duuni sala tawan dia, telu puluꞌ buꞌ walu taun na migladu. 6Mendadi si Isus, benaꞌ minitaꞌen ki pegladu kini mukaꞌ misuunanen miniben na megladu, sinaaken diniin, “Mauyaꞌan mu ma mauliꞌan ka?” 7Kaliꞌ sembagi pegladu kia, “Waꞌa sia, Sir, laak saꞌ meglibual su tubig, ndaꞌi megabang dinaan sugbu dia, kaas saanan ku sugbu sia, maunanan nau dumau.” 8“Naa, pegbuata,” laung ni Isus. “Sikwat mui sinampuyuan diniꞌa kiin, mukaꞌ panawa.” 9Mitekaw dayun mauliꞌay. Sinikwaten tuꞌu su sinampuyuan diniin kia, dayun mpanaw. Naa su kauliꞌay nu getaw kia, mitaang di Gendaw Pelali. 10Mendadi ki nga kaunutan nu getaw Judea, kaliꞌ ilan pektaluꞌ tu piuliꞌan, “Naa, Gendaw Pelali maini. Binandu ma ditu Misulat Palinta nu Megbebayaꞌ, uiten mu nandawi sinampuyuan diniꞌa kiin.” 11Kaliꞌ sembag, “Ki getaw kiin mineguliꞌ dinaan, tinaluꞌen dinaan, sikwaten kui sinampuyuan dinaan, mukaꞌ mpanawu.” 12Sinaak nilan pelum diniin, “Naa, taꞌ taway duni miktaluꞌ dun diniꞌa?” 13Naa ki piuliꞌan kia, ndaꞌen suunay, puꞌ migawaꞌ na dia si Isus adun meliawen su tebenan getaw. 14Mendadi tubus itu ndaꞌ maiben, milabet ni Isus ki piuliꞌan kia diag Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ. Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus diniin, “Naa, bentayay mu pa daan, miuliꞌan ka na. Ndiꞌa puliꞌ pegbaal salaꞌ, puꞌ tekaw mbuus mbianan mui melaat pa ditug leduun mu kitu.” 15Saꞌ maꞌnia, mipuliꞌ su miuliꞌan ditu nga kaunutan nu getaw Judea, pisuunen dinilan puꞌ si Isusi mineguliꞌ dun. 16Mendadi, iin dayuni puunan nu kegleget nu nga getaw Judea dini Isus, puꞌ mineguliꞌ kia metaang di Gendaw Pelali. 17Laak sumimbag si Isus dinilan, “Su Gamaꞌu Megbebayaꞌ, ndaꞌi kelalinen. Iin dademai pinunggilingan ku.” 18Mendadi ki nga kaunutan nu nga getaw Judea, benaꞌ midengeg nilani tinaluꞌ kia ni Isus, minamal laakig delendeman nilan petain nilan si Isus. Puꞌ pimilasen daw su Gendaw Pelali, mukaꞌ inangkenen pa padun, iini Gamaꞌen su Megbebayaꞌ, saꞌitada pilepengenig lawasen tu Megbebayaꞌ. Su Pegbayaꞌ ni Isus 19Kaliꞌ gusay sembag si Isus di nga kaunutan, “Taman taluꞌu diniu, naan kini kig Bataꞌen, ndaꞌiduni penggulaulaan ku saꞌ ndiꞌu maitaꞌ puꞌ iin dademai penggulaulaan nu Gamaꞌu. Adin su penggulaulaan nu Gamaꞌu, iin dademai penunggilingan ku. 20Puꞌ naan kini, kig Bataꞌen, petailenu nu Gamaꞌu, kaas pinitaꞌen dinaan sug launan penggulaulaanen. Mukaꞌ duuni mekesesebuꞌ pa dun di kauliꞌay nu mipilung kia, paitaꞌen pa dinaan, kaas mesebuꞌan amu dun gupia. 21Petubuꞌen puliꞌ nu Gamaꞌu su minatay. Naa maꞌantu dadema danaan, adin su mauyaꞌan ku, petubuꞌen ku dadema puliꞌ. 22Kanaꞌ na nu Gamaꞌui mengukum di nga getaw, puꞌ naan nai paukumenen dun, 23adun pegbesaanu nu ngag launan getaw maaꞌ nu kegbasa nilan tu Gamaꞌu. Adin su ndiꞌ megbasa dinaan kig Bataꞌen, ndiꞌ dadema megbasa tu Gamaꞌu, puꞌ iini suminuguꞌ dinaan medini.” 24Laung padun ni Isus, “Taman taluꞌu diniu, adin su mekedengeg tu teluꞌen ku mukaꞌ mekpetuud tu suminuguꞌ dinaan, iini mpeduma tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Ndiꞌ maukuman, puꞌ migawen na di kepatayen mukaꞌ mialapenig begu ketubuꞌ. 25Taman taluꞌu diniu, sungu matengi gendaw mekedengeg di tingegu su nga minatay, puꞌ naanig Bataꞌ nu Megbebayaꞌ. Adin su mekedengeg di tingegu, mpeduma dayun di ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Mukaꞌ ki gendaw kia, minateng na. 26Naa su Gamaꞌu, iini puun nu ketubuꞌ. Maꞌnia dadema naan, kig Bataꞌen. Bigayanu niin pegbayaꞌu, puun dau dema nu ketubuꞌ. 27Bigayan dau niin dema pegbayaꞌu mengukum tu nga getaw, puꞌ naanig Bataꞌ nu Kilawan. 28Mauma dema mesebuꞌan amu dun su tinaluꞌu diniu? Bentayay pa daan niu, duun daani gendaw mateng medengeg nug launan minatay su tingegu 29mukaꞌ megbuat ilan tu ngag lebeng nilan. Dayun adin su melengasi pigbetaden, iini metubuꞌ puliꞌ di ndaꞌi tamanen. Mukaꞌ adin su melaati pigbetaden, megbuat tug lebengen, dayun iini ginukuman dun gupia, segbuun ditug linaw gapuy.” 30Laung gusay ni Isus, “Ndaꞌiduni penggulaulaan ku mikpuun tu pegbayaꞌu, laak dagid saꞌ mengukumu, iini pektalentenan ku, su da teluꞌen dinaan nu Gamaꞌu, kaas melegdengi kengukumu, puꞌ medunut tu mauyaꞌan nu Gamaꞌu suminuguꞌ dinaan, kanaꞌ nug danaan laak mauyaꞌan. 31“Naa saꞌ upama naani tumakesiꞌ mekatag dig lawasu, ndiꞌ kambat medawat su teluꞌen ku. 32Laak tumuꞌ duunig duma tumakesiꞌ mekatag dinaan. Misuunan ku dadema puꞌ metuudi teluꞌenen mekatag dinaan. 33Naa si Juan, saꞌ piksaakan niu iin, miglegintuud mekatag dinaan. 34Laak naan, kanaꞌu seligan takesiꞌanu nu nga getaw. Mitaluꞌu da dun diniu su mekatag dini Juan kia, adun megawen amu. 35Si Juan kiin, iin su maaꞌ nu suluꞌ mikpedelag diniu, pisuunanen amu tu metuud. Miuyaꞌan niu su piktuꞌunen diniu, laak ndaꞌ maiben. 36Duun pai metaas takesiꞌ di tinakesiꞌan ni Juan kiin. Adin su pipenggulaula dinaan nu Gamaꞌu, iini takesiꞌ mekatag dinaan puꞌ sinuguꞌu nu Gamaꞌu Megbebayaꞌ medini. 37Tuminakesiꞌ dadema dinaan su Gamaꞌu suminuguꞌ dinaan, laak ndaꞌ niu mainsan medengeg su tingegen, mukaꞌ ndaꞌ niu mainsan maitaꞌ su palasen. 38Ndaꞌ niu pa pagid pektalentenay su taluꞌ nu Gamaꞌu, puꞌ ndiꞌ amu metuudan dun su sinuguꞌen medini. 39Penilung niu su Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, puꞌ laung niu dun saꞌ penemalan niu gupia besaay, mpeduma amu tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Laak dagid ki sinulat kiin, miketakesiꞌ dadema dinaan. 40Laak dagid pia mitakesiꞌanu dun, ndaꞌ amu pekpaingabang dinaan, adun mpeduma amu sia tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen.” 41Diksuꞌ ni Isus su taluꞌen, “Naa, kanaꞌu tuyuꞌ penalanu nu nga getaw. 42Laak yamu nu nga kaunutan, misuunan ku sug betad niu, misuunan ku dadema puꞌ ndiꞌ amu mekpetail tu Megbebayaꞌ. 43Pigwekilanu nu Gamaꞌu medini, laak dagid ndaꞌ niau penembaꞌay. Saꞌ upama lain tawani medini mekpuun tu pegbayaꞌen laak, iini penembaꞌen niu. 44Iini mauyaꞌan niu, mpenalan amu nu ngag duma niu, laak mpauk amu penalan nu Megbebayaꞌ salanen da, kaas mekendutaꞌ mai kekpetuud niu dinaan? 45Naa mabuꞌ laung niu dun dengaten ku amu tu Gamaꞌu. Ndiꞌu. Iini dumangat, si Moises, su siligan niu tantu. 46Laung niu dun mituudan amu ditu sinulat ni Moises, laak dagid saꞌ iin siai pituud niu, pituud niau dadema sia, puꞌ itu su sinulaten mekatag dinaan. 47Mendadi kagina ndiꞌ amu mekpetuud ditu sinulat ni Moises, ndiꞌ damu dema mekpetuud ditu petuꞌun ku.”


Juan 6

1  Naa tubus itu, duminipag si Isus dig Linaw Galilea (sala piningalan dun sug Linaw Tiberias). 2Melaun gupia getaw miglendug dini Isus, sabaꞌ minitaꞌ nilan su nga mekesalebuꞌ tuꞌus pinggulaulanen saꞌ pineguliꞌanen su pemegladu. 3Tumiwad si Isus dig bentud, ilan nu nga sakupen, dayun ilan megingkud dia. 4Naa sungu na mektelipuun sug Lumpuk tug Liniusan. 5Mendadi, benaꞌ midayag ni Isus su nga mimeglendug getaw pangay dia niin, sinaaken dini Felipe, “Adin ta ma mesaluyi gaan, sukal paan ta sia di melaun getaw kini?” 6(Naa su piksaak kini ni Isus dini Felipe, pingindananen laak si Felipe, puꞌ suunanen ki penggulaulaanen sungu.) 7Kaliꞌ sembag si Felipe, “Ndiꞌ ta megaga, puꞌ pia bali duaꞌ gatus denario siai pan, kulang pa dinilan, pia pekaikaꞌen gupia.” 8Naa sala tawan sakup ngalanen si Andres, ngudan ni Pedro, laungen dini Isus, 9“Duuni gembataꞌ dini migbalun lima buuk pan sebada, mukaꞌ duaꞌ buuk sedaꞌ. Laak kendutaꞌen ta ma dun pekpaan di nga melaun getaw kini?” 10“Naa, pemaingkud niui nga getaw kia,” laung ni Isus. (Puꞌ meliwagig lamalama dia.) Saꞌ maꞌnia, mimegingkud dayun su nga getaw, duun saanig lima ngibu tawan su laak lumbus laki. 11Inalap dayun ni Isus ki pan kia, mikpaladpalad tu Megbebayaꞌ, dayun pikilasilasen tu nga getaw pemegingkud dia. Maꞌantu dadema sug duaꞌ buuk sedaꞌ, pikilasilasen dadema dinilan. Minaan dayun ki kelaun getaw, taman luminukas ilan maan. 12Naa benaꞌ migelaꞌ ilan mbesug, laung ni Isus tu nga sakupen, “Pengikpes niui nga sawad, adun ndaꞌiduni mekulaꞌulaꞌ.” 13Kaliꞌ nilan pengikpesay, sepuluꞌ buꞌ duaꞌ dig belanani mipenuꞌ pa nu samaꞌ tug lima buuk pan sebada ginaan nu nga getaw kia. 14Benaꞌ minitaꞌ nu nga getaw ki mekesalebuꞌ tuꞌus kia pinggulaula ni Isus, laung nilan, “Kini na tuꞌu su Pimuunan nu Megbebayaꞌ pedetengen ta lumusad dinig lumbang!” 15Laak si Isus, benaꞌ misuunanen puꞌ sungu lumpakay nu nga getaw adun petegelan nilan sia meglegadiꞌ dinilan, laak migawaꞌ dia nilan. Minundas salanen tug binentudan. 16Naa benaꞌ mikagaw gebii buꞌ gendaw, duminiksun su nga sakup ni Isus tu geksid linaw. 17Duminangan ilan di sekayan, suminakay ilan dayun dumipag pangay tug lunsud Capernaum. Gibii ilan diag linaw, laak ndaꞌ pa peglendug dinilan si Isus. 18Duminuluki metikteg genus, mimukay sug linaw. 19Naa benaꞌ pimelulanan nilan, duun saanig lima kilumitrui giniginanen, minitaꞌ nilan si Isus, masiꞌ pekpanaw diag dibabaw tubig, misebang dia sekayan nilan. Mipatiꞌ ilan mendek. 20Dagid miktaluꞌ si Isus dinilan, “Naa, ndiꞌ amu mendek. Naan daini!” 21Pisakay nilan dayun iin dia sekayan nilan. Mitekaw dayun mateng tu pegengayan nilan su sekayan nilan kia. Pinengaw nu nga Getaw si Isus 22Naa benaꞌ migendaw puliꞌ, su nga getaw mibilin ditug dipag, misuunan nilan puꞌ salabuuk laaki sekayan midengguꞌ dia kalabung, mukaꞌ saꞌ suminakay su nga sakupen, ndaꞌ pegdunut si Isus, su nga sakupen laaki suminakay. 23Naa duuni ngag duma sekayan genat tu Tiberias midengguꞌ dia tandaꞌ mesempel pingaanan nilan nu nga pan kiin saꞌ genat mekpaladpalad dun tu Megbebayaꞌ su Kaunutan si Isus. 24Benaꞌ misuunan nu nga getaw puꞌ ndaꞌ na dia si Isus dakus su nga sakupen, suminakay dailan dema di nga sekayan kia, pangay ilan ditu Capernaum, penengaun nilan si Isus. 25Naa benaꞌ mibaangan nu nga getaw si Isus ditug dipag linaw, sinaak nilan diniin, “Sir, nanuun ka minateng dini?” 26Kaliꞌ sembag si Isus, “Taman taluꞌu diniu, kanaꞌ iini menengaw amu dun dinaan puꞌ sabaꞌ nu kesabut niu tu tuꞌus pinggulaulau. Segaga, iin sungkini menengaw amu dun, puꞌ sabaꞌ nu kepaꞌaan ku diniu kalabung nu pan, mibesug amu dun gelaꞌ. 27Naa ndiꞌ namu penamal meksukat gaan mekpetubuꞌ dig lawas niu, puꞌ kiin, duuni gikteben. Subay penamal amu sukat gaan megbegay ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Iin su gaan begayu diniu, puꞌ pinitaꞌ na nu Gamaꞌu Megbebayaꞌ puꞌ bigayanu niin pegbayaꞌu, naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan.” 28Kaliꞌ ilan saak diniin, “Kendutaꞌ mai kedunut nami tu mauyaꞌan nu Megbebayaꞌ?” 29Kaliꞌ sembag si Isus, “Iini mauyaꞌan nu Megbebayaꞌ baalen niu, petuuden niu ki sinuguꞌen medini niu.” 30Kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Naa saꞌ maꞌantu, paitaꞌ mu dinamii mekesalebuꞌ tuꞌus, adun metuudan ami dun. Taꞌ alandun mai penggulaulaan mu? 31Saꞌ pinenggiꞌ maaꞌ nu ginaan nu ginepuꞌay ta diag limawaꞌ, su gaan genat tug langit, puꞌ sinulat dengantu, ‘Bigay ni Moises dinilan gaan genat tug langit.’” 32Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Taman taluꞌu diniu, kanaꞌ ni Moisesi migbegay diniu gaan genat tug langit, su laak Gamaꞌu. Mukaꞌ nemun kini, begay diniu nu Gamaꞌu ki tantu gaan genat tug langit. 33Puꞌ su gaan begay nu Megbebayaꞌ, lumusad genat tug langit. Ki gaan kini, iin su megbegay tu tibaꞌan getaw ketubuꞌ ndaꞌi tamanen.” 34“Sir,” laung nilan, “saꞌ megdadi, begayay mu ami lelayun di gaan kiin.” 35Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naani gaan kini, puꞌ megbegayu tu tibaꞌan getaw ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Adin su getaw mekpaingabang dinaan, ndiꞌ na puliꞌ megutem. Adin su metuudan dinaan, ndiꞌ na puliꞌ kuaun.” 36“Naa,” laung padun ni Isus, “iini tinaluꞌu diniu puꞌ minitaꞌ niau laak ndaꞌ niau petuuday. 37Pia na. Adin su tinduꞌ nu Gamaꞌu sumakup dinaan, mekpaingabang dinaan, mukaꞌ lumbus, penembaꞌen ku. 38Puꞌ ndaꞌu lusad genat tug langit adun petuuden ku sug danaan delendeman. Segaga iini luminusadu dun, petuuden ku su mauyaꞌan nu suminuguꞌ dinaan. 39Iini mauyaꞌan nu suminguꞌ dinaan, ndiꞌu mbeleng su nga sakup bigayen dinaan, pia sala tawan dinilan. Dayun saꞌ sungu melengkebig benwa, gelaꞌen ku ilan petubuꞌay puliꞌ. 40Puꞌ iin pa pagidi mauyaꞌan nu Gamaꞌu, adin su mekailala dinaan kini, kig Bataꞌen, mukaꞌ mekpetuud dinaan, naa mpeduunan ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Mukaꞌ saꞌ sungu melengkebig benwa, petubuꞌen ku puliꞌ.” 41Mendadi su nga getaw Judea dia, mikunlumunlum ilan, pigbensi nilan dun ki tinaluꞌ kia ni Isus, laungen, “Naa, naan laungi gaan kini luminusad genat tug langit.” 42Kaliꞌ ilan peksinaakay, “Asa ki getaw kini, kanaꞌ bain si Isus, sug bataꞌ laak ni Jose? Miꞌilala ta gupia su mekegulangen. Maumanen ma teluꞌay, iin su genat tug langit?” 43Kaliꞌ pelum pektaluꞌ si Isus, “Ndiꞌ amu dega pekunlumunlum maꞌniin. 44Ndaꞌi getaw mekesakup dinaan saꞌ kanaꞌ iini egaken nu Gamaꞌu, su suminuguꞌ dinaan. Mukaꞌ ki sumakup dinaan, petubuꞌen ku puliꞌ saꞌ sungu melengkebig benwa. 45Ndaꞌ ba sulat nu nga pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu, laung nilan, ‘Ki tibaꞌan getaw, petuꞌunan nu Megbebayaꞌ.’ Naa adin su mektalenten tu pituꞌun nu Gamaꞌu, menembaꞌ dinaan. 46Laak ndaꞌu teluꞌay puꞌ duuni mikaitaꞌ tu Gamaꞌu. Naan laaki mikaitaꞌ tu Megbebayaꞌ, puꞌ su Megbebayaꞌi pigenatan ku. 47Taman taluꞌu diniu, adin su metuudan dinaan, iin laaki mpeduunan ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 48Puꞌ naani gaan, puꞌ megbegayu tu tibaꞌan getaw ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 49Naa su nga ginepuꞌay niu, saanan nilan ditug limawaꞌ, iin daanig lebungan seleman nilan su gaan pilusad dinilan nu Megbebayaꞌ. Laak dagid pia maꞌantu, benaꞌ minatengi gumul nilan, migelaꞌ dailan matay. 50Laini tantu gaan lumusad genat tug langit, puꞌ adin su maan dun, ndiꞌ na matay. 51Mukaꞌ naani gaan luminusad genat tug langit megbegay ketubuꞌ. Saꞌ maan su getaw di gaan kini, iini metubuꞌ di ndaꞌi tamanen. Mukaꞌ ki gaan begayu, iini gunedu, begayu adun metubuꞌi tibaꞌan getaw.” 52Benaꞌ midengeg nu nga getaw Judea dia, miksinualay ilan patiꞌ, kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Pekendutaꞌen dun nu getaw kini kepaꞌaanen dinita tu guneden?” 53Mendadi diksuꞌ ni Isus su taluꞌen dinilan, “Taman taluꞌu diniu, saꞌ ndiꞌ niu aanen su guned nug Bataꞌ nu Kilawan, mukaꞌ saꞌ ndiꞌ niu inumen sug duguꞌen, naa ndiꞌ niu malap su ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 54Naa naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, adin su getaw maan di gunedu mukaꞌ minum dig duguꞌu, iini mpeduma tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Saꞌ sungu melengkebig benwa, petubuꞌen ku dadema iin puliꞌ. 55Puꞌ iini tantu gaan su gunedu, mukaꞌ kig duguꞌui tantu ginumen, 56kaas adin su getaw maan di gunedu mukaꞌ minum dig duguꞌu, dumangen dini naan, mukaꞌ naan, diin dau dema niin. 57Suminuguꞌ dinaan su Gamaꞌu. Kagina tetubuꞌ iin, metubuꞌ dau dema. Maꞌantu dadema, adin su maan dinaan, metubuꞌ dadema iin. 58Mendadi naan laaki tantu gaan luminusad genat tug langit, kanaꞌ maaꞌ nu ginaan nu nga ginepuꞌay niu, puꞌ minatay dailan. Adin su maan di gaan tantu kini, metubuꞌ di ndaꞌi tamanen.” 59Tinaluꞌ ia ni Isus sinegayen mekpetuꞌun dia simbaan nu getaw Judea ditu Capernaum. 60Benaꞌ midengeg nu nga sakup ni Isusi tinaluꞌen kia, melaun dinilani miktaluꞌ, “Ndiꞌ ta muitani tinaluꞌen kini. Taꞌ mai mekesanguꞌ dun ini?” 61Mendadi, kini si Isus, misuunanen su kegbensi nu nga sakupen kia pia ndaꞌ pesuun dun. Kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Mauyaꞌan ba niu mundang amu sabaꞌ nu tinaluꞌu kia? 62Saꞌ maitaꞌ niu kig Bataꞌ nu Kilawan, naan kini, luntuu puliꞌ ditu pigenatan ku, melegenan pa bamu gusay? 63Kanaꞌ nu pegbayaꞌ nu getaw megbegay ketubuꞌ tu getaw, su laak Balakat nu Megbebayaꞌ. Naa, ki tinaluꞌu kini, iini meguit diniu Balakat nu Megbebayaꞌ megbegay ketubuꞌ. 64Laak duun diniui ndiꞌ metuudan dinaan.” (Kaas maꞌniai tinaluꞌ ni Isus, puꞌ genat tu puunanen, misuunanen su nga ndiꞌ metuudan dun, mukaꞌ misuunanen dadema ki tumipu diniin.) 65Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Isus di nga sakupen kia, “Kaas maꞌniai tinaluꞌu diniu, puꞌ ndaꞌi mekenembaꞌ dinaan, subay pedelendem dun nu Gamaꞌu.” 66Mendadi genat tu ketaluꞌen dun kia, melaun sakup ni Isus tumiliud diniin, ndaꞌ nailan dunut diniin. 67Saꞌ maꞌnia, suminaak si Isus tu sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan peneliganen, laungen, “Mendadi yamu, tuliud damu dema dinaan?” 68Sumimbag si Simon Pedro, “Uu Kaunutan, saꞌ tuliud ami diniꞌa, taway dun bai pegengagan nami? Sug daniꞌa taluꞌ laaki mekegbegay tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 69Mukaꞌ mituudan ami gupia diniꞌa, suunan nami puꞌ yaꞌa na gupia su Pimiliꞌ nu Megbebayaꞌ.” 70Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa kanaꞌ ba metuud, pimiliꞌu amu nu sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan? Dayun sala tawan diniu, menulay!” 71Ki tinaluꞌ kini ni Isus, pilebuꞌanen dun si Judas, kig bataꞌ ni Simon Iscariote kiin. Puꞌ pia sala tawan si Judas di nga sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan peneliganen, iini tumipu pa dini Isus.


Juan 7

1  Genat itu, mipanaw si Isus dia laak benwa Galilea. Ndaꞌ peditu Judea, puꞌ su nga kaunutan nu getaw Judea ditu, mekpatay ilan sia diniin. 2Mendadi, sungu na mektelipuun sug lumpuk nu nga getaw Judea piningalan dun sug Lumpuk ngag Bebelayan. 3Kaliꞌ pektaluꞌ dini Isus su nga pateden, “Tumuꞌ awaꞌa dini, dituun ka Judea, adun maitaꞌ nu nga sakup mu ditu ki penggulaulaan mu. 4Puꞌ su getaw saꞌ mekpededengeg, ndiꞌen egluden su penggulaulaanen. Ki nga penggulaulaan mu kini, subay pedayag mu tu tibaꞌan getaw!” 5(Iini tinaluꞌ dun nu nga patedeni maꞌnia, puꞌ pia ilan, ndaꞌ ilan pekpetuud diniin.) 6Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Paa, naan, ndaꞌ pa dateng ki gendawu. Yamu, pia taꞌ endaway dun, megdadi da. 7Ndiꞌ amu mesengay nu nga kilawan, dagid naan, misengayu nilan, puꞌ penluksaden ku dinilan melaatig betad nilan. 8Mendadi, yamu nai peditug lumpuk. Naan, ndiꞌu meditu, puꞌ ndaꞌ pa dateng ki gendawu.” 9Saꞌ maꞌniai tinaluꞌen, mibilin dia Galilea si Isus. 10Mendadi benaꞌ miditug lumpuk su nga pated ni Isus mukaꞌ duuni santaꞌ gebii, miditu dadema si Isus, laak dagid ndaꞌ pailagilag dia. 11Naa ki nga kaunutan nu getaw Judea, pekpenengaun nilan si Isus diag lumpuk, sinaak nilan tu nga getaw, “Adin main?” 12Su nga melaun getaw suminaup, miglelekemeday ilan patiꞌ mekatag dini Isus. Duuni miktaluꞌ, “Gempia getaw iin,” duun dademai miktaluꞌ, “Kanaꞌ ma da, peglimbunganen su nga getaw.” 13Laak pigbuni nilan su teluꞌen nilan kia, puꞌ mindek ilan tu nga kaunutan nu getaw Judea. 14Mendadi benaꞌ miginengaꞌ na saan sug lumpuk, miditu si Isus Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, piktuꞌunanen su nga getaw dia. 15Ki nga kaunutan nu getaw Judea, misebuꞌan ilan dun, kaliꞌ ilan peksinaakay, “Paa, ki getaw kini, pikendun ma dun metaasi sinuunanen, asa ndaꞌ ma petuꞌunay di Palinta ta?” 16Mendadi kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Ki tinituluꞌu kini, kanaꞌ danaan delendeman, segaga danu suminuguꞌ dinaan. 17Adin su getaw delendemanen penggulaulaanen su mauyaꞌan nu Megbebayaꞌ, mesuunanen saꞌ taꞌi pigenatan nu tituluꞌu, saꞌ genat ba tu Megbebayaꞌ, saꞌ mikpuun bain tug danaan laak pegbayaꞌ. 18Adin su mekpetuꞌun puun dig daniin laak pegbayaꞌ, mekpenalenal da, laak dagid adin su mekpetuꞌun adun pegleleepenenig dengegan nu Megbebayaꞌ, su suminuguꞌ diniin, iini tantu mekpetuꞌun, kanaꞌ belusen. 19Maꞌniin ni Moises, bigayanen amu Palinta nu Megbebayaꞌ dengantu, laak dagid, ndaꞌiduni getaw diniu dinunutanen gelaꞌ su Palinta kia. Puꞌ saꞌ sia duun diniui getaw dinunutanen gelaꞌ su Palinta, mauma dema naan, petain ma niau sia, asa duuni pinalinta ni Moises, ndiꞌ mekpatay?” 20Kaliꞌ sembag su melaun getaw, “Pingepuꞌan ka menulay! Pia ndaꞌi miksaad matay diniꞌa.” 21Kaliꞌ padun sembag si Isus dinilan, “Naa, mainsan pinggulaulaui mekesalebuꞌ, mitekawan amu dun, launan niu. 22Bentayay pa daan niu. Pinalinta diniu ni Moises pentuꞌusan niuig bataꞌ niu puꞌ getaw Judea nailan, kaas megbaal amu tuꞌus, pia di Gendaw Pelali (laak kanaꞌ ni Moisesi pigenatanen, su laak nga ginepuꞌay niu). 23Naa, saꞌ sirkunsisuuni getaw di Gendaw Pelali, puꞌ adun medunutani palinta ni Moises, taꞌ mai mangit amu dun dinaan saꞌ pineguliꞌan ku gupiaig lawas nu getaw kiin di Gendaw Pelali? 24Mendadi, ndiꞌ amu pegdedaliꞌ mengukum di minitaꞌ niu, subay unaan pa niu pegdelendem saꞌ gempia ba su pinggulaula, saꞌ melaaten ba.” 25Naa duuni nga getaw Jerusalem miktaluꞌ, “Ki getaw kini, kanaꞌ bain su petain sia nu nga kaunutan? 26Laak bentayay pa daan niu, megyaga iin di gedapan, laak ndiꞌ nilan pemaagen! Aa, mabuꞌ misuunan ba nilan puꞌ iinen tuꞌu su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan? 27Dagid saꞌ mateng daw su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ, ndaꞌ dawi mekesuun dun ki pegenatanen. Naa kig launan ta kini, misuunan ta su pigenatan nu getaw kini.” 28Mendadi, selian ni Isus mekpetuꞌun dia Pengedapan tu Megbebayaꞌ, minekeg mektaluꞌ, laungen, “Naa, laung niu dun puꞌ miꞌilala ba niau mukaꞌ misuunan ba niui pigenatan ku? Kanaꞌ danaan delendeman su kediniin ku. Metuud, duuni Megbebayaꞌ mukaꞌ iini suminuguꞌ dinaan, laak iin, kanaꞌ niu mailala. 29Dagid naan, mikesuunu diniin, puꞌ iini pigenatan ku, mukaꞌ iini suminuguꞌ dinaan medini.” 30Mendadi ki nga kaunutan kia, sikna midengeg nilan, daapen nilan sia si Isus, laak ndaꞌi mekedaap dun, puꞌ ndaꞌ pa dateng ki gendawen. 31Laak melaun getaw dia, mituudan ilan dini Isus, laung nilan, “Saꞌ metuaꞌ su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, melaun pai mekesalebuꞌ penggulaulaanen, sabayaꞌ nu getaw kini?” 32Naa ki nga Pariseo, midengeg nilan su kaunlumunlum kia nu nga melaun getaw mekatag dini Isus. Saꞌ maꞌnia, ilan kia mukaꞌ su nga kaunutan nug belian nu getaw Judea, sinuguꞌ nilan dayuni nga megingat tu Pengedapan tu Megbebayaꞌ, adun daapen nilan si Isus. 33Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Dumuma pau diniu ndiꞌ maiben, dayun megawaꞌu dini, mpuliꞌu ditu suminuguꞌ dinaan. 34Dayun penengaun niau, laak ndiꞌ niau mbaangan, puꞌ ndiꞌ amu mekeditu pegengayan ku.” 35Naa ki nga kaunutan nu getaw Judea kia, miksinaakay ilan dayun, laung nilan, “Adin ma saan angayi getaw kini, ndiꞌ ta mbaangan? Mabuꞌ mangay ditu ngag duma ta misigwag, su luminamug tu nga getaw Grecia, puꞌ adun petuꞌunanen pelum su nga getaw Grecia? 36Taꞌ mai guluganen ki tinaluꞌen kia puꞌ penengaun ta, laak ndiꞌ tain mbaangan, puꞌ ndiꞌ ita mekeditu daw pegengayanen?” 37Naa benaꞌ sug deksuꞌan nug Lumpuk nug Liniusan, si Isus, migindeg di gedapan nug launan getaw, minekeg dayun mektaluꞌ dinilan, “Pia adini getaw kuaun, mekangay minum dini naan. 38Ndaꞌ ba mesulat di Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, ‘Adin su metuudan dinaan, duuni maaꞌ nu tebud dig dialem ginaanen menelegan megbegay ketubuꞌ ndaꞌi tamanen.’” 39Naa, ki tinaluꞌ ni Isus kia, iini mekatag di penggulaula nug Balakat nu Megbebayaꞌ, su sungu begay tu nga mekpetuud diniin. Ndaꞌ pa ia begay, puꞌ ndaꞌ pa lentu si Isus ditu gekbus langit adun maitaꞌ nug launan biwat su kelengas nu pegbayaꞌen. 40Naa benaꞌ midengeg nu nga melaun getaw ki tinaluꞌ kia ni Isus, duuni miktaluꞌ, “Ki getaw kini, iinen na tuꞌu su pedetengen ta Pimuunan nu Megbebayaꞌ!” 41Saꞌ sug dumai mektaluꞌ, laung nilan, “Iinen na tuꞌu su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan!” Dagid duun pa pagidi mektaluꞌ, “Su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, kanaꞌ ma genat tu Galilea! 42Iini sinulat ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, sapuꞌ ni Adiꞌ David, kaas genat dig Betlehem, sug lunsud ni David.” 43Iin dayuni sumpakiꞌ nug delendeman nu nga getaw mekatag dini Isus. 44Sug duma, mauyaꞌan nilan sia daapen iin, laak ndaꞌ pai kedaap diniin. 45Naa su nga megingat tu Pengedapan kiin, benaꞌ mipuliꞌ ilan ditu nga kaunutan nug belian mukaꞌ tu nga Pariseo kia, sinaakan ilan, “Naa, mauma dema ndaꞌ ma niu iin uitay?” 46Kaliꞌ sembag su nga megingat, “Puꞌ iin pa duuni getaw mikiteluꞌay maaꞌ nu getaw kiin!” 47“Apelai!” sinaak nu nga Pariseo. “Milimbungan damu niin dema? 48Saꞌ yami nu nga kaunutan mukaꞌ Pariseo, duun bai misuunan niu sala tawan dinami mituudan di getaw kiin? 49Baa, nga melaun getaw kini! Ndaꞌ nilan mesuunay su Palinta nu Megbebayaꞌ pisulaten dini Moises, kaas inukuman nailan nu Megbebayaꞌ!” 50Naa sala tawan di nga Pariseo kia, si Nicodemo, su miditu ni Isus sug diin kiin. Kaliꞌ pektaluꞌ si Nicodemo, 51“Asa binandu ditu Palinta ta, ukumani getaw subay unaan pa biselaay.” 52Kaliꞌ sembag su nga Pariseo, “Masiꞌ yaꞌa, dumaa dadema niin getaw Galilea? Naa, penilung mu su Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ. Mesuunan mu dayun, ndaꞌi pimuunan nu Megbebayaꞌ genat tu Galilea.” 53[Saꞌ maꞌantu, minuliꞌ su nga kelaun getaw.]


Juan 8

1  1[Laak si Isus, miditug Bentud nu nga Gayu Olibo. 2Benaꞌ migendaw puliꞌ, milapus mangay ditug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ. Dekag minateng dia, mikpungun diniin su melaun getaw. Migingkud dayun si Isus, piktuꞌunanen ilan. 3Naa duunig libun iwit dia nu nga mekpetuꞌun di Palinta nu Megbebayaꞌ mukaꞌ nu nga Pariseo. Kig libun kini, duun dawi mikaitaꞌ dun, tebiaꞌ miglaat pekesuunan. Mendadi, pinindeg nilan dia gedapan nu nga getaw kig libun kia. 4Laung nu miguit dun dia, “Sir, kig libun kini, duuni mikaitaꞌ dun gupia miglaat pekesuunan daw. 5Naa, iini palinta nu Megbebayaꞌ dinita pisulaten dini Moises, subay betuun ta. Mendadi yaꞌa, taꞌ mai ketaluꞌ mu dun?” 6Naa iini tinaluꞌ nilan duni maꞌnia, puꞌ pengimanan nilan sia si Isus di metaluꞌen, adun dengaten nilan sia. Mendadi si Isus, migdukung, sinulatanen tenduꞌen sug lupaꞌ. 7Minamal ilan dayun sumaak diniin. Migindeg dayun si Isus, kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa, adin diniui ndaꞌi salaꞌen, iini meguna megbatu dun.” 8Migdukung puliꞌ si Isus, dayun peksulat puliꞌ diag lupaꞌ. 9Mendadi ki nga getaw kia, mimegawaꞌ ilan dayun dia, piksesala tawan dinilan mipanaw, miguna su nga megulang dinilan. Tigaꞌwan, iin laaki mibilin dia si Isus, dumanen laak sug libun pegindeg pa dia. 10Mendadi, migindeg puliꞌ si Isus, kaliꞌ saak tug libun, “Ibun, adin mailan? Ndaꞌ bai mbilin mukum diniꞌa?” 11Kaliꞌ sembag, “Sir, ndaꞌidun.” “Mendadi naan,” laung ni Isus, “ndiꞌ dau dema mukum diniꞌa. Uliꞌa na, mukaꞌ ndiꞌa puliꞌ pegbaal salaꞌ.”] 12Naa, mikpetuꞌun puliꞌ si Isus tu nga getaw. Kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa, pektalentenay niu ini. Naani Tiag mekpedelag di tibaꞌan getaw. Adin su getaw dumunut dinaan, iini medelagan nu Tiag, su puun nu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen, mukaꞌ iin, ndiꞌ na mekepanaw di medelem.” 13Kaliꞌ pektaluꞌ su nga Pariseo, “Naa, taꞌ mai metuudan ami dun, puꞌ yaꞌa laaki tuminakesiꞌ dun? Su takesiꞌ mu, ndaꞌi gatagen.” 14Kaliꞌ sembag si Isus, “Pia naan laaki miketakesiꞌ dig lawasu, laak metuudi tinakesiꞌan ku, puꞌ misuunan kui pigenatan ku mukaꞌ peguliꞌan ku, laak yamu, ndaꞌ niu mesuunay ia. 15Saꞌ mukum amu, su kinilawan dai pigunut niu. Naan, ndiꞌu mukum di kilawan. 16Laak saꞌ pinenggiꞌ puꞌ mukumu di nga getaw, mpiai kaukumu dun, puꞌ kanaꞌu laak salai mukum dun, puꞌ dumananu dun nu suminuguꞌ dinaan. 17Pektalentenay niu ini, misulat di Palinta niu sinulat ni Moises, saꞌ duaꞌ tawani meketakesiꞌ dun, mpemilang metuud su takesiꞌan nilan. 18Naa, mitakesiꞌan kuig lawasu mukaꞌ tinakesiꞌan dau dema nu Gamaꞌu, su suminuguꞌ dinaan.” 19Kaliꞌ saak su nga Pariseo, “Naa ki gamaꞌ mu kini, adin ma dun?” Kaliꞌ sembag si Isus, “Ndiꞌ amu sumambat dinaan, mukaꞌ su Gamaꞌu dema, ndiꞌ amu sumambat dun. Saꞌ sia suminambat amu tantu dinaan, naa suminambat damu dema tantu tu Gamaꞌu.” 20Kiai tinaluꞌ ni Isus su dia pa Pengedapan tu Megbebayaꞌ mekpetuꞌun dia nga getaw, dia mesempel nug betangan nu nga getaw gamut nilan ditu Pengedapan. Ndaꞌ pai duminaap dini Isus, puꞌ ndaꞌ pa datengi gendaw su tinduꞌ nu Megbebayaꞌ kedaap diniin. 21Kaliꞌ padun pektaluꞌ si Isus tu nga getaw, “Naa mawaꞌu dini, penengaun niau dayun, laak ndiꞌ niau mbaangan. Kaas matay damu, ndaꞌ namu lelaatay di salaꞌ niu. Ndiꞌ amu mekeditu pegengayan ku.” 22Naa, su nga kaunutan nu getaw Judea, kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Kagina tinaluꞌen puꞌ ndiꞌ ita mekeditu pegengayanen, mabuꞌ iini guluganen, megeget.” 23Kaliꞌ sembag si Isus, “Yamu, dangen amu dinig lumbang. Naan, genatu tu gekbus langit, kaas sakup amu laak nu kekinilawan. Laak naan, kanaꞌu sakup kekinilawan. 24Kiai tinaluꞌu dun puꞌ matay damu ndaꞌ namu lelaatay di nga salaꞌ niu. Matay amu tuꞌu ndaꞌ amu lelaatay, subay metuudan amu dun naan su pekteluꞌen ku kini.” 25Kaliꞌ ilan saak, “Adin ka getaw?” Simbag dayun ni Isus, “Naa genat tu puunanen, naani pekteluꞌen ku diniu. 26Yamu kiin, melaun pa paduni metaluꞌu mekatag diniu, laak ndiꞌu teluꞌen. Melaun dademai maukuman ku amu dun, laak ndiꞌu dadema mukum. Su taluꞌ nu suminuguꞌ dinaan, iin su metuud mukaꞌ iin laaki ukiten ku di tibaꞌan getaw.” 27Naa su nga mikedengeg tu tinaluꞌen kia, ndaꞌ nilan mesabut puꞌ su pekteluꞌenen dinilan, iin su Gamaꞌen Megbebayaꞌ. 28Maꞌantu, kaliꞌ dayun pektaluꞌ si Isus, “Naanig Bataꞌ nu Kilawan. Saꞌ inaten na niau, mesuunan na niu puꞌ naan su pekteluꞌen ku kiin. Mukaꞌ dema mesuunan niu dayun ndaꞌi penggulaulaan ku mikpuun tug danaan pegbayaꞌ, puꞌ teluꞌen ku su laak pisuun dinaan nu Gamaꞌu. 29Iin su suminuguꞌ dinaan, megduma lelayun dinaan mukaꞌ ndaꞌu niin petuyangay salau, puꞌ pinemalan ku lelayun penggulaulaay su mauyaꞌanen.” 30Mendadi melauni nga mikedengeg tu tinaluꞌ kia ni Isus, mituudan ilan diniin. 31Mendadi, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus tu nga getaw Judea dia mikpetuud na diniin, “Saꞌ penemalan niu dunutay su teluꞌen ku, naa sakupu namu tantu. 32Mesuunan pa niu dayuni metuud mukaꞌ pebeluyen amu nu metuud.” 33Su nga getaw Judea, kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Mauma dema teluꞌen mu puꞌ pebeluyen ami, asa sapuꞌ ami ni Abraham, ndaꞌ nami mainsan mbianayi gulipen di getaw. Taꞌ mai pengmaꞌanan mu pebeluyen ami?” 34Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, taman taluꞌu diniu, adin su mikesalaꞌ, malap gulipen nu salaꞌen. 35Saꞌ upama gulipen, kanaꞌ sakup lelayun nu mingulipen dun, laak dagid sug bataꞌ nu mikpaulipen dun, danilan da lelayun. 36Kaas saꞌ iini mekpebeluy diniu sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ, naa mbeluy damu gupia. 37Naa, misuunan ku puꞌ yamui sapuꞌ ni Abraham, laak pia maꞌantu, mauyaꞌan niu petain niau, puꞌ ndaꞌ pengganget dig delendeman niu su pekteluꞌen ku. 38Naan, piktuꞌun ku diniu su pinitaꞌ dinaan nu Gamaꞌu. Yamu dema, penggulaulaan niu su midengeg niu dig daniu gamaꞌ.” 39Sumimbag ilan, “Sapuꞌ ami ni Abraham.” “Saꞌ upama sapuꞌ amu ni Abraham, penunggilingan niu sia su pinggulaula ni Abraham, 40laak dagid iini penggulaulaan niu sia, petain niau. Naa, ndaꞌi pinggulaula ni Abraham maꞌnia. Daal dai pinggulaulau, inukitu diniu su midengegu metuud tinaluꞌ nu Megbebayaꞌ. 41Yamu, iini pinunggilingan niu, su pinggulaula nu tantu gamaꞌ niu.” “Salabuuk dai gamaꞌ nami, su da laak Megbebayaꞌ. Bataꞌ ami niin tantu.” 42“Kanaꞌ, puꞌ saꞌ iini tantu Gamaꞌ niu, petailen niau sia, puꞌ iini pigenatan ku su Megbebayaꞌ, mukaꞌ kini dau. Kanaꞌ laak puun tu pegbayaꞌu su kediniin ku, puꞌ iini suminuguꞌ dinaan su Megbebayaꞌ. 43Mauma dema ndaꞌ niu mesabuti taluꞌu? Iini pikpuunanen, ndiꞌ niu muit su pekteluꞌen ku. 44Mingemaꞌan damu gusay tu gamaꞌ niu, su Palin. Iin laaki mauyaꞌan niu pektalentenay, su mauyaꞌan nu Palin. Su Palin, genat tu pikpuunanen, memunuꞌan iin mukaꞌ belusen, puꞌ ndaꞌ na daan pegilengig delendemanen tu metuud, pia maikaꞌ. Saꞌ megbalus, bantangen da, puꞌ belusen, mukaꞌ iin demai pigenatan nug balus. 45Kaas, iini ndiꞌ amu metuudan dun dinaan, puꞌ teluꞌen ku su metuud. 46Ndaꞌidun diniui mekeglegintuud dun puꞌ naani mikesalaꞌ. Saꞌ piglegintuudu su kekesuun, mauma dema ndaꞌ amu metuuday dun? 47Pektalentenay niu ini, adin su tantu sakup nu Megbebayaꞌ, iini mekineeg tu taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laak ndiꞌ niu pektalentenan, puꞌ kanaꞌ amu daniin piglegetawan.” 48Mendadi ki nga getaw Judea kia, kaliꞌ ilan saak dini Isus, “Ndiꞌ ba metuud, yaꞌa su pekteluꞌen nami getaw Samaria, su pingepuꞌan menulay?” 49Kaliꞌ sembag si Isus, “Ndaꞌu lai pengepuꞌay menulay. Adin su pinggulaulau, mekpebasau dun tu Gamaꞌu, laak yamu, piksudiꞌan niau. 50Ndaꞌu pegelapayi megdedengegu dun, laak dagid duuni mekpededengeg dun dinaan, puꞌ iini metau mukum. 51Naa, taman taluꞌu diniu, adin su mekpetuud tu tinaluꞌu, ndiꞌ na matay.” 52Kaliꞌ ilan taluꞌ diniin, “Nandaw, mitekad na nami tantu pingepuꞌan ka tuꞌu menulay! Puꞌ si Abraham mukaꞌ su nga pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu, minatay da. Dayun pelum iini teluꞌen mu, su mekpetuud di tinaluꞌ mu, ndaꞌ nai petayanen. 53Su ginepuꞌay ta si Abraham, minatay da. Masiꞌ metaasa pa ba diniin? Su nga pimuunan nu Megbebayaꞌ dengantu, minatay dadema. Taiꞌ delendeman mu dun, adin ka getaw?” 54Laung ni Isus, “Saꞌ naani migalap dun sug dengegan ku, ndaꞌi gatagen. Laak iini migbegay dun dinaan su Gamaꞌu, iin su tinaluꞌ niu pektemuyen niu. 55Laak dagid sampay nemun, ndaꞌ niu iin sembatay. Naan, suminambatu gupia diniin. Saꞌ pinenggiꞌ gelalen ku ndaꞌu sembatay, naa, belusenu maꞌniin diniu, puꞌ suminambatu gupia diniin, mukaꞌ piktalentenan ku su teluꞌenen. 56Naa si Abraham kiin, su gamaꞌ niu laung, pigleliag, puꞌ mikpedateng di ketuaꞌu dini. Naa minitaꞌen na, mukaꞌ liliag na gupia.” 57“Kendutaꞌ mai kaitaꞌ mu dini Abraham, asa ndaꞌ pa peglima puluꞌi taun mu?” 58“Taman taluꞌu diniu, su ndaꞌ pa pegigetaw si Abraham, naan, daan nau.” 59Mingimud dayun batu su nga kaunutan kia, puꞌ betuun nilan sia si Isus adun matay. Laak dagid si Isus, luminamug tu tebenan getaw, migawaꞌ dayun dia Pengedapan tu Megbebayaꞌ.


Juan 9

1  Mendadi selian ni Isus mekpanaw, duuni mipekitaꞌen buta, mibuta sikna mbataꞌen. 2Sinaak nu nga sakup ni Isus, “Sir, taꞌ mai mikesalaꞌ di maꞌnia kia, migigetaw, daan ma na buta? Iin, atawaka su nga mekegulangen?” 3Kaliꞌ sembag si Isus, “Kanaꞌ iini mikesabaꞌ dun butai kegigetawen, puun di salaꞌen, sampay salaꞌ nu mekegulangen. Ki getaw kini, migigetaw dun buta, adun mpaitaꞌ nu Megbebayaꞌ su ginuungen pebian di penggulaulaanen diniin. 4Naa selian gendaw pa, subay penggulaulaan ta su pipenggulaula dinita nu suminuguꞌ dinaan. Puꞌ ndiꞌ maiben, meglegebii na, dayun ndaꞌidun nai mekenggulaula dun. 5Selian ku dinig lumbang, naani tiag tu tibaꞌan getaw.” 6Selian ni Isus mektaluꞌ, migdulaꞌ dig lupaꞌ, binasaꞌen dun sug lawayen. Inugidanen dun dayun ki mata nug buta kia, 7dunut miktaluꞌ diniin, “Naa, angaya tug Bulenaw Siloe, pengulamusa ditu.” (Su gulugan nu ngalan kia Siloe, “Sinuguꞌ.”) Mipanaw dayun kig buta kia diag bulenaw, mingulamus, dayun mipuliꞌ, mikengitaꞌ na. 8Naa su nga sumbalay nug buta kia kampuꞌ nu getaw mikaitaꞌ diniin mekpenengi limus, sinaak nilan, “Kanaꞌ ba iinen ini su pegingkudingkud mekpenengi limus?” 9Simbag nu ngag duma, “Iin main.” Laak laung nug duma getaw, “Kanaꞌen, ganggiden laak.” Kaliꞌ dayun pektaluꞌ ki miuliꞌan kia, “Naan laꞌ lai.” 10“Naa saꞌ maꞌantu,” sinaak nilan, “taꞌ mai mikengitaꞌa dun nandaw?” 11Kaliꞌ sembag, “Ki getaw pegingelanan si Isus, migbasaꞌ lupaꞌ, binasaꞌen dun lawayen, inugiden dayun di matau. Tinaluꞌen dayun dinaan mangayu ditug Bulenaw Siloe, mengulamusu. Minangayu dayun mengulamus, iin dayuni kengitaꞌu.” 12Sinaak nilan, “Naa ki getaw kiin, adin ma dun?” Kaliꞌ sembag su minayan buta, “Taꞌ dun.” 13Naa ki minayan buta kia, iwit nu getaw tu gedapan nu nga Pariseo. 14Naa su kegbasaꞌ ni Isus lupaꞌ mukaꞌ kepauliꞌayen tug buta kia, mitaang di Gendaw Pelali. 15Mendadi, sinaakan pelum nu nga Pariseo ki getaw kia, saꞌ taꞌig bian nu kengitaꞌen. Kaliꞌ sembag, “Ki getaw kiin, inugidanen ki matau basak. Benaꞌ mingulamusu, mikengitaꞌ nau dayun.” 16Naa ki nga Pariseo kini, kaliꞌ pektaluꞌ sug duma, “Ki getaw kiin mineguliꞌ dun, kanaꞌ genat tu Megbebayaꞌ, puꞌ ndiꞌen pektalentenani Gendaw Pelali.” Laak sug duma pelum, laung nilan, “Naa saꞌ pinenggiꞌ mikesalaꞌ tuꞌui getaw kiin, mekendutaꞌ bai kenggulaulanen di nga mekesalebuꞌ kia?” Saꞌ maꞌnia, miksumpakiꞌ ilan dun. 17Naa saꞌ maꞌnia, sinaakan puliꞌ nu nga Pariseo su miuliꞌan kia, laung nilan, “Kagina yaꞌai pipengitaꞌ nu getaw kitu, taꞌ mai ketaluꞌ mu mekatag diniin?” Kaliꞌ sembag, “Mituudanu dun puꞌ pimuunan iin nu Megbebayaꞌ.” 18Naa ki nga kaunutan nu nga getaw Judea kini, beknanen, ndaꞌ ilan metuuday dun puꞌ ki getaw kia, daan buta, dayun mikengitaꞌ na. Saꞌ maꞌnia, pinsabi nilan su nga mekegulangen, 19suminaak ilan dayun dinilan, “Bataꞌ niu maini? Naa, pekteluꞌen niu mibuta sikna mbataꞌen. Saꞌ maꞌantu, taꞌ mai mikengitaꞌ dun ia nandaw?” 20Kaliꞌ sembag su nga mekegulangen, “Kini, misuunan nami puꞌ bataꞌ nami tantu, mukaꞌ misuunan nami, daan buta iin sikna mbataꞌen. 21Laak tumuꞌ ndaꞌ nami suunay saꞌ taꞌ mai mikengitaꞌ dun nandaw, mukaꞌ ndaꞌ nami dadema suunay saꞌ taꞌ taway duni mineguliꞌ dun. Tumuꞌ iin nai saakay niu, gembagel nain, metau na sumbag!” 22Kaas maꞌniai simbag dun nu nga mekegulangen, puꞌ mindek ilan di nga kaunutan kia. Puꞌ duuni sabut nu nga kaunutan, adin su meglegintuud dun puꞌ si Isus su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, subay utidan di simbaan nu getaw Judea. 23Kaas maꞌniai mitaluꞌ dun nu nga mekegulangen, laung nilan, “Gembagel ma na, iini saakay niu!” 24Mendadi, keduaꞌ deksuꞌ na sebiay ki minayan buta kini. Kaliꞌ ilan pektaluꞌ diniin, “Naa sapaa tu gedapan nu Megbebayaꞌ puꞌ teluꞌen mui metuud! Ki getaw kiin, suunan nami puꞌ mikesalaꞌ getaw iin.” 25“Taꞌ dun,” simbagen, “saꞌ mikesalaꞌ bain, saꞌ kanaꞌ. Iin laaki misuunan ku, butau, dagid nandaw, mekengitaꞌ nau.” 26Sinaak nilan diniin, “Taꞌ maig binaalen diniꞌa? Pikendutaꞌen ma kauliꞌayi mata mu?” 27Kaliꞌ sembag, “Naa, daan ku na tinaluꞌ diniu, laak ndaꞌ niu pekineegay. Naa mauma dema mauyaꞌan ma niu medengeg niu puliꞌ? Mauyaꞌan niu ba, sumakup damu dema diniin?” 28Pinampalaksaan nilan dayun kig buta kia, laung nilan, “Paa, yaꞌa kiin, sakupa niin. Yami, sakup mami ni Moises. 29Naa si Moises, misuunan nami puꞌ ginukitan tuꞌu iin nu Megbebayaꞌ. Laak ki getaw kiin, ndaꞌ nami suunay saꞌ adini pigenatanen!” 30Kaliꞌ pektaluꞌ su miuliꞌan buta, “Misebuꞌanu gupia diniu! Ndaꞌ niu suunay saꞌ adini pigenatanen, asa piuliꞌaneni matau! 31Suunan ta puꞌ su nga mekesesalaꞌ getaw, ndiꞌ penembaꞌen nu Megbebayaꞌ su kenengi nilan. Penembaꞌen laak nu Megbebayaꞌ su kenengi nu megbasa gupia diniin mukaꞌ menggulaula tu mauyaꞌanen. 32Puꞌ genat pa dengantu, iin pa pegdedengeg duuni meneguliꞌ dig buta, mibuta sikna mbataꞌen. 33Naa saꞌ kanaꞌ genat tu Megbebayaꞌ ki getaw kiin, ndaꞌen sia mpenggulaula.” 34“Apelai, yaꞌa kiin,” simbag nilan. “Genat tu kaikaꞌay mu, mekesesalaꞌa getaw. Dayun yaꞌa bai mekpetuꞌun dinami?” Dayun nilan puaꞌay tu simbaan nilan su miuliꞌan buta. 35Mendadi si Isus, benaꞌ midengegen puꞌ ki piuliꞌanen kia, piawaꞌ tu simbaan nu getaw Judea, pinengawen. Benaꞌ mibaanganen, sinaaken diniin, “Mikpetuuda ma dig Bataꞌ nu Kilawan?” 36Kaliꞌ sembag su miuliꞌan kia, “Naa saꞌ mesuꞌat, Sir, pesuun mu dinaan saꞌ taꞌ taway dun iin, adun mekpetuudu diniin!” 37“Minitaꞌ mu na,” simbag ni Isus. “Iinig duma mu megabitabit.” 38“Sir,” laungen, “mekpetuudu!” Minginlulud dayun di gedapan ni Isus. 39Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Iini luminusadu dun dinig lumbang, puꞌ adun pekpainen ku ki ngag buta mukaꞌ ki nga getaw mangken puꞌ mekengitaꞌ ilan daw. Mekengitaꞌ dayun sug buta kia, mukaꞌ buta na sug laung nilan dun mekengitaꞌ.” 40Dekag midengeg nu nga Pariseo pegindeg dia, sinaak nilan dini Isus, “Taꞌi ketaluꞌ mu dun? Yami, buta bami dema?” 41Kaliꞌ sembag si Isus, “Saꞌ upama buta amu tantu, naa ndaꞌi salaꞌ niu. Dagid kagina engkenen niu puꞌ mekengitaꞌ amu, gempantek, mikesalaꞌ amu.”


Juan 10

1  Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Taman taluꞌu diniu, pinenggiꞌ duuni galad melauni karniru dun. Naa, adin su ndiꞌ mian di gengaꞌan saꞌ suled, laak mengkalemikit tug labat, iini megdaaw mukaꞌ tulisan. 2Laak dagid adin su mian tu gengaꞌan saꞌ suled, iin su tantu megingat tu karniru. 3Iin, saꞌ mateng tu galad, pukaꞌan nu megingat tu gengaꞌan. Saꞌ suled, medengeg dayun nu nga karniru su tingegen. Tuaganen su ngag daniin karniru, piksesalabuuk ingelananen ilan, mukaꞌ egakenen ilan mangay ditug liu. 4Benaꞌ megelaꞌen ilan uitay ditug liu, meguna dinilan mpanaw. Dunutan nilan iin gupia, puꞌ mailala nilan su tingegen. 5Ndiꞌ ilan dumunut tug lain getaw, segaga menggebek ilan, puꞌ ndiꞌ nilan mailalai tingeg nug lain getaw.” 6Naa iini sinambingay ni Isus tu nga kaunutan nu getaw Judea, laak ndaꞌ nilan mesabuti guluganen. 7Mendadi, laung dayun ni Isus, “Taman taluꞌu diniu, naani gengaꞌan bianan nu nga karniru saꞌ suled. 8Sug launan getaw miuna dinaan, tautau pegwekilan ilan nu Megbebayaꞌ, ilani megdaaw mukaꞌ tulisan, laak ndaꞌ ilan pekineegay nu nga karniru. 9Naani gengaꞌan, adin su mian di gengaꞌan kini saꞌ suled, iini megawen. Suled dayun mukaꞌ luyu meksukat meseksaben. 10Naa saꞌ pinenggiꞌ su megdaaw, metuaꞌ adun laak megdaaw mukaꞌ mekpatay sampay menggebaꞌ. Iini midiniinu dun puꞌ adun mpeduunan su sumakup dinaan ketubuꞌ ndaꞌi tamanen, su ketubuꞌ ndaꞌ dademai taman nu kelengasen.” 11Laung pa ni Isus, “Naani gempia megingat tu nga karniru. Naa, su gempia megingat tu nga karniru, iin su miuyaꞌ gumantiꞌ di kepetayan nilan. 12Laak dagid su tinindanan, su kanaꞌ megingat tantu, saꞌ maitaꞌen mesebangi mendapaꞌ tu karniru, gubek, belenganen su nga karniru, puꞌ kanaꞌ maini gapuꞌen. Dumapaꞌ dayun su mendapaꞌ tu karniru mukaꞌ mpelak su ngag duma. 13Gubek su tinindanan, puꞌ tinindanan laak mukaꞌ ndiꞌ melelaat tu nga karniru. 14Laak naan su gempia megingat. Suminambatu tug danaan karniru mukaꞌ suminambat ilan dinaan, 15maaꞌ nu kesambat nu Gamaꞌu dinaan sampay su kesambatu diniin. Miuyaꞌ nau gumantiꞌ dadema di kepatay nu nga karniruu. 16Naa duun pai ngag lain karniruu kanaꞌ pa di sekauluan kini. Subay engain ku ilan dema. Mektalenten ilan di tingegu, mbaluy ilan pa pagid sekauluan, sala tawan dai megingat dun. 17“Iini pegbesaanu dun nu Gamaꞌu, begayu matayig lawasu, puꞌ metubuꞌu puliꞌ. 18Pia taꞌ taway dun, ndaꞌi mekegbayaꞌ mekpatay dinaan, subay begayan ku pegbayaꞌen mekpatay dinaan. Mukaꞌ saꞌ begayu, danaan da delendeman. Duuni pegbayaꞌu megbegay dun, mukaꞌ duun dademai pegbayaꞌu metubuꞌu puliꞌ. Iini sinuguꞌan dinaan nu Gamaꞌu.” 19Naa sikna midengeg nu nga getaw Judea su tinaluꞌ kia ni Isus, miksumpakiꞌ puliꞌig delendeman nilan. 20Melaun mektaluꞌ, “Pingepuꞌan ma menulay ki getaw kiin! Mibuꞌang! Mauma dema pekineegan niu?” 21Laak sug duma, laung nilan, “Saꞌ pinenggiꞌ pingepuꞌan menulay, kanaꞌ maꞌniai teluꞌenen. Ki menulay, mekeneguliꞌ ba dig buta?” Pimilas nu nga Getaw Judea si Isus 22Naa kagina timpu na metegdaw, miktelipuun dia Jerusalem sug lumpuk nu getaw Judea gindan tu Kegugas Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ. 23Si Isus, mikpanawpanaw dia Pengedapan, dia silung piningalan dun Silung ni Salomon. 24Mendadi ki nga getaw Judea, miktabuꞌ ilan diniin, kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Taꞌ ma, maiben mu pa pekegelegelayig delendeman nami? Pemantek mu dinami, yaꞌa ba tuꞌu su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan?” 25Kaliꞌ sembag si Isus, “Mitubusu na taluꞌ diniu, laak ndaꞌ amu metuuday dun. Iini miketakesiꞌ gupia dinaan, su pinggulaulau, su pigwakil dinaan nu Gamaꞌu. 26Laak dagid, ndiꞌ niu petuuden, puꞌ kanaꞌu amu karniru. 27Puꞌ saꞌ su nga karniruu, pektalentenan nilan su tingegu. Suminambat dau dema dinilan, kaas duminunut ilan dinaan. 28Begayan ku ilan ketubuꞌ ndaꞌi tamanen, ndiꞌ ilan matay, mukaꞌ ndaꞌ demai mekagaw dun di gengkeman ku. 29Su Gamaꞌu migbegay dun dinaan, iin su megbayaꞌ pa dun dig launan. Ndaꞌi mekagaw dun di gengkemanen.” 30Diksuꞌ ni Isus su taluꞌen, “Naa, naan mukaꞌ su Gamaꞌu, iin da.” 31Benaꞌ midengeg nu nga getaw Judea, mingimud ilan puliꞌ batu, puꞌ betuun nilan sia si Isus adun matay. 32Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa, melaun gempia pinitaꞌu diniu di pipenggulaula nu Gamaꞌu dinaan. Taꞌ mai betuun niau dun?” 33Kaliꞌ ilan sembag, “Kanaꞌ nu gempia pinggulaula mu. Iinig betuun ka nami dun, puꞌ sudiꞌan mu su Megbebayaꞌ! Puꞌ pilepeng mu sug lawas mu tu Megbebayaꞌ, asa kilawan ka da!” 34Laung dayun ni Isus, “Ndaꞌ ba mesulat di Palinta niu puꞌ miktaluꞌ su Megbebayaꞌ, ‘Yamui ngag diwata’? 35Misuunan ta puꞌ su Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, ndaꞌi gikteb nu ketuuden. Mukaꞌ su nga getaw kia dengantu pimuunan nu Megbebayaꞌ, piningalanen dun ngag diwata. 36Saꞌ maꞌantu, ndiꞌ niu mpia teluꞌen puꞌ piksudiꞌan ku su Megbebayaꞌ saꞌ tinaluꞌu puꞌ naanig Bataꞌ nu Megbebayaꞌ, asa pimiliꞌu niin medinig lumbang. 37Saꞌ pinenggiꞌ ndiꞌu sia penggulaulaan su pibaal dinaan nu Gamaꞌu, naa megdadi ndiꞌ amu metuudan dun. 38Laak dagid, saꞌ penggulaulaan ku tuꞌui pibaalen dinaan, naa pia ndiꞌ niu duateni taluꞌu, subay petuuden niu su nga penggulaulau. Saꞌ pemaꞌantuun niu, naa subay metuudan amu dun, naan mukaꞌ su Gamaꞌu, iin da tanan.” 39Mendadi, pikpulingkasan puliꞌ nu nga getaw Judea daapay si Isus, dagid migliaw dinilan. 40Saꞌ maꞌnia, mipuliꞌ si Isus ditug dipag tubig Jordan tandaꞌ pigbunagan ni Juan diniin tubig, migbebenwa pa dia. 41Melaun getaw miditu niin, laung nilan, “Si Juan kiin, ndaꞌi mekesalebuꞌ pinggulaulanen. Laak dagid ki kelaun tinaluꞌ ni Juan mekatag di getaw kini, lumbus minuud.” 42Melaun dayun getaw dia mituudan dini Isus.


Juan 11

1  Naa duuni getaw pegladu, ngalanen si Lazaro. Kini si Lazaro, pegbenwa diag Betania, ilan nu nga pateden si Maria mukaꞌ si Marta. 2(Si Maria kini, iin su migbunag kiin pagemut tu geksud nu Kaunutan si Isus mukaꞌ pinunasen dun kig buuken. Su pateden si Lazaro, iin su migladu kia.) 3Mendadi, pimuun si Isus nug duaꞌ tawan libun kia mekpated, laung nilan, “Sir, pegladu ki petailen mu sambat si Lazaro.” 4Mendadi kini si Isus, benaꞌ midengegen, kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa, ki kegladu kini ni Lazaro, kanaꞌ iinig deksuꞌanen su petayanen. Iini migladu dun, puꞌ adun megleepig dengegan nu Megbebayaꞌ, mukaꞌ adun megleep dadema kig dengegan nug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ.” 5Naa si Isus, milelaat gupia dini Marta mukaꞌ su pateden kia libun sampay si Lazaro. 6Laak pia maꞌantu, benaꞌ misuunanen puꞌ migladu si Lazaro, milangan pa duaꞌ gebii. 7Benaꞌ mitektakig duaꞌ gebii, laung ni Isus tu nga sakupen, “Mpuliꞌ ita ditu Judea.” 8“Aba, Sir,” simbag nu nga sakupen. “Mpuliꞌa na pelum ditu, asa begua da betuay sia nu nga getaw Judea dia?” 9Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa su gendaw, kanaꞌ ba sepuluꞌ buꞌ duaꞌ uras? Naa saꞌ mpanawi getaw metaang di gendaw, ndiꞌ medapal, puꞌ maitaꞌen su mekpedelag dig lumbang. 10Laak saꞌ dagid mengelem, naa medapal, puꞌ ndaꞌi mekpedelag diniin.” 11Saꞌ mideksuꞌen teluꞌay kia, miktaluꞌ padun si Isus, “Naa su sambat ta si Lazaro, tinulug na. Dagid meditu dau niin, adun tenuden ku.” 12Kaliꞌ sembag su nga sakupen, “Sir, saꞌ tinulug da, mauliꞌan da.” 13Naa ki tinaluꞌ ni Isus kia, pingmaꞌananen dun, minatay si Lazaro. Laak laung dun nu nga sakupen, tulug laaki teluꞌenen. 14Saꞌ maꞌnia, pinluksad ni Isus dinilan, laungen, “Minatay na si Lazaro. 15Laak dagid sabaꞌ diniu,” maaꞌ laung pa ni Isus, “liliagu dun puꞌ ndaꞌu ditu, puꞌ adun sumalig amu dinaan. Naa laawan taitu.” 16Mendadi sala tawan dinilan si Tomas (piningalan dun su Gapid), laungen tu nga samasakupen kia, “Naa megdunut daita dema di Mekpetuꞌun dinita, adun saꞌ petain, meksaliunung daita diniin!” 17Naa benaꞌ minateng si Isus diag Betania, pisuun diniin puꞌ paat gebii na dig lupaꞌ si Lazaro. 18Naa kig lunsud Betania kia, duun saani telu kilumitru laakig layuꞌen tu Jerusalem. 19Saꞌ maꞌnia, melaun getaw Judea miditu ni nga Marta mukaꞌ si Maria, adun megbelangbelang ilan di ginaa nilan mekatag di kepatay nu pated nilan kia. 20Naa si Marta, benaꞌ midengegen puꞌ pegdateng si Isus, inangayen sungkakay, laak si Maria, mibilin diag balay nilan. 21Mendadi kini si Marta, kaliꞌ pektaluꞌ dini Isus, “Sir, saꞌ sia diniin ka, ndiꞌ sia matay su patedu! 22Dagid pia maꞌantu, suunan ku puꞌ adini penengiin mu tu Megbebayaꞌ, begayen diniꞌa.” 23“Metubuꞌ puliꞌ ki pated mu kiin,” laung ni Isus. 24“Naa suunan ku,” simbag ni Marta, “petubuꞌen puliꞌ nu Megbebayaꞌ su nga getaw di gendaw kiin saꞌ sungu na melengkebig benwa, kaas metubuꞌ daan puliꞌ si Lazaro.” 25Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus diniin, “Naani mekpetubuꞌ puliꞌ tu nga getaw, mukaꞌ naan dademai puun nu ketubuꞌ nu getaw. Adin su getaw metuudan dinaan, pia matay, metubuꞌ puliꞌ. 26Mukaꞌ adin su metubuꞌ mukaꞌ sumalig dinaan, ndiꞌ na matay iin. Metuudan ka dun?” 27“Waꞌa, Sir!” simbag ni Marta. “Mituudanu dun puꞌ yaꞌa na tuꞌu su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ, su pidateng nami lumusad dinig lumbang.” 28Benaꞌ mideksuꞌ mektaluꞌ si Marta, minangay meksabi tu pateden kia si Maria. Kimeden dun dayun, laungen, “Diin na su Mekpetuꞌun, sinabia niin.” 29Kaliꞌ medengeg ni Maria, migdedaliꞌ megbuat, miditu dayun sumungkak dini Isus. 30(Puꞌ ndaꞌ pa dateng diag lunsud si Isus, ditu pa tandaꞌ nu pekitaꞌan nilan ni Marta.) 31Naa su nga getaw Judea kia megbelangbelang dini Maria diag dialem balay, benaꞌ minitaꞌ nilan si Maria migdedaliꞌ megbuat mukaꞌ luyu, lindug nilan, puꞌ laung nilan dun meditug lebeng lumalek. 32Naa si Maria, benaꞌ minateng dia ni Isus, miglaub di gedapanen. “Uu Kaunutan,” laungen, “saꞌ sia diniin ka, ndiꞌ sia matay su patedu!” 33Mendadi si Isus, saꞌ minitaꞌen si Maria luminalek sampay su ngag dumanen getaw Judea luminalek dailan dema, misasawi ginaanen, milegenan patiꞌ. 34“Adin niu libeng?” sinaaken. Kaliꞌ ilan sembag, “Naa Sir, unutan ka nami ditu, adun maitaꞌ mu.” 35Mikengaduy si Isus. 36Laung nu nga getaw dia, “Pegbentayay pa daan niu, mikpetail gupia dini Lazaro.” 37Laak sug duma, laung nilan, “Naa, pipengitaꞌ nu getaw kini sug buta. Mauma ndaꞌen ma metabangi gumul ni Lazaro?” 38Benaꞌ minateng si Isus tug lebeng ni Lazaro, mipatiꞌ puliꞌ mesasawi ginaanen. Naa kig lebeng kia, sinangyab, tinakep gembagel batu. 39Laung dayun ni Isus, “Pegawaꞌ niuig batu kia!” “Dagid Sir,” laung ni Marta, su pated nu minatay kia, “paat gebii na dig lupaꞌ! Meduꞌ na.” 40Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, ndaꞌ bau pektaluꞌ diniꞌa puꞌ saꞌ sumaliga dinaan, maitaꞌ mu ki kelengas nu pegbayaꞌ nu Megbebayaꞌ?” 41Inawaꞌ nilan dayun su gembagel batu. Migangag dayun si Isus, kaliꞌ pektaluꞌ, “Uu Amaꞌ, mikpaladpaladu diniꞌa, puꞌ mipenembaꞌ mui kenengiu. 42Misuunan ku gebii gendaw pekineegan mau, laak iini mipedengegu dun ki kenengiu diniꞌa kini, sabaꞌ nu nga getaw kini, puꞌ adun metuudan ilan dun puꞌ sinuguꞌ mau lumusad dinig lumbang.” 43Mideksuꞌ menenabi si Isus, minekeg dayun meksabi, laungen, “Uu Lazaro, guaꞌa na dini!” 44Gumiwaꞌ dayun si Lazaro. Laak linibedan pa penepeten sampay su kemeten mukaꞌ geksuden, pinutus dema tulapuki gulunen. “Ubaday niu,” laung ni Isus, “adun mekepanaw.” 45Naa melaun getaw tumindug dini Maria, mituudan ilan dini Isus saꞌ minitaꞌ nilan su pinggulaulanen kia. 46Laak sug duma, miditu ilan nga Pariseo, pisuun nilan dayun dun ki pinggulaula kia ni Isus. 47Mendadi ki nga Pariseo kini mukaꞌ ki nga kaunutan nug belian nu getaw Judea, mikpungun ilan dayun, ilan nu Pikumpungan nu Metaas Gukum nilan. Kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Naa, alanduni melengas baalen ta? Melaun mekesalebuꞌ pinggulaula nu getaw kiin! 48Saꞌ ndiꞌ ta pemaagen, megelaꞌ sumakup diniin su nga getaw. Mbuus medengeg nu gubirnu ditug Roma, suguꞌen nilan dayuni nga sundalu medini, peglaatan nilan dayuni gelal ta kaunutan, puꞌ gebaꞌen nilan su Pengedapan ta tu Megbebayaꞌ mukaꞌ leneden nilani nasud ta!” 49Mendadi sala tawan dinilan si Caifas, iini mitenduꞌ Tampusan Metaas Belian di taun kia, kaliꞌ pektaluꞌ, “Paa, benguꞌbenguꞌen amu! 50Ndaꞌ niu ba mesuunay puꞌ melengas pa pegantiꞌ ta ki sala tawan di kepatay nug launan getaw batul nu megelaꞌ matay su tibuuk bansa ta?” 51Naa kagina iini Tampusan Metaas Belian, ki tinaluꞌ kini ni Caifas, kanaꞌ daniin delendeman. Pidelendem diniin nu Megbebayaꞌ puꞌ gumantiꞌ di nga getaw Judea si Isus. 52Mukaꞌ kanaꞌ laak su kepatay nu nga getaw Judea ki gentiꞌenen, puꞌ pesalabuukenen pa pagid su kelaun piglegetawan nu Megbebayaꞌ misigwag dig dibabaw lumbang. 53Mendadi genat tu gendaw kia, ki nga kaunutan kini nu getaw Judea, minengaw ilan suꞌatan nilan di kepatay nilan dini Isus. 54Saꞌ maꞌnia, ndaꞌ pekpaitaꞌ si Isus mekpanawpanaw dia Judea. Miditug lunsud Efraim tu geksid limawaꞌ, migbebenwa dia, ilan nu nga sakupen. 55Naa saꞌ sungu na mektelipuun sug Lumpuk tug Liniusan, melaun getaw tumiwad ditu Jerusalem genat dig lumibut benwa, minangay ilan mekanu adun mawaꞌ su kelemuꞌay nilan. 56Naa pekpenengaun nu nga getaw dia Jerusalem si Isus. Saꞌ mikpungun ilan ditug Balay Pengedapan tu Megbebayaꞌ, miksinaakay ilan, laung nilan, “Naa, taꞌi ketaluꞌ niu dun? Si Isus, mabuꞌ ndiꞌ sumaup dig Lumpuk kini?” 57Puꞌ su nga kaunutan nug belian mukaꞌ nga Pariseo kia, pilaktag nilan tu nga getaw, saꞌ duuni mekesuun dun saꞌ adin si Isus, subay pesuunen dinilan, adun daapen nilan iin.


Juan 12

1  Naa saꞌ genem gebii pa mektelipuun sug Lumpuk tug Liniusan, miditug Betania si Isus, sug lunsud ni Lazaro, su pitubuꞌ puliꞌ kiin ni Isus. 2Benaꞌ minateng dia si Isus, pigbesaan nu nga getaw dia di gaan. Iini migilak dun si Marta, dumingan dini nga Isus maan si Lazaro. 3Mendadi benaꞌ pekaan nailan, si Maria, minalap sala butilya melagaꞌ pagemut piningalan dun nardo, binunagen dayun di geksud ni Isus mukaꞌ pinunasen dun sug buuken. Mileep dayun tu seled balay su sapu nu pagemut. 4Naa sala tawan sakup ni Isus, si Judas Iscariote, su tumipu pa dini Isus, kaliꞌ pektaluꞌ, 5“Baa, mauma dema ki pagemut kiin, ndaꞌ ma peksaluy, mabuꞌ malin sia telu gatus denario, adun begay tu nga pubri su galinen?” 6Laak kanaꞌ iini tinaluꞌ dun ni Judas puꞌ melelaat tu nga pubri. Tinaluꞌen duni maꞌnia, puꞌ megdaaw. Kagina iini meguit tu kwarta ni nga Isus, taang dun malap dun. 7Dagid miktaluꞌ si Isus, “Aba, maꞌnia da! Melengas teguꞌenen, pengandamen di gendaw nu kelebeng dinaan. 8Su pubri, lelayun niu mpungun megbenwa. Naan dagid, kanaꞌ nau maiben dumuma diniu dini.” 9Naa su nga getaw miglumpuk dia Jerusalem, benaꞌ midengeg nilan puꞌ minateng na si Isus ditug lunsud Betania, miditu dailan dema, melaun ilan gupia. Mauyaꞌan nilan kitaꞌen nilan pa pagid si Lazaro, su pitubuꞌ puliꞌ ni Isus. 10Mendadi sug delendeman nu nga kaunutan nug belian, petain da nilan dema si Lazaro, 11puꞌ iini puunanen, melaun getaw Judea sumiway dinilan, suminakup ilan dini Isus. 12Naa benaꞌ migendaw, su nga melaun getaw kia suminaup tug Lumpuk, midengeg nilan pegdateng si Isus dia Jerusalem. 13Mendadi mingalap su nga getaw paka pisa pegbaasbaas nilan basa nilan dini Isus, dayun lumiu ilan diag lunsud, sungkaken nilan si Isus. Mimeksay ilan, laung nilan, “Pegbesaan kini! Melengas pepianan iin nu Megbebayaꞌ, ki minateng na pigwekilan nu Kaunutan Megbebayaꞌ, ki Gadiꞌ nu getaw Israel!” 14Mendadi kini si Isus, duuni minitaꞌen petubuꞌen nati asno. Sikayanen dayun, maaꞌ dadema nu sinulat pedaan ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, 15“Yamu nga getaw Sion, ndiꞌ amu mendek! Puꞌ bentayay pa daan niu, pegdateng na su gadiꞌ niu, peksakay di nati asno.” 16Naa su nga sakup ni Isus, ndaꞌ nilan mesabut di gendaw kia saꞌ taꞌ mai suminakay dun si Isus. Laak benaꞌ midayag na su kelengas nu pegbayaꞌ ni Isus, milabuꞌ dayun dig delendeman nilan su sinulat kia ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, dakus su kenggulaula nilan dun diniin di gendaw kia. 17Naa su nga melaun getaw tumindug dini Isus su kesabinen dini Lazaro ditug dialem sangyab dayunen petubuꞌay puliꞌ, inukitan nilan dun su nga getaw pegbebenwa dia Jerusalem. 18Iini minangay dun sumungkak dini Isus su nga getaw, puꞌ midengeg nilan ki mekesalebuꞌ pinggulaulanen kia. 19Mendadi ki nga Pariseo, kaliꞌ nilan pegyegayegaay, “Naa, bentayay pa daan niu, daagen ita! Minampuꞌ na diniin su tibaꞌan getaw!” 20Naa duuni nga getaw Grecia minampuꞌ di nga getaw Judea mangay dia Jerusalem mengamuyuꞌ tu Megbebayaꞌ metaang dig Lumpuk kia. 21Mendadi ilan kini, luminabet ilan dini Felipe, (si Felipe, getaw Betsaida sakup Galilea). Kaliꞌ ilan pektaluꞌ diniin, “Sir, kumitaꞌ ami sia dini Isus.” 22Saꞌ maꞌnia, linaawan ni Andres si Felipe, pisuunen diniin su kenengi nu getaw Grecia, dayun ilan duaꞌ mangay mekpesuun dini Isus. 23Mendadi benaꞌ midengeg ni Isus, kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa, mitektak na su sesaꞌ. Naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, begay na dinaan nu Megbebayaꞌ su kelengas nu pegbayaꞌu. 24Taman taluꞌu diniu, pinenggiꞌ su sebalu trigo, saꞌ ndiꞌ metenaꞌ tug lupaꞌ mukaꞌ lebengen, ndaꞌi pulesen. Laak saꞌ metenaꞌ tug lupaꞌ mukaꞌ lebengen, iini sungkuꞌ gupia. 25Naa adini mpauk megwakil gumulen dinaan, mbeleng diniin su ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Adin su pegwakilen dinaan su gumulen, iin, malapen sungkin su ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 26Mendadi saꞌ duuni getaw mauyaꞌanen megabang dinaan, iin, subay dumunut dinaan. Pia tandaꞌu, ditu dadema iin. Saꞌ megabang dinaan, iin demai pegbesaan nu Gamaꞌu.” 27Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Milegenanu ini. Ndiꞌu mesuunani gempia penenebiin ku. Penenebiin ku taꞌ, ‘Uu Amaꞌ, gawen mau di kelegenayu’? Ndiꞌ mesuꞌat, puꞌ iini luminusadu dun dinig lumbang, adun melegenanu.” 28Minenabi dayun si Isus, laungen, “Uu Amaꞌ, pegleep mu sug dengegan mu!” Duun dayuni miktaluꞌ ditug langit, laungen, “Pigleepu na sug dengegan ku mukaꞌ pegleepen ku pa puliꞌ.” 29Benaꞌ midengeg nu melaun getaw pegindeg dia, laung dun nug duma, limuduꞌan. Laung dun pagid nug duma, “Mabuꞌ duuni sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit migabitabit diniin!” 30Dagid kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Kanaꞌ naani pidengegan dun ki tingeg kiin, pidengeg diniu. 31Puꞌ minateng nai gendaw tinduꞌ nu Megbebayaꞌ, ukumanen su tibaꞌan getaw. Nemun su meglekaunutan di tibaꞌan getaw, su Palin, daagen iin. 32Naan, saꞌ mainatu adun melansangu dia, empunen ku sug launan getaw megelaꞌ mekesakup dinaan.” 33(Iini miktaluꞌ dun si Isus, puꞌ adun mesuunan nu nga getaw kig bian nu kepatayen.) 34Kaliꞌ sembag su melaun getaw, “Naa iini mipesuun dinami nu Palinta dinami kanugdiin, puꞌ su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, ndaꞌi gumulen. Naa saꞌ maꞌantu, saꞌ iinig laung mu Bataꞌ nu Kilawan, mauma tinaluꞌ mu mainat iin adun melansang dia? Taꞌ taway duni Bataꞌ nu Kilawan kiin?” 35Kaliꞌ sembag si Isus, “Taman taluꞌu diniu, ki Tiag kini, ndiꞌ na maiben di mata niu, kaas sinegay dini pa su Tiag, bundas amu panaw, adun ndiꞌ amu medepetan nu medelem. Adin su mpanaw di medelem, ndiꞌen mesuunani gengayanen. 36Selian diin pa mata niu, subay metuudan amu tu Tiag, adun mbaal amu sakup nu Tiag.” Mendadi sikna mideksuꞌ mektaluꞌ si Isus, bilenganen su nga getaw kia, pigliawen ilan dayun. 37Puꞌ pia melaun mekesalebuꞌ pinggulaulanen dia gedapan nilan, ndaꞌ ilan metuuday dun diniin. 38Maꞌnia, minuud su sinulat dengantu nu pimuunan nu Megbebayaꞌ si Isaias, laungen, “Uu Kaunutan, taꞌ taway duni mituudan dun su ginukit nami dinilan? Ndaꞌidun. Mukaꞌ taꞌ taway duni pinitaꞌan di pegbayaꞌ nu Kaunutan? Ndaꞌidun.” 39Saꞌ maꞌnia, su nga mikaitaꞌ tu mekesalebuꞌ pinggulaula ni Isus, ndaꞌ ilan metuuday dun. Puꞌ duun pagidi sala sinulat ni Isaias, laungen, 40“Lininged nu Megbebayaꞌ su nga mata nilan, adun ndiꞌ nilan maitaꞌ. Pitegasen su nga gulu nilan adun ndiꞌ nilan mesabut, puꞌ tekaw mbuus lumingay dailan puliꞌ dinaan, laung nu Megbebayaꞌ, adun peneguliꞌan ku ilan.” 41Iini miktaluꞌ dun si Isaias maꞌnia, puꞌ minitaꞌen su kelengas nu pegbayaꞌ ni Isus, dayun inukiten. 42Pia maꞌantu, melauni kaunutan nu getaw Judea mituudan dini Isus, laak pigbuni nilan. Ndaꞌ nilan pekpailag, puꞌ mindek ilan mbuus utidan ilan nu nga Pariseo di simbaan nu getaw Judea. 43Iini mauyaꞌan nilan, pegbesaan ilan nu nga getaw, sabayaꞌ nu Megbebayaꞌ. 44Naa mendadi, minekeg mektaluꞌ si Isus, laungen, “Adin su metuudan dinaan, kanaꞌ naan laak su pituuden, puꞌ pituuden dadema su suminuguꞌ dinaan. 45Mukaꞌ adin su getaw mekaitaꞌ dinaan, maitaꞌen dadema su suminuguꞌ dinaan. 46Naani Tiag, midiniinu lumbang adun pedelagan ku sug delendeman nu nga getaw. Adin su getaw metuudan dinaan, ndiꞌ metenlen di medelem. 47Mukaꞌ, adin su mekedengeg tu taluꞌu, asa ndiꞌen pektalentenan, kanaꞌu mukum dun. Puꞌ kanaꞌ iini midiniinu dun puꞌ adun mengukum tu nga getaw, segaga iin sungkini midiniinu dun, guunen ku su nga getaw. 48Adin su memilas dinaan mukaꞌ memilas dadema tu taluꞌu, duuni mengukum dun. Su tinaluꞌu, iini mengukum dun saꞌ sungu melengkebig benwa. 49Di menepet metuud lai daan, kanaꞌ mikpuun tu pegbayaꞌu su tinaluꞌu, iini tinaluꞌu tu nga getaw, su laak sinuguꞌan dinaan nu Gamaꞌ ta. 50Suunan ku su sinuguꞌanen, iini megbegay ketubuꞌ ndaꞌi tamanen, kaas iini tinaluꞌu, su sinuguꞌan dinaan nu Gamaꞌ ta.”


Juan 13

1  Naa, sendaw pa mektelipuun sug Lumpuk tug Liniusan. Mendadi kini si Isus, misuunanen puꞌ minateng na ki kegawaꞌen dinig lumbang, adun muliꞌ ditu Gamaꞌen. Kagina melelaat gupia tu nga piglegetawanen dinig lumbang, mauyaꞌanen paitaꞌen dinilan su gikteb lelaaten dinilan. 2Mendadi, miglebungan si nga Isus. Naa kini si Judas Iscariote, bataꞌ ni Simon, daan na pinulayan nu Palin tumipu dini Isus. 3Si Isus, misuunanen puꞌ migelaꞌ pegwakil diniin nu Gamaꞌen su pegbayaꞌ dig launanen. Misuunanen dadema puꞌ pigenatanen su Megbebayaꞌ, mukaꞌ su Megbebayaꞌ dademai uliꞌanen. 4Mendadi migbuat si Isus dia pengaanan, liwasen su suuben mukaꞌ linibedanen tualyai gawaken. 5Tinukakanen dayun tubigi palenggana, mikpuun dayun mengugas di geksud nu nga sakupen, pimunasanen dayun tualya kia linibed di gawaken. 6Laak benaꞌ midepet dini Simon Pedro, laung ni Pedro, “Aba, Sir, masiꞌ yaꞌa mai mengugas di geksudu?” 7Kaliꞌ sembag si Isus, “Ndaꞌ mu pa mesabut nandaw ki pinggulaulaan ku kini diniꞌa. Laak mesuunan mu da saꞌ maiben.” 8Laung ni Pedro, “Sampay saumulu, ndiꞌu lai begay ugasan mui geksudu!” “Saꞌ ndiꞌ mu paugasi geksud mu dinaan, kanaꞌa na sakupu,” simbag ni Isus. 9Kaliꞌ sembag si Simon Pedro, “Saꞌ maꞌantu, Sir, kanaꞌ laak nu geksudui ugasan mu! Sampay kemetu mukaꞌ guluu pa pagid!” 10Miksembag pelum si Isus, “Naa kanaꞌ. Adin su mikeliguꞌ na, miugasan nai tibuuk lawasen, ndiꞌ na kambat meliguꞌ puliꞌ. Subay ugasan laaki geksuden dig lepup lupaꞌ. Naa, yamu dema, miugasan namu, laak ndaꞌ amu megelaꞌ.” 11(Kaas tinaluꞌ dun ni Isusi maꞌnia puꞌ ndaꞌ ilan megelaꞌ maugasay, puꞌ misuunanen saꞌ taꞌ taway dun dinilani tumipu diniin.) 12Benaꞌ mitubusen ugasay su geksud nilan, si Isus, siluken puliꞌi suuben mukaꞌ mipuliꞌ diag lemisaan. Kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Naa mesabut ma niui pinggulaulau diniu kini? 13Gilal niau Mekpetuꞌun mukaꞌ Kaunutan. Paladpalad saꞌ maꞌnia, puꞌ naan, tantu mikpetuꞌunu diniu mukaꞌ miglekaunutanu diniu. 14Naa, saꞌ naani mikpetuꞌun diniu mukaꞌ miglekaunutan diniu, dayun naani mingugas di geksud niu, subay peginugasay amu geksud niu. 15Ki pinggulaulau kini, binaalu lendasan, adun penunggilingan niu, kaas pekpepianay amu. 16Taman taluꞌu diniu, su sesuguꞌen, kanaꞌ metaas pa di suminuguꞌ diniin, mukaꞌ su pegwekilan, kanaꞌ metaas pa di migwakil dun. 17Maꞌantu, saꞌ mesabut niu ini, leliagen amu dun saꞌ penggulaulaan niu!” 18Diksuꞌ ni Isus, “Laak dagid ki tinaluꞌu kini, kanaꞌ mekatag diniu gelaꞌ. Misuunan kuig delendeman nu nga pimiliꞌu sumakup dinaan, laak dagid iini mpenggulaula, adun menuud su sinulat ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, ‘Ki suminalu gupia dinaan maan, iin dademai tuminipu dinaan.’ 19Naa, iini teluꞌen ku diniu nandaw, su ndaꞌ pa mpenggulaula, adun saꞌ mpenggulaula na, metuudan amu dun naan su pekteluꞌen ku. 20Taman taluꞌu diniu, adin su menembaꞌ tu suguꞌen ku, naa gitunganen, naani mipenembaꞌen. Pidag pa tanan, kagina pinembaꞌu niin, mipenembaꞌen dadema su suminuguꞌ dinaan.” 21Benaꞌ mideksuꞌi tinaluꞌen kia, milayuꞌ dayuni ginaa ni Isus. Pinluksaden dayun teluꞌay di nga peneliganen kia, “Taman taluꞌu diniu, ki sala tawan diniu, mektipu dinaan.” 22Miksesindapay dayun su nga sakupen, puꞌ misebuꞌan ilan dun gupia saꞌ taꞌ taway duni mitenduꞌanen tu taluꞌen kiin. 23Naa sala tawan di nga sakup ni Isus, su petailenen gupia, pegingkud dia gupid ni Isus. 24Mendadi kinipayan dayun iin ni Pedro, laungen, “Saak mu lai diniin saꞌ taꞌ taway duni pekteluꞌenen kia.” 25Minigini sakupen kia dia mesempel ni Isus, sinaaken dayun diniin, “Sir, taꞌ taway dun iin?” 26Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, duliten ku di sabawi pan kini. Adin su tulunan ku dun, iin nain.” Benaꞌ dinuliten tuꞌu, tinulunen dayun dini Judas, sug bataꞌ ni Simon Iscariote. 27Kini si Judas, benaꞌ mitabuken su pan, pingepuꞌan dayun ni Satanas. Laung ni Isus diniin, “Naa kig baalen mu, baal mu na dayun!” 28Naa su ngag duma sakup ni Isus dia pengaanan kia, ndaꞌidun dinilani mekesabut dun saꞌ taꞌ alanduni tinaluꞌ dun kia ni Isus dini Judas. 29Laung dun nu ngag duma, kagina si Judasi meguit tug bataꞌ kahun betangan nu kwarta nilan, sinuguꞌ ni Isus diniin mangay menaluy gimpan dig Lebungan nilan gindan ditug Liniusan. Laung dun nug duma, suguꞌen ni Isus pemegayanen su nga pubri. 30Benaꞌ inaanen su pan kia, tumikaw dayun guaꞌ si Judas. Gebii kia dema. 31Benaꞌ gumiwaꞌ dia si Judas, kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan, mbuasan nai kelengas nu pegbayaꞌu. Buasan ku dadema su kelengas nu pegbayaꞌ nu Megbebayaꞌ. 32Saꞌ mbuasan na su kelengas nu pegbayaꞌ nu Megbebayaꞌ pebian dinaan, su kelengas nu pegbayaꞌu, buasan ganam nu Megbebayaꞌ meksekat di keksalabuuku diniin, naan kini, kig Bataꞌ nu Kilawan. 33Yamu nu nga binataꞌu, kanaꞌ nau maiben dumuma diniu dini. Penengaun niau dayun, laak puliꞌan ku taluꞌ diniu su tinaluꞌu tu nga kaunutan nu getaw Judea puꞌ ndiꞌ amu mekeditu pegengayan ku. 34Laak pengumbilin ku diniu kig begu palinta, pekpinetailay amu gupia. Pekpinetailay amu maaꞌ nu kepetailu diniu. 35Iin dayuni kesuun dun nu nga getaw puꞌ yamui sakupu, saꞌ mekpinetailay amu.” 36Sinaak ni Simon Pedro dini Isus, “Sir, adin ka ma angay?” Kaliꞌ sembag si Isus, “Ndiꞌa pa mekedunut dinaan nandaw ditu pegengayan ku. Dagid duuni gendaw, mekeglenduga daan tuꞌu.” 37“Laak Sir,” sinaak ni Pedro, “mauma dema ndiꞌ pau mekedunut diniꞌa nandaw? Minuyaꞌ nau meksaliunung diniꞌa!” 38“Taꞌ ma, Pedro,” simbag ni Isus, “meksaliununga tantu dinaan? Taman taluꞌu diniꞌa, dekag pasiꞌ peguni su manuk, metelu deksuꞌa na memalaw puꞌ kanaꞌ mau mailala.”


Juan 14

1  Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Naa yamu, ndiꞌ amu melibuleng. Salig amu tu Megbebayaꞌ, salig damu dema dinaan. 2Sug balay nu Gamaꞌu, melauni suguden. Megunau ditu, endamen ku su nga pegbenwanan niu. Saꞌ kanaꞌ metuud, ndiꞌu na sia ukit diniu. 3Saꞌ ditu nau, mandamu dayun su ngag daniu, mpuliꞌu dini engain ku amu, adun pia tandaꞌu, ditu damu dema. 4Mukaꞌ mesuunan niuig bianan pangay ditu pegengayan ku.” 5Naa sala tawan dinilan si Tomas, kaliꞌ pektaluꞌ, “Sir, ndaꞌ nami suunay su pegengayan mu. Kendutaꞌ mai kesuun nami dun sug bianan?” 6Kaliꞌ sembag si Isus, “Naa, naan laig bianan megbuas tu metuud mekatag di Megbebayaꞌ, mukaꞌ naani megbegay tu nga getaw ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. Ndaꞌi getaw mekangay ditu Gamaꞌ ta, subay mekebian dinaan. 7Kagina suminambat amu dinaan, suminambat damu dema tu Gamaꞌu. Genat nandaw sumambat amu gupia diniin, mukaꞌ minitaꞌ na niu su Gamaꞌu.” 8Naa sala tawan dinilan pelum si Felipe, kaliꞌ pektaluꞌ, “Sir, saꞌ mesuꞌat, paitaꞌ mu dinami su Gamaꞌ mu, iini sukal dinami.” 9Kaliꞌ sembag si Isus, “Kitui kaibenen duminumau diniu, Felipe, laak ndaꞌ mau pa gusay tantu mailala? Adin su mikaitaꞌ dinaan, mikaitaꞌ dadema tu Gamaꞌu. Taꞌ mai teluꞌan mau dun paitaꞌu diniu su Gamaꞌu? 10Masiꞌ, Felipe, ndaꞌa pa metuuday dun puꞌ naan mukaꞌ su Gamaꞌu, iin da tanan? Su pekteluꞌen ku diniu, kanaꞌ laak delendeman ku, su Gamaꞌu sumalabuuk dinaan, iini mikpepenggulaula dun dinaan. 11Subay metuudan amu dun ki tinaluꞌu puꞌ salabuuk ami nu Gamaꞌu di ginaa. Laak saꞌ ndiꞌ amu metuudan dun, subay metuudan amu sabaꞌ nu pinggulaulau. 12Taman taluꞌu diniu, adin su suminalig dinaan, penunggilinganen su pinggulaulau, mukaꞌ mekesalebuꞌ pai penggulaulaanen, puꞌ muliꞌu tu Gamaꞌu. 13Pia alanduni penenebiin niu, saꞌ sumalabuuk amu dinaan, naa penggulaulaan ku, adun megleepig dengegan nu Gamaꞌ ta Megbebayaꞌ. 14Pia alanduni penenebiin niu dinaan, saꞌ sumalabuuk amu dinaan, naa penggulaulaan ku.” 15Kaliꞌ gusay pektaluꞌ si Isus, “Naa, saꞌ mekpetail amu dinaan, subay petuuden niu su nga suguꞌan ku. 16Penengiin ku dayun tu Gamaꞌ ta begayan amu niin sala pa Mengingabang, su dumuma lelayun diniu. 17Iin sug Balakat nu Megbebayaꞌ, su megbuas diniu tu metuud mekatag di Megbebayaꞌ. Iin, ndiꞌ mpenembaꞌ nu ngag duma kilawan dinig lumbang kini, puꞌ ndiꞌ nilan maitaꞌ, mukaꞌ ndiꞌ ilan sumambat diniin. Laak yamu, suminambat amu diniin, puꞌ suminala na diniu, mukaꞌ bigay na diniu. 18“Naa, mekawaꞌu pasiꞌ dini, laak ndiꞌu amu belengan maaꞌ nu gidu, puꞌ mpuliꞌ dau dini niu. 19Ndiꞌ maiben, ndiꞌ nau gusay maitaꞌ nu nga kilawan, laak dagid yamu, maitaꞌ pa niau puliꞌ. Kagina metubuꞌu, metubuꞌ damu dema di ndaꞌi tamanen. 20Saꞌ mateng ki gendaw kia, mesuunan niu puꞌ naan mukaꞌ su Gamaꞌu, iin da, mukaꞌ salabuuk daita dema di ginaa. 21“Adin su dumawat tu suguꞌan ku mukaꞌ mekpetuud dun, iini mekpetail dinaan. Mukaꞌ dema adin su mekpetail dinaan, iini petailen dadema nu Gamaꞌu. Melelaat dau dema diniin mukaꞌ mekpaitaꞌu dun gupia.” 22Naa sala tawan dinilan si Judas (sangay ni Judas Iscariote), kaliꞌ pektaluꞌ, “Sir, taꞌ mai mekpaitaꞌa dun dinami, laak dagid ndiꞌa mekpaitaꞌ tu tibaꞌan getaw?” 23Kaliꞌ sembag si Isus, “Adini getaw mekpetail dinaan, dunutanen su tituluꞌan ku. Melelaat dun dayun su Gamaꞌu mukaꞌ meditu ami niin. Puꞌ yami duaꞌ nu Gamaꞌu, sumala ami diniin megbenwa. 24Naa, adin su ndiꞌ mekpetail dinaan, ndiꞌen dunutan su tituluꞌan ku. Su teluꞌen ku medengeg niu, kanaꞌ danaan laak delendeman, puꞌ danu Gamaꞌu, su suminuguꞌ dinaan. 25“Naa, su saanan ku dini niu, pekteluꞌen ku ia diniu. 26Saꞌ mpalus nau dini niu, kig Balakat nu Megbebayaꞌ, su Mengingabang, suguꞌen nu Gamaꞌu medini niu, puꞌ iini meksalabuuk gupia dinaan. Pektuꞌunan amu niin dayun dig launanen, mukaꞌ tegyungen amu niin tug launan tinaluꞌu diniu. 27“Mendadi, iini pengumbilin ku diniu, ki pianan ginaa, maꞌniin nug danaan. Kanaꞌ maaꞌ nu kebegay dun nu kilawan, kaas ndiꞌ amu melibuleng mukaꞌ ndiꞌ amu mendek. 28Midengeg niu su tinaluꞌu puꞌ mpalus nau dini niu mukaꞌ mpuliꞌ dau dini. Saꞌ mekpetail amu gupia dinaan, leliagen amu dun sia saꞌ muliꞌu tu Gamaꞌu, puꞌ iini metaas pa dinaan. 29Iini tinaluꞌu dun diniu su ndaꞌ pa mpenggulaula, puꞌ adun saꞌ mpenggulaula na, sumalig amu dinaan. 30Naa, ndiꞌu paibeneni teluꞌen ku diniu, puꞌ peksebang na dini su kaunutan nu tibaꞌan getaw, su Palin. Ndaꞌi pegbayaꞌen dini naan. 31Laak dagid penggulaulaan ku laak su sinuguꞌan dinaan nu Gamaꞌu, adun mesuunan nu nga kilawan puꞌ petailen ku su Gamaꞌu.


Juan 15

1  Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus tu nga sakupen, “Mendadi, naani tantu puun nu pimula. Su Gamaꞌui megingat dun. 2Adin su pangau ndiꞌ megbunga, tenluun nu Gamaꞌu, mukaꞌ adin su megbunga, timpadanen, adun meksilaun paig bunganen. 3Naa, yamu nu nga sakupu, maꞌniin namu nu miugasan nu tinaluꞌu diniu. 4Kaas salabuuk amu gusay dinaan. Salabuuk dau dema diniu. Puꞌ saꞌ su panga nu pimula, ndiꞌ mekegbunga saꞌ suuay tu puunen. Maꞌantu damu dema, ndiꞌ niu mpenggulaulaani gempia, subay sumalabuuk amu dinaan gusay. 5“Naa, naani puun nu pimula, yamui nga panganen. Adin su sumalabuuk dinaan lelayun, mukaꞌ sumalabuuk dau dema diniin, iini megbunga melaun. Puꞌ saꞌ kanaꞌ da naan, ndiꞌ niu mpenggulaula. 6Naa, saꞌ duuni getaw ndiꞌ sumalabuuk dinaan, mesama tu panga belengen kaas megangu dayun. Pungunen dayun sug launan migangu, pemiglaken tu gapuy adun metutung. 7Saꞌ sumalabuuk amu dinaan gusay, mukaꞌ mengganget pa padun dig delendeman niu ki teluꞌen ku, pia alanduni penenebiin niu, begay diniu nu Gamaꞌu. 8Puꞌ saꞌ penggulaulaan niui gempia, megleep dayunig dengegan nu Gamaꞌu, mukaꞌ mekpalas su kesakup niu dinaan. 9Naa, melelaatu diniu maaꞌ nug lelaat nu Gamaꞌu dinaan. Yamu dema, subay salig amu lelayun tug lelaatu diniu. 10Saꞌ petuuden niu su nga tinituluꞌu diniu, sumalig damu dema dayun dig lelaatu diniu. Maꞌniin dinaan, pituudu su tinituluꞌ nu Gamaꞌu, mukaꞌ suminalig dau dig lelaaten dinaan. 11“Naa tinaluꞌu ia diniu, adun meleep diniuig leliagu, mukaꞌ megelaꞌig leliag niu. 12Iini pinalintau diniu, pekpinetailay amu lepeng di kepetailu diniu. 13Su tampusan petailan, iin saꞌ upama duuni getaw sumaliunung tu sambaten, iin, lamig da dun matay sabaꞌ tu petailanen. 14Naa yamu, sambatu amu saꞌ penggulaulaan niu su nga tinituluꞌu diniu. 15Ndiꞌu na paingalan diniu nga sesuguꞌen ku, puꞌ paingalan ku diniu nga sambatu. Saꞌ upama ki sesuguꞌen, ndiꞌen suunani penggulaulaan nu tuminindan diniin, laak yamu, migelaꞌu pesuun diniu su midengegu di Gamaꞌu. 16Kanaꞌ yamui mimiliꞌ dinaan. Naani mimiliꞌ diniu, mukaꞌ tinduꞌu amu mangay amu menggulaula gempia, maꞌniin memunga amu ngag bunga ndaꞌi gikteben. Kaas adin su penenebiin niu tu Gamaꞌ ta, saꞌ sumalabuuk amu dinaan, begayen diniu. 17Iin dayuni tituluꞌu diniu, pekpinetailay amu.” 18Laung padun ni Isus, “Naa, su nga kilawan, saꞌ megbanta ilan diniu, ndiꞌ niu selingaway puꞌ miunau nilan bentaay. 19Saꞌ sia duma amu nu nga kilawan dig lumbang kini, mekpetail ilan sia diniu, puꞌ metau ilan melelaat tu samataw nilan. Kagina pimiliꞌu amu di nga kilawan mukaꞌ pinaasu amu dinilan, bentaan amu nilan. 20Ndiꞌ niu selingaway su tinaluꞌu diniu puꞌ su sesuguꞌen, kanaꞌ metaas pa di suminuguꞌ dun. Kaas saꞌ peglegetanu nu nga kilawan, peglegetan damu dema nilan. Laak dagid saꞌ dunutan nilan su tinituluꞌu, dunutan da nilan dema su tituluꞌ niu. 21Iini puun gupia nug launan kegleget nilan diniu, puꞌ sabaꞌ sakupu amu mukaꞌ ndaꞌ nilan mesuunay su suminuguꞌ dinaan medini niu. 22Saꞌ sia ndaꞌu pedini mekpetuꞌun dinilan, ndaꞌ siai salaꞌ nilan. Laak nemun ndaꞌig lapal nilan di nga salaꞌ nilan. 23Adin su getaw megbanta dinaan, megbanta dadema tu Gamaꞌu. 24Saꞌ ndaꞌ nilan sia maitaꞌ su pinggulaulau ndaꞌ mainsan penggulaulaay nug lain getaw, ndaꞌ siai salaꞌ nilan. Laak gembagel nai salaꞌ nilan, puꞌ minitaꞌ na nilan su mekesalebuꞌ pinggulaulau, laak ndaꞌ nilan petuuday, kaas bentaanu nilan mukaꞌ su Gamaꞌu. 25Su kebanta nu nga kilawan, iini mipenggulaula dun adun menuud su sinulat dengantu di Palinta nilan. Puꞌ ndaꞌ ba mesulat, ‘Ndaꞌi sabaꞌu dun ki kebanta nilan dinaan.’” 26Laung pa ni Isus, “Naa, su Mengingabang suguꞌen ku medini niu, sug Balakat nu Megbebayaꞌ, saꞌ mateng nain, peglegintuudenu niin di nga getaw, puꞌ buasanen su metuud mekatag di Gamaꞌu. Pigenatanen padun su Gamaꞌu. 27Yamu dema, peglegintuuden niau tu nga getaw, puꞌ genat di pikpuunanen, suminalabuuk amu dinaan.”


Juan 16

1  Maaꞌ laung padun ni Isus, “Naa iini tinaluꞌu dun diniuig launanen, adun pia melegenan amu, ndiꞌ amu lumukas sumalig dinaan, kaas tuliud amu tu kekpetuud niu. 2Duuni gendaw mateng, utidan amu nu nga getaw Judea dia simbaan nilan. Mukaꞌ dema, duuni nga getaw, saꞌ bunuꞌen amu nilan, laung nilan dun, suminugut ilan tu Megbebayaꞌ. 3Memaꞌantu ilan, puꞌ ndaꞌ ilan sambat tu Gamaꞌ ta, mukaꞌ ndaꞌ ilan dema sambat dinaan. 4Iini tinaluꞌu dun diniu, adun saꞌ matengi gendaw nu kegleget nilan diniu maꞌnia, melabuꞌ dayun dig delendeman niu puꞌ iin na su pekteluꞌen ku.” Laung padun ni Isus, “Naa ki nga tinaluꞌu kini diniu, genat tu puunanen, ndaꞌu pesuun diniu, puꞌ duminuma pau diniu. 5Nandaw pisuun ku na diniu, puꞌ muliꞌu tu suminuguꞌ dinaan. Bisan maꞌantu, pia sala tawan diniu, ndaꞌi suminaak dun dinaan saꞌ tandaꞌu pangay. 6Laak dagid miubaꞌ amu gupia sabaꞌ nu tinaluꞌu diniu. 7Taman taluꞌu diniu, mpianan amu saꞌ mawaꞌ nau dini. Saꞌ ndiꞌu mawaꞌ dini, naa su Mengingabang diniu, ndiꞌ medini niu. Laak saꞌ mawaꞌu dini, suguꞌen ku iin medini. 8Mukaꞌ ki Mengingabang kini, saꞌ mateng, pesuunen di nga kilawan su sayep nilan mekatag di salaꞌ, di kekesuun, mukaꞌ di ginukuman. 9Pesuunen dinilan su sayep nilan mekatag di salaꞌ, puꞌ su puun nug limbung, iin su kemilas nilan dinaan. 10Pesuunen dadema dinilan su sayep nilan mekatag dig bianan nu kekesuun, puꞌ muliꞌu tu Gamaꞌu, ndiꞌ niau dayun maitaꞌ. 11Pesuunen pa padun dinilan su sayep nilan mekatag di ginukuman di nga kilawan, puꞌ su Palin, su kaunutan nu tibaꞌan kilawan, daan na inukuman. 12“Melaun pai teluꞌen ku diniu, laak nemun, ndiꞌ na niu muitan. 13Laak kig Balakat nu Megbebayaꞌ, su megbuas di metuud mekatag di Megbebayaꞌ, saꞌ mateng na, munut diniu tu taman metuud. Su teluꞌenen, kanaꞌ mikpuun tu pegbayaꞌen, iini pesuunen su da medengegen. Teluꞌenen dadema su gembianan tug binayaꞌ gebii buꞌ gendaw. 14Megleepig dengegan ku puun diniin, puꞌ petendayen dadema diniu su pemuun ku. 15Adin sug danu Gamaꞌu, danaan dadema, kaas kiai tinaluꞌu dun puꞌ petenday diniu nug Balakat nu Megbebayaꞌ su pemuun ku.” 16Laung padun ni Isus, “Naa naan kini, ndiꞌ nau maiben di mata niu. Dayun laak ndiꞌ maiben, maitaꞌ da niau puliꞌ.” 17Duun dayuni nga sakupen miksinaakay, laung nilan, “Taꞌ mai tinaluꞌen dun dinita puꞌ ndiꞌ na maiben di mata ta, dayun ndiꞌ maiben, maitaꞌ ta daw puliꞌ? Taꞌ alanduni guluganeni tinaluꞌen kia, ‘Puꞌ muliꞌu,’ laungen, ‘tu Gamaꞌu’? 18Taꞌ mai guluganeni tinaluꞌen kia, ‘Ndiꞌ maiben’? Ndiꞌ ta mesabut!” 19Naa, si Isus, misuunanen puꞌ saakan nilan sia. Kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Iin mai migduaꞌduaꞌig delendeman niu dun su gulugan nu tinaluꞌu diniu puꞌ ndiꞌ nau maiben di mata niu, dayun ndiꞌ maiben, maitaꞌ da niau puliꞌ? 20Taman taluꞌu diniu, mektenlis amu mengaduy, melegenan amu, laak su ngag lain kilawan, leliagen. Su kelegenay niu, ndiꞌ maiben mbaluy leliag niu. 21Pinenggiꞌ duunig libun megbataꞌ. Saꞌ sungu megbatik tian, melibuleng. Laak saꞌ migbataꞌ na, milingawanen su kelibulengen, puꞌ liliag tug bataꞌen migigetaw na dinig dibabaw lumbang ta kini. 22Yamu, maꞌantu damu dema, melegenan namu. Laak dagid mekitaꞌ ita puliꞌ, dayun megelaꞌig leliag niu, mukaꞌ ndaꞌidun nai mekepalin dun diniu. 23“Taman taluꞌu diniu, ki gendaw kiin, ndiꞌ na niau mesaakan, puꞌ iini penengian niu su Gamaꞌu. Pia alanduni penenebiin niu diniin, begayen diniu saꞌ sumalabuuk amu dinaan. 24Sampay nemun, ndaꞌi pinenabi niu mesembayan pa niui ngalan ku. Naa, penenabi amu, begayan amu dayun, adun megelaꞌig leliag niu.” 25Mendadi, diksuꞌ ni Isus ki tinaluꞌen, laungen, “Naa, kiai sinambingayu diniu, laak sungu matengi gendaw, ndiꞌ nau meksambingay, puꞌ penluksaden ku na diniu gupia sug betad nu Gamaꞌ ta. 26Naa ki gendaw kiin, saꞌ menenabi amu, mesambay niui ngalan ku. Ndiꞌu namu kambat penenebian tu Gamaꞌ ta, 27puꞌ iin, melelaat dadema diniu gupia. Melelaat diniu, puꞌ mekpetail amu dinaan, mukaꞌ mituudan amu dun puꞌ pigenatan ku iin. 28Su kediniin ku lumbang, genatu tu Gamaꞌ ta. Nandaw, mawaꞌu dinig lumbang, puꞌ muliꞌu tu Gamaꞌ ta.” 29Kaliꞌ pektaluꞌ su nga sakupen, “Naa, pinluksad mu na, ndaꞌ mu na sambingayay. 30Misuunan na nami puꞌ yaꞌai mekesuun tug launanen. Puꞌ pia ndiꞌa saakan nu getaw, sembagen mui misebuꞌan dun, kaas mituudan ami dun puꞌ genata tu Megbebayaꞌ.” 31Kaliꞌ taluꞌ si Isus, “Mituudan bamu dun nandaw? 32Bentayay pa daan, pegdateng na su gendaw megelaꞌ amu mesigwag, puꞌ belengan niau, piksesala tawan diniu, muliꞌ tug balayen. Mukaꞌ minateng nai gendaw kia. Laak kanaꞌu da sala, puꞌ suminalabuuk dinaan su Gamaꞌu. 33Iini tinaluꞌu dun diniu, adun mpiai ginaa niu puun di keksalabuuk niu dinaan. Peglegetan amu nu nga kilawan sabaꞌ nu keksalabuuk niu dinaan. Laak ndiꞌ amu mendek, puꞌ dinaagu na su nga kilawan!”


Juan 17

1  Mendadi si Isus, benaꞌ mideksuꞌ mektaluꞌ, migangag tug langit, kaliꞌ penenabi, laungen, “Amaꞌ, mitektak na su sesaꞌ. Paitaꞌ mu di nga getaw su kelengas nu pegbayaꞌu, naan kig Bataꞌ mu, adun paitaꞌu dinilan su kelengas nug daniꞌa. 2Puꞌ bigay mu megbayaꞌu di tibaꞌan getaw, adun begayan ku ketubuꞌ ndaꞌi tamanen su nga getaw pisalig mu dinaan. 3Adin su getaw mekesuun diniꞌa, su tantu Diwata, mukaꞌ mekesuun dinaan, si Isukristu ki sinuguꞌ mu medinig lumbang, iini mpeduunan ketubuꞌ ndaꞌi tamanen. 4Su kelengas nu pegbayaꞌ mu, pinitaꞌu na di nga kilawan dinig lumbang kini, puꞌ gilaꞌu tubusay su pipenggulaula mu dinaan. 5Uu, Amaꞌ! Su ndaꞌ pa mbaalig lumbang, miksalabuuk ita di kelengas nu pegbayaꞌ ta. Nandaw, uliꞌ mu dinaan su kelengasen. 6“Naa, ki nga getaw kini pisakup mu dinaan pimiliꞌ mu tu nga kilawan, pisuun ku dinilan ki gasal mu. Bekna, sakup mu ilan, dayun pisakup mu ilan dinaan. Pituud nilan dadema su tinaluꞌ mu. 7Mukaꞌ nemun, misuunan nilan puꞌ yaꞌai pigenatan nug launan taman nug bigay mu dinaan. 8Pitendayu dinilan su pimuun mu dinaan, mukaꞌ dinawat nilan ia, kaas misuunan nilan tuꞌu puꞌ yaꞌai pigenatan ku. Mituudan ilan dun puꞌ suminuguꞌa dinaan medini.” 9Laung pa ni Isus, “Naa ki nga bigay mu dinaan, penenebian ku ilan diniꞌa, puꞌ ilan, daniꞌa tuꞌu. Kanaꞌ nu tibaꞌan getaw dig lumbang kinii penenebian ku. 10Kig launan danaan, daniꞌa dadema. Sug launan daniꞌa, danaan da pagid, kaas maitaꞌ na su kelengas nu pegbayaꞌu pebian dinilan nu nga sakup bigay mu dinaan. 11Mekauliꞌ nau tu niꞌa, mekawaꞌu dinig lumbang kini, laak ki nga sakupu kini, dini pailan lumbang. Uu Amaꞌ, mekesuun ka, Amaꞌ! Ingat mu ilan, pebian di ginuung nu ngalan mu, ki ngalan bigay mu dinaan, adun meksalabuuk ilan maꞌniin nu keksalabuuk ta. 12Sinegay diin pau nilan, iningatu ilan gupia pebian di ginuung nu ngalan mu bigay mu dinaan. Pilayuꞌu ilan tu melaat, kaas ndaꞌi mbeleng, subay su getaw tinduꞌan dun mbeleng tuꞌu. Iini mbeleng adun menuud su sinulat dengantu di Misulat Taluꞌ mu. 13Nandaw sunguu muliꞌ tu niꞌa, kaas su saanan ku dini pa lumbang, pekteluꞌen ku ini, adun meleep di nga sakupuig leliagu mukaꞌ megelaꞌig leliag nilan. 14Pitendayu dadema dinilan su pimuun mu dinaan. Kaas binanta ilan nu nga kilawan dig lumbang kini, puꞌ kanaꞌ nailan duma nu nga kilawan, maꞌniin dinaan, kanaꞌu duma nu nga kilawan. 15Mendadi, kanaꞌ iini pekpenenebiin kui kekpawaꞌ mu dinilan dig lumbang kini, puꞌ iini pinenabiu diniꞌa, pelayuꞌ mu ilan di Palin, adun ndiꞌ ilan metalin. 16Kanaꞌu duma nu nga kilawan dig lumbang kini. Mesama da, kanaꞌ dailan dema duma ditu. 17Pegwakil mu ilan dig lawas mu pebian di metuud. Iini metuud su taluꞌ mu. 18Sinuguꞌu ilan mekpelak ilan di tibuuk benwa maaꞌ nu kesuguꞌ mu dinaan kediniin ku lumbang. 19Mukaꞌ pegwakilu diniꞌaig lawasu gumantiꞌ di kepatay nilan, adun mpegwakil dailan dema diniꞌa tantu. 20“Naa ki nga sakupu kini, kanaꞌ laak ilani penenebian ku, puꞌ duun pai nga metuudan dinaan sabaꞌ nu gukiten nilan. Naa, ilan pai penenebian ku, 21adun megelaꞌ ilan meksalabuuk, maꞌniin nu keksalabuuk ta di ginaa. Iini mauyaꞌan ku, Amaꞌ, salabuuk ilan di ginaa, launan nilan, puꞌ adun metuudan dun su nga kilawan dig lumbang puꞌ yaꞌai suminuguꞌ dinaan tuꞌu medini. 22Su kelengas nu pegbayaꞌu bigay mu dinaan, bigayu dadema dinilan, adun meksalabuuk dailan dema maꞌniin keksalabuuk ta. 23Miksalabuuku dinilan mukaꞌ suminalabuuka dinaan, puꞌ adun mengganget su keksalabuuk nilan. Mesuunan dayun nu nga kilawan puꞌ sinuguꞌ mau medini mukaꞌ pitail mu su nga sakupu maaꞌ nu kepetail mu dinaan.” 24Diksuꞌ ni Isus ki kenenabinen, “Naa, uu Amaꞌ! Iini mauyaꞌan ku dadema, su nga sakup bigay mu dinaan, dumunut ilan dinaan pia tandaꞌu, adun maitaꞌ nilan su kelengas nu pegbayaꞌu bigay mu dinaan sabaꞌ nu kepetail mu dinaan, saꞌ ndaꞌ pa mbaalig lumbang. 25Amaꞌ, mekesuun ka! Ndaꞌ sambat su nga kilawan diniꞌa, laak dagid naan, suminambatu diniꞌa mukaꞌ ki nga sakupu kini, misuunan nilan puꞌ sinuguꞌ mau. 26Inukitan ku ilan mekatag diniꞌa mukaꞌ ukitan ku pa gusay, adun mengganget dig delendeman nilan su kepetail mu dinaan, mukaꞌ adun meksalabuuk ami nu nga sakupu kini.”


Juan 18

1  Naa benaꞌ mitubus menenabi si Isus, gumiwaꞌ dia, ilan nu nga sakupen, duminipag ilan tu sapaꞌ Kidron. Duuni pegimulanan gayu dia, sumiled dayun dia si nga Isus. 2Naa kini si Judas, su mektipu dini Isus, misuunaneni pegimulanan gayu kia, puꞌ tatap pekpungunay ni Isus, ilan nu nga sakupen. 3Mendadi, minangay si Judas dia pegimulanan, inunutanen diai nga sundalu nu getaw Roma mukaꞌ nga pegingat tu Pengedapan tu Megbebayaꞌ, ki sinuguꞌ nu nga kaunutan nug belian nu getaw Judea mukaꞌ nu nga Pariseo. Misangkap ilan besi mukaꞌ tilaw. 4Mendadi si Isus, kagina daanen na mesuunay sug launan mpenggulaula diniin, suminungkak dinilan, kaliꞌ saak dinilan, “Taꞌ taway duni pekpenengaun niu?” 5Kaliꞌ ilan sembag, “Si Isus, getaw Nazaret.” “Naan main,” laung ni Isus. Naa pegindeg dia si Judas, su mektipu diniin, kampuꞌ nu melaun dumanen kia. 6Sikna mitaluꞌ ni Isus dinilan, “Naan,” mingegdud ilan, mikedingkalang ilan tanan. 7Sinaak puliꞌ ni Isus dinilan, “Taꞌ taway dun daani penengaun niu?” Laung nilan puliꞌ, “Si Isus, getaw Nazaret.” 8Kaliꞌ dayun pektaluꞌ si Isus, “Naa, tinaluꞌu na daan diniu puꞌ naan main kini. Mendadi saꞌ naan da laaki penengaun niu, ndiꞌ da niu peduma ki ngag dumau kini.” 9(Kaas maꞌniai tinaluꞌ ni Isus, puꞌ adun menuud ki kinenabinen kamun, laungen, “Uu Amaꞌ, su nga piglegetawan ku bigay mu dinaan, pia sala tawan, ndaꞌi mibeleng dun dinaan.”) 10Naa si Simon Pedro, duunig badungen. Binakuten dayun, tinigbaseni gulipen nu Tampusan Metaas Belian nu getaw Judea. Miseksipi sedibaluy telinganen, dapit lintunen. Su ngalan nu gulipen kia, si Malco. 11Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus dini Pedro, “Baa, gumaꞌ muig badung mu kiin! Ki tasa mipenuꞌ kelegenay pininum dinaan nu Gamaꞌu, ndiꞌu ba tebuken?” 12Mendadi dinaap si Isus nu nga sundalu mukaꞌ nu nga kaunutan nilan sampay su nga pegingat sinuguꞌ nu getaw Judea. Pinalik nilan dayun. 13Bekna, inagak nilan tu ni Anas, iin su penugangan ni Caifas, su Tampusan Metaas Belian nu getaw Judea di taun kia. 14Naa si Caifasi miktaluꞌ kiin tu nga kaunutan nu getaw Judea puꞌ papas sala tawani gumantiꞌ di kepatay nu tibaꞌan getaw. 15Naa kini si Pedro, miglendug dini Isus, dumaneni sala tawan samasakupen. Kagina minilala nu Tampusan Metaas Belian su sala sakup ni Isus kia, mikegdunut iin dini Isus suled diag lenuꞌan nug balay nu Tampusan Metaas Belian. 16Laak si Pedro, pegindeg pa diag liu, mesempel tu gengaꞌan nug lenuꞌan. Dayun puliꞌ gumiwaꞌ su sala sakup kia, migabitabit dayun tug delaga migingat tu gengaꞌan, piseleden dayun si Pedro diag lenuꞌan. 17Sinaak dayun nug delaga kia dini Pedro, “Kanaꞌa ba sakup dadema nu getaw kiin?” “Baa, kanaꞌ lai,” laung ni Pedro. 18Naa su nga sesuguꞌen mukaꞌ su nga megingat dia, miguklak ilan musing, puꞌ metegdaw dia. Pemegindeg ilan menalang dia, luminamug dayun dinilan pegindeg si Pedro, menalang dadema. 19Mendadi su Tampusan Metaas Belian, sinaakanen si Isus mekatag di nga sakupen mukaꞌ tu tinituluꞌen. 20Kaliꞌ sembag si Isus, “Ki tinaluꞌu, pinluksadu tu tibaꞌan getaw. Lelayunu mikpetuꞌun dia nga simbaan nu getaw Judea mukaꞌ ditu Pengedapan tu Megbebayaꞌ, dia tandaꞌ pekpungunan nu kelaun getaw. Ndaꞌi taluꞌu mileglud. 21Naa mauma dema sinaakan mau? Melengas iini penenaakan mu, su nga mikedengeg tu tinaluꞌu kitu, saꞌ taꞌ alanduni tinaluꞌu dinilan. Puꞌ misuunan nilani tinaluꞌu.” 22Sikna mitaluꞌ ni Isus, dinapiꞌ dayun nu sala tawan pegingat migindeg dia, laungen, “Masiꞌ mekakuꞌa sumbag maꞌnia di Tampusan Metaas Belian?” 23Kaliꞌ sembag si Isus, “Saꞌ mikektaluꞌu melaat, melengas peglegintuud mu di nga getaw kini. Dagid saꞌ metuudi tinaluꞌu, naa mauma dema depiꞌen mau dun?” 24Mendadi, sinuguꞌ dayun ni Anas egaken si Isus, pinalik pa gusay, ditu ni Caifas, su sala Tampusan Metaas Belian. 25Naa kini si Simon Pedro, pegindeg pa diag lenuꞌan ni Anas, bineeg menalang. Sinaak nu ngag dumanen dia, “Kanaꞌa ba sakup pa pagid nu getaw kiin?” Dagid mimalaw puliꞌ si Pedro, laungen, “Baa, kanaꞌ lai.” 26Naa duuni sesuguꞌen nu Tampusan Metaas Belian dia, betaꞌan nu getaw kia tinigbas ni Pedroi telinganen. Iin, suminaak pelum dini Pedro, “Kanaꞌ ba yaꞌa su minitaꞌu dumanen ditu pegimulanan gayu kitu?” 27“Baa, kanaꞌ lai!” laung ni Pedro. Iin na demai keguni manuk. 28Naa benaꞌ putiꞌ delagay, su nga kaunutan nu getaw Judea, inagak nilan si Isus tug balay nu gubirnadur genat diag balay ni Caifas. Laak ndaꞌ nilan dayun seledayig balay kia, adun ndiꞌ ilan melemuꞌan, mbuus ndiꞌ ilan mekaꞌaan tug Lebungan gindan ditug Liniusan. 29Mendadi ki gubirnadur kia si Pilato, lumiu dia gedapan nilan, sinaakanen dayun ilan, laungen, “Mendadi, taꞌ alandunig dangat niu mekatag di getaw kini?” 30Kaliꞌ sembag su nga kaunutan kini, “Naa saꞌ kanaꞌ da mikesalaꞌi getaw kiin, ndiꞌ nami sia pegwakil diniꞌa.” 31Kaliꞌ sembag si Pilato, “Naa saꞌ maꞌantu, uit niu iin adun ukumen niu mekatag dig balaꞌud niu.” Kaliꞌ ilan sembag, “Naa ndiꞌ mesuꞌat, puꞌ ndaꞌi pegbayaꞌ nami ukuman namii getaw lagaꞌ na ginaanen.” 32(Kinii mipenggulaula, adun menuud ki tinaluꞌ kiin ni Isus, su pisuunen pedaan kig bian nu kepatayen.) 33Saꞌ maꞌnia, sumiled puliꞌ si Pilato diag balayen, sinabinen si Isus. Mendadi suminaak dayun si Pilato diniin, “Naa, metuud ba, yaꞌai gadiꞌ nu getaw Judea?” 34Kaliꞌ sembag si Isus, “Ki sinaak mu kini, daniꞌa da delendeman, atawaka lain getaw mai miktaluꞌ dun diniꞌa mekatag dinaan?” 35Kaliꞌ sembag si Pilato, “Laung mu dun getaw Judea mau? Su nga kaunutan niu mukaꞌ su nga kaunutan nug belian niui migwakil diniꞌa dinaan. Naa, taꞌ alanduni melaat pinggulaula mu?” 36Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Ki keglekaunutan ku, kanaꞌ miksekat dig lumbang kini. Saꞌ upama miksekat sia dig lumbang kini, naa sumugut sia su nga sakupu, adun ndiꞌu mpegwakil tu nga kaunutan nu getaw Judea. Dagid ki keglekaunutan ku, kanaꞌ daan miksekat dig lumbang kini!” 37Sinaak pelum ni Pilato, “Mendadi, gadiꞌa ba?” Kaliꞌ sembag si Isus, “Yaꞌa mai miktaluꞌ dun puꞌ gadiꞌu. Iini migigetawu dun mukaꞌ iini luminusadu dun dinig lumbang, puꞌ adun peglegintuuden ku su metuud. Adin su getaw mektalenten tu metuud, mekineeg tu taluꞌu.” 38Laung ni Pilato, “Naa saꞌ maꞌantu, taꞌ mai metuud?” Benaꞌ mideksuꞌ mektaluꞌ si Pilato kia, lumiu puliꞌ dia gedapan nu nga getaw Judea. Kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Ki getaw kini, ndaꞌidun mai misimaꞌu salaꞌen. 39Dagid kagina duunig betad niu beluyen kui sala tawan pinikutan metaang dig Lumpuk niu gindan tug Liniusan, naa taꞌ ma? Mauyaꞌan niu beluyen ku diniu ki gadiꞌ nu getaw Judea?” 40Mimeksay ilan dayun sumbag, laung nilan, “Kanaꞌ iin! Si Barabasi mauyaꞌan nami!” (Naa si Barabas kia, tulisan.)


Juan 19

1  Tubus itu si Isus, pibadas ni Pilato tu nga sundalu. 2Miglingkin ilan dugi, tautau tundek gadiꞌ, dayun nilan peselup di gulunen. Mukaꞌ pikselukan nilan melambung suub gempula, tautau suub gadiꞌ. 3Minadap ilan dayun diniin, laung nilan, “Naa mpianan ka, Sir, Gadiꞌa daw nu nga getaw Judea!” Pinemalan nilan padun depiꞌay si Isus. 4Mendadi si Pilato, lumiu na pelum dia gedapan nu melaun getaw kia, kaliꞌ pektaluꞌ dinilan, “Naa bentayay pa daan niu, pediniin ku puliꞌ iin di gedapan niu, adun mesuunan niu puꞌ ndaꞌidun ma daani misimaꞌu salaꞌen.” 5Lumiu dayun si Isus dia gedapan nu nga getaw, piselupan pa tundek dugi kia mukaꞌ piselukan pa nu melambung suub gempula. Laung ni Pilato tu nga getaw, “Naa, bentayay pa daan niu! Kini na su getaw!” 6Mendadi ki nga kaunutan nug belian kini mukaꞌ nga megingat tu Pengedapan tu Megbebayaꞌ, saꞌ minitaꞌ nilan si Isus, mimeksay ilan, laung nilan, “Lensangen di kurus! Lensangen di kurus!” Laung ni Pilato dinilan, “Naa, alap niu, yamu nai lansang dun di kurus. Naan, ndaꞌidun daan tuꞌui misimaꞌu salaꞌen.” 7Kaliꞌ pelum sembag su nga melaun getaw, “Duunig balaꞌud nami subay matayi getaw kiin, puꞌ inangkenen iin sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ.” 8Sikna midengeg ni Pilato su tinaluꞌ nilan, migiseg laaki gendeken. 9Sumiled puliꞌ diag balayen, sinaaken puliꞌ dini Isus, “Naa taꞌ mai tantu pigenatan mu?” Laak dagid ndaꞌ sembag si Isus. 10Laung ni Pilato diniin, “Masiꞌ ndiꞌ mau sembagen? Ndaꞌ mu ba mesuunay puꞌ duuni pegbayaꞌu lekaten ka atawaka lensangen ka di kurus?” 11Simbag ni Isus, “Ndaꞌidun siai pegbayaꞌ mu dinaan, saꞌ kanaꞌ laak bigay diniꞌa nu Megbebayaꞌ. Kaas su getaw migwakil dinaan diniꞌa, iini gembagel paduni salaꞌen.” 12Benaꞌ midengeg ni Pilato, anguten dun gupia beluyenen si Isus. Dagid mimeksay puliꞌ su nga getaw Judea, laung nilan, “Saꞌ beluyen mu ki getaw kiin, kanaꞌa sugut nu tampusan gadiꞌ si Cesar! Adin su mekpeꞌadiꞌadiꞌ, mingatu iin dini Cesar!” 13Sikna midengeg ni Pilato, iwiten puliꞌ diag liu si Isus. Migingkud dayun si Pilato ditu gingkudan pengukuman bitang dia tandaꞌ piningalan dun “Platapurma Batu.” (Piningalan dun di Hinebreo su platapurma kia, “Gabata.”) 14Naa su gendaw kia, Birnis, su pengandam dig Lumpuk tug Liniusan. Benaꞌ sungu mektui gendaw, laung ni Pilato tu nga getaw Judea, “Bentayay pa daan niu, kini na ki gadiꞌ niu!” 15Laak dagid mimeksay ilan, laung nilan, “Petain! Petain! Lensangen di kurus!” “Lensangen ku ba su gadiꞌ niu?” sinaak ni Pilato. Simbag nu nga kaunutan nug belian, “Ndaꞌi gadiꞌ nami subay si Cesar.” 16Dayun pegwakil ni Pilato si Isus dinilan, puꞌ adun lensangen nilan di kurus. Mendadi, inagak si Isus nu nga sundalu 17lumiu ilan dia syudad, si Isusi mekpisan di kurusen. Saꞌ maꞌnia, midepet ilan dia dapit nu syudad piningalan dun “Tulan Gulu.” (Di Hinebreo, piningalan dun “Golgota.”) 18Dia nilan dayun lensangay tu kurus si Isus. Piduma nilan dadema lensangayig duaꞌ tawan, miktimpang di kurus ni Isus su kurus nilan, dia titengaꞌ si Isus. 19Mikpesulat dayun si Pilato tuꞌus pidekepen tu kurus, iini sinulat dun, “Kini si Isus, getaw Nazaret, su Gadiꞌ nu nga getaw Judea.” 20Melaun getaw Judea mikebasa dun, puꞌ mesempel tu syudad sug linsangan dini Isus. Mukaꞌ ki tuꞌus kia, misulat di Hinebreo mukaꞌ dig Linatin sampay di Ginerecia. 21Naa ki nga kaunutan nug belian nu getaw Judea, kaliꞌ ilan pektaluꞌ dini Pilato, “Ndiꞌ mu sia pesulat ‘Kini su Gadiꞌ nu nga getaw Judea.’ Melengas sia iini pesulat mu, ‘Laung nu getaw kini, naan, laung, su Gadiꞌ nu nga getaw Judea.’” 22Kaliꞌ sembag si Pilato, “Ki pisulatu, ndiꞌ pelinen.” 23Benaꞌ milansang nilan na tu kurus si Isus, inalap nu nga sundalu su nga penepetenen. Pikilas nilan paat ilasan, piksailas dinilan. Inalap dadema nilan su melambung suuben. Kagina ndaꞌi tinaiꞌanen puꞌ tinibuuki kabel dun, 24laung nilan, “Ndiꞌ ta gediten, pekteliin ta, saꞌ adin dun dinitai mekalap dun.” Kinii mipenggulaula adun menuud su sinulat dengantu ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, “Pikilas nilan su nga penepeten ku, mukaꞌ su melambung suubu, piktali nilan.” Naa maꞌantu dademai binaal nu nga sundalu kia. 25Naa pegindeg dia mesempel nu kurus ni Isus su ginaꞌen mukaꞌ su pated nu ginaꞌen libun, sampay si Maria sawa ni Cleofas, kepaaten si Maria Magdalena. 26Naa benaꞌ minitaꞌ ni Isus pegindeg dia su ginaꞌen mukaꞌ su sakupen kiin su petailenen gupia, laungen tu ginaꞌen, “Libun, bentayay mu pa daan, kini naig bataꞌ mu.” 27Mukaꞌ laungen tu sakupen kia, “Bentayay mu pa daan, kini nai ginaꞌ mu.” Kaas genat itu, piuliꞌ na nu sakupen kia su ginaꞌ ni Isus diag balayen. 28Tubus itu, misuunan ni Isus puꞌ mitubus na su kelaun mpenggulaula. Mendadi adun megelaꞌ gupia menuud su sinulat dengantu ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ mekatag diniin, laungen, “Kuaunu.” 29Naa duunig yaꞌung dia, mipenuꞌ penginumen. Inulem dun dayuni maaꞌ palas napes, tinangen di gayu sigbet, pisangal dayun tug babaꞌ ni Isus. 30Mendadi si Isus, benaꞌ mitubus megeksep di penginumen kia, miktaluꞌ, “Naa, mitubus na!” Migdungguꞌ dayun, mukaꞌ migetusi ginaanen. 31Mendadi inubug nu nga kaunutan nu nga getaw Judea dini Pilato, beliꞌen nilan su geksud nu ngag linansang kia adun matay ilan ganam, puꞌ adun egwaten ilan dayun dia nga kurus. Puꞌ su gendaw kia, Birnis, pengandam di Gendaw Pelali nilan, ndiꞌ pia saꞌ duunig bangkay mbilin di nga kurus di Gendaw Pelali kia, puꞌ pegbesaan gupia gendaw. 32Saꞌ maꞌnia, minangay su nga sundalu megbaliꞌ di geksud nug bekna getaw linansang di gupid ni Isus, dayun sug dumanen. 33Laak benaꞌ mikpesempel ilan dini Isus, minitaꞌ nilan puꞌ minatay na, kaas ndaꞌ nilan iin beliꞌay geksud. 34Laak dagid sala tawan sundalu, tinugdaꞌanen telawan su gilid ni Isus. Mibugyag dayun di gilidenig duguꞌ mukaꞌ tubig. 35(Naa su mikaitaꞌ dun gupia kini, iini migukit dun, adun metuudan amu dun. Ki takesiꞌen kini, minget metuud, pinanteken puꞌ metuud.) 36Maꞌantui mipenggulaula, adun menuud su sinulat dengantu ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ, laung, “Ndaꞌig bekegen mbaliꞌ, pia salabuuk.” 37Mukaꞌ duun paduni sala sinulat dun, laung, “Pegenlengan nilan su tinugdaꞌan nilan.” 38Mendadi tubus itu si Jose, getaw dig lunsud Arimatea, inubugen dini Pilato, elapenen sug bangkay ni Isus. (Si Jose, sakup ni Isus, laak melegludi kesakupen, puꞌ mendek tu nga kaunutan nu getaw Judea.) Sinanguꞌ dadema ni Pilato. Naa saꞌ maꞌnia, inangay dayun ni Jose egwatay dia kurus sug bangkay ni Isus. 39Naa si Nicodemo, su Pariseo kiin kuminitaꞌ begudiin dini Isus gebii, migdunut dini Jose, peguit si Nicodemo lima puluꞌ kilui piglamug pagemut piningalan dun mira mukaꞌ aloe. 40Mendadi benaꞌ miagwat nilan duaꞌ sug bangkay ni Isus, pinutus nilan dayun di penepeten gemputiꞌ pidumanan pagemut, puꞌ iinig betad nu getaw Judea saꞌ meglebeng ilan. 41Naa duuni pegimulanan gayu dia mesempel tug linsangan dini Isus, duuni sangyab dia begu luakay, ki ndaꞌ mainsan melebengay getaw. 42Naa kagina mitaang di pengandam di Gendaw Pelali nu getaw Judea, linagut nilan lebengay sug bangkay ni Isus dia sangyab kia, puꞌ mesempel da dia.


Juan 20

1  Mendadi benaꞌ sikna siselem di gendaw Duminggu, si Maria Magdalena, milapus mangay ditu sangyab, medelemdelem pa. Mendadi benaꞌ minateng si Maria, iini minitaꞌen, su gembagel batu tinakep tu sangyab, masiꞌ inawaꞌ na dia. 2Gumibek dayun si Maria, linaawanen si Simon Pedro mukaꞌ su sala tawan sakup kiin ni Isus, su petailenen gupia. Kaliꞌ pektaluꞌ dinilan si Maria, “Inawaꞌ nilan tug lebengen su Kaunutan! Ndaꞌ nami suunay saꞌ adin nilan bitang!” 3Sikna midengeg ni Pedro mukaꞌ su sala tawan sakup kia, miditu ilan dema sangyab. 4Minggebek ilan duaꞌ, laak su sala tawan sakup, miunananen si Pedro, iini miuna dateng diag lebeng. 5Benaꞌ midepet dia sangyab, migdungguꞌ mekselip diag dialem, minitaꞌen dia su penepeten kamun pinutus dig bangkay ni Isus. 6Laak ndaꞌen suutay su sangyab. Mikelendug si Pedro, suminuut dayun diag dialem sangyab. Minitaꞌen dayun dia su penepeten gemputiꞌ, 7mukaꞌ ki tulapuk kamun pinutus tu gulu ni Isus, dia da pagid, laak ndaꞌ melamug dia, mipain da melulun. 8Miglendug dayun suled su sala tawan sakup kia, su miuna dateng dia sangyab. Benaꞌ minitaꞌeni kebetang nu penepeten, mituudan dun dayun. 9(Puꞌ kiin, ndaꞌ gusay mesabut nu nga sakup ni Isus kia su sinulat dengantu ditu Misulat Taluꞌ nu Megbebayaꞌ puꞌ subay metubuꞌ puliꞌ iin.) 10Mendadi, minuliꞌ dayun sug duaꞌ tawan kia sakup ni Isus. 11Naa si Maria kia, pegindeg diag liu nu sangyab, luminalek. Mendadi selianen lumalek, migdungguꞌ mekselip diag dialem sangyab. 12Minitaꞌen masiꞌ diag dialem duaꞌ tawan sesuguꞌen nu Megbebayaꞌ getaw langit mikseluk gemputiꞌ, pegingkud ilan dia tandaꞌ bililidan dini Isus. Sala tawan, dia dapit gulunanen, sala tawan di sikwayanen. 13Kaliꞌ ilan pektaluꞌ, “Libun, taꞌ mai mingaduya dun?” Kaliꞌ sembag, “Duuni migalap tug bangkay nu Kaunutan ku, mukaꞌ ndaꞌu suunay saꞌ adin bitang!” 14Sikna mitaluꞌ ni Maria, luminingay. Minitaꞌen dayun, si Isus, pegindeg dia gupiden. Laak ndaꞌen mailala. 15Sinabi ni Isus, “Libun, taꞌ mai mingaduya dun? Taꞌ taway duni penengaun mu?” Laung dun dayun ni Maria, kia su megingat tu pegimulanan gayu kia. Laungen diniin, “Naa Sir, saꞌ yaꞌai migawaꞌ dun dini, pesuun mu dinaan saꞌ adin mu bitang, adun engain ku.” 16“Maria!” laung ni Isus. Sikna midengegen, minadap diniin, mitaluꞌen di Hinebreo, “Rabboni!” (Guluganen, “Mekpetuꞌun.”) 17“Ndiꞌ mau peguiday,” laung ni Isus. “Puꞌ ndaꞌ pau kelentu puliꞌ ditu Gamaꞌu. Naa, angaya ditu nga kepetedan ku, taluꞌ mu dinilan puꞌ luntuu puliꞌ ditu Gamaꞌu, ki Gamaꞌ nilan dema, ditu Megbebayaꞌ pektemuyen ku, ki pektemuyen nilan dema.” 18Linaawan dayun ni Maria su nga sakupen, inukiten dinilan puꞌ minitaꞌen su Kaunutan, mukaꞌ pitendayen dema dinilan ki pimuun kia ni Isus diniin. 19Naa benaꞌ gebii kia di gendaw Duminggu, mabuꞌ duun nai tulug bataꞌ, su nga sakup ni Isus, mipungun ilan dia salabuuk balay, piksibaꞌan nilan tekepay sug balay, puꞌ mindek ilan tu nga kaunutan nu getaw Judea. Mendadi, mitekaw metuaꞌ si Isus, suminaing dinilan megindeg. Kaliꞌ pektaluꞌ, “Naa, gempiai ginaa niu.” 20Mitubusen teluꞌay, pinitaꞌen dinilan ki kemeten mukaꞌ giliden. Mipatiꞌ ilan leliagay sabaꞌ minitaꞌ nilan su Kaunutan. 21Kaliꞌ puliꞌ pektaluꞌ si Isus dinilan, “Gempiai ginaa niu. Mendadi, suguꞌen ku amu mangay megukit, maaꞌ nu kesuguꞌ dinaan nu Gamaꞌu.” 22Sikna mitaluꞌen, pisengawanen ilan ginaa, dunut mektaluꞌ, “Tabuk niu ini Balakat nu Megbebayaꞌ. 23Mendadi yamu, adin su getaw pedesunen niui salaꞌen, mpedasun tuꞌu. Mukaꞌ adin su getaw ndiꞌ niu pedesuneni salaꞌen, ndiꞌ dema mpedasun.” 24Naa sala tawan di nga sepuluꞌ buꞌ duaꞌ tawan sakup ni Isus, si Tomas (piningalan dun su Gapid), ndaꞌ kedunut dinilan su ketuaꞌ ni Isus dinilan kia. 25Mendadi inukitan nu nga samasakupen si Tomas, laung nilan, “Minitaꞌ nami su Kaunutan!” Kaliꞌ sembag si Tomas, “Naan, ndiꞌu metuudan dun, subay maitaꞌu pa ki paliꞌ nug lansang dia kemeten mukaꞌ mpulegu, sampay mpulegu ki giliden.” 26Naa tubus itu benaꞌ walu gebii na, mipungun puliꞌ su nga sakup ni Isus dig dialem balay, minampuꞌ dinilan si Tomas. Mendadi, tinakep puliꞌ sug balay, laak pia maꞌantu, mitekaw na pelum metuaꞌ si Isus, suminaing mindeg dinilan, laungen, “Naa, gempiai ginaa niu.” 27Laung dayun ni Isus dini Tomas, “Bentayay mu pa daan ki kemetu kini, puleg mu tenduꞌ mu. Mukaꞌ tenggal mui kemet mu, puleg mui gilidu. Ndiꞌ mu dega pegduaꞌduaꞌayig delendeman mu dinaan, petuuda dinaan!” 28Simbag ni Tomas diniin, “Yaꞌai Kaunutan ku, yaꞌai Megbebayaꞌ pektemuyen ku!” 29Laung dayun ni Isus, “Mituudan ka ba dinaan sabaꞌ minitaꞌ mau? Labi na leliagen ki nga getaw ndaꞌ mekaitaꞌ dinaan, laak mukaꞌ mituudan ilan dinaan!” 30Naa, melaun pai tuꞌus pinggulaula ni Isus di gedapan nu nga sakupen, laak ndaꞌ mesulat dig libru kini. 31Laak su gikteben kini, sinulat adun metuudan amu dun puꞌ si Isus su Tinduꞌ nu Megbebayaꞌ Meglekaunutan, sug Bataꞌ nu Megbebayaꞌ. Puꞌ saꞌ metuudan amu dun, naa mpeduma amu tu ketubuꞌ ndaꞌi tamanen meksekat tu pegbayaꞌen.


Juan 21

1  1Genat itu, si Isus, mikpaitaꞌ na pelum di nga sakupen diag Linaw Tiberias. Kiniig bian nu mipenggulaula. 2Si Simon Pedro, si Tomas (piningalan dun su Gapid), si Natanael (getaw Cana sakup Galilea), sug duaꞌ tawan bataꞌ ni Sebedeo, mukaꞌ duaꞌ tawan pai sakup, mipungun ilan dia geksid linaw. 3Mendadi laung ni Simon Pedro tu ngag dumanen, “Naan, menegutusu.” “Megdunut ami diniꞌa,” laung nu ngag dumanen. Luminulan ilan dayun di sekayan. Piglegendawan ilan dayun memaling, ndaꞌ ilan tanan mekelaam. 4Benaꞌ dumilag na, pegindeg si Isus dia geksid linaw, laak ndaꞌ mailala nu nga sakupen kia. 5Kaliꞌ tawag si Isus, “Naa lai, mikelaam damu?” “Baa, ndaꞌ,” simbag nilan. 6Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Dia niu ektakayig baling niu dapit lintu nu sekayan niu kia. Mekelaam amu dayun.” Iktak nilan tuꞌu sug baling, dayun ndaꞌ nilan megaga betunay puliꞌ, sabaꞌ kelaun sedaꞌ milaam nilan. 7Naa sala tawan dinilan, ki sakup ni Isus kiin petailenen gupia, kaliꞌ pektaluꞌ dini Pedro, “Su Kaunutan maia!” Sikna midengeg ni Pedro puꞌ su Kaunutan si Isus, mikseluk dayun suuben (puꞌ migluas suub kamun), suminampak dayun dia tubig, luminanguy. 8Su ngag dumanen, suminakay ilan dema pangay dia geksid, pegbintengen nilan sug baling mipenuꞌ sedaꞌ. Mesempel dailan di geksid, mabuꞌ lima puluꞌ depa saanig layuꞌen. 9Benaꞌ mikekawas ilan tu geksid, minitaꞌ nilani guklak musing, duuni sedaꞌ tinitiꞌ mukaꞌ duun dademai pan dia. 10Laung ni Isus dinilan, “Uit niu dinii santaꞌ buuk di sedaꞌ kia milaam niu.” 11Mendadi duminangan puliꞌ si Simon Pedro tu sekayan, biniglasen dayun di pentadan sug baling, mipenuꞌ mekebagel sedaꞌ, megatus buꞌ lima puluꞌ buꞌ telu buukig launen. Laak pia maꞌantu, ndaꞌ peglegetus sug baling. 12Laung dayun ni Isus dinilan, “Pedini amu, maan naita.” Naa, ndaꞌiduni mikakuꞌ sumaak diniin saꞌ taꞌ taway dun iin, puꞌ misuunan nilan iin su Kaunutan. 13Mendadi, inimud ni Isus su pan, dayunen pentulunay dinilan. Maꞌantu dadema su sedaꞌ. 14Kiai ketelunen mekpaitaꞌ si Isus di nga sakupen genat tu kepetubuꞌ puliꞌ diniin. 15Naa benaꞌ mitubus ilan maan, sinaak ni Isus dini Simon Pedro, “Uu Simon, bataꞌa ni Juan, petailen mau ba, labi pa di kepetail dinaan nu ngag duma mu kini?” “Waꞌa, Kaunutan,” simbag ni Pedro, “suunan mu puꞌ petailen ku yaꞌa.” Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa saꞌ maꞌantu, tagikul mu ki nga maaꞌ nu nati karniruu.” 16Sinaak puliꞌ ni Isus, “Simon, bataꞌa ni Juan, petailen mau ba?” “Waꞌa, Kaunutan,” simbagen puliꞌ, “suunan mu puꞌ petailen ku yaꞌa.” Kaliꞌ puliꞌ pektaluꞌ si Isus, “Naa, ingat mu su nga karniruu.” 17Ketelu deksuꞌen na sumaak si Isus, laungen, “Simon, bataꞌa ni Juan, petailen mau ba?” Sikna midengeg ni Simon Pedro su ketelunen sumaak, “Petailen mau ba?” milegenan dun. Laung ni Pedro, “Uu Kaunutan, misuunan mu sug launanen, kaas suunan mu puꞌ petailen ku yaꞌa!” Kaliꞌ pektaluꞌ si Isus diniin, “Tagikul mu daan su nga karniruu. 18Mukaꞌ taman taluꞌu diniꞌa, su begu getawa pa, mimakesa, dayun pia adini mauyaꞌan mu gengayan mu, medituun ka dayun. Laak dagid saꞌ megulanga na, subay tenggalen muig baingken mu, adun mbaluda nug lain getaw, dayun ka egakay tu kanaꞌ mu mauyaꞌan gengayan.” 19(Naa ki tinaluꞌ kia ni Isus, pisuunen diniin kig bian nu kepatay ni Pedro, adun megleepig dengegan nu Megbebayaꞌ.) Laung ni Isus dini Pedro, “Naa, dunuta dinaan!” 20Naa kini si Pedro, miglingay, minitaꞌen dayun meglendug ki sakup kia ni Isus su petailenen gupia, su pegingkud dia gupid ni Isus su pingaanan nilan nu gebii kiin mukaꞌ sinaaken, “Uu Kaunutan, taꞌ taway duni tumipu pa diniꞌa?” 21Sikna minitaꞌ ni Pedro ki sala tawan sakup kia, sinaaken dini Isus, “Naa Kaunutan, ki getaw kia, taꞌi mpenggulaulanen?” 22Kaliꞌ sembag si Isus dini Pedro, “Saꞌ mauyaꞌan ku puꞌ metubuꞌ iin sampay matengu puliꞌ, naa taꞌ maig labet mu dun? Yaꞌa, dunuta dinaan!” 23Mendadi duun dayuni gukiten mipelak tu nga sakup ni Isus, ndiꞌ daw matay ki sakupen kia. Laak dagid ndaꞌ metaluꞌ ni Isus puꞌ ndiꞌ matay. Iini tinaluꞌen, “Saꞌ mauyaꞌan ku puꞌ metubuꞌ iin sampay matengu puliꞌ, naa yaꞌa, taꞌ maig labet mu dun?” 24Naa su sakupen kia, iinen iin su suminulat dun ini, mukaꞌ piglegintuuden sug launan mipenggulaula. Misuunan ta puꞌ metuudi pingukiten. 25Naa melaun pa pinggulaula ni Isus. Saꞌ sia gelaꞌen sulatay, mabuꞌ ndiꞌ megelaꞌ dig dibabaw lumbang ki ngag libru mesulat.



AMAZING GRACE BIBLE INSTITUTE